15/05/2026
Gumaacha miidiyaa, ijaarsa seeneessa walootiif
Miidiyaan akka qaama mootummaa afraffaatti ilaalama. Akkuma seera baastuu, seera raawwachiiftuufi seera hiiktuun qaama mootummaa ta’uun biyyi tokko akka biyyaatti akka turtuuf shoora olaanaa qaban miidiyaanis biyya ijaaruu keessatti qooda olaanaa qaba.
Ergaan karaa miidiyaa darbu biyya diiguufis ta’e ijaaruuf humna akka qabu seenaa duguuginsa sanyii ALA bara 1994 Ruwaandaatti raawwatame yaadachuun ga’aadha.
Ergaa jibbiinsaa karaa raadiyoo biyyaalessaa biyyattiitiin darbeen miseensoonni hawaasa Huutuu, guyyoota 100 keessatti hawaasa Tutisii jedhaman miliyoona tokko ta’an fixaniiru. Kun seenaa miidiyaa addunyaa keessatti isa fokkisaafi yoomillee hindagatamneedha.
Faallaa kanaatiin miidiyaan biyyoota Taanzaaniyaa, Indiyaa Keeniyaafaa ijaarsa biyyaafi milkaa’ina dameewwan barnootaa, qonna, dimokraasiifi kanneen biroo keessatti hojii gaariin hojjetan seenaa miidiyaa keessatti akka fakkeenyaatti ka’a.
Miidiyaan yoo sirnaan hogganame bu’aa olaanaa akka qabu beekamaadha. Keessumaa nageenya labsuun waraana qabbaneessuu, abdii horuun abdii kutannaa dhabamsiisuu, milkaa’ina labsuun kufaatii hambisuu keessatti gahee olaanaa qaba. Kanamalees, dogoggora mul’isuun, hanna saaxiluun, hojmaanni badaa akka sirratu taasisuun biyya ijaaruu keessatti bakka olaanaa qaba.
Biyya akka Itoophiyaa sabdaneessummaa, aaddaneessummaafi amantii daneessummaan bal’atee mul’atu keessatti ammoo miidhagina addaddummaa keessaa mul’isaa tokkummaa cimsuuf meeshaa filatamaadha. Akka lammiileen biyyattiis seeneessa waloo akka ijaarrataniifis nitaasisa.
Foramiin miidiyaa Kamisa darbe Godambaa Saayinsiitti, Bakka Ministirri Muummee Doktar Abiyyi Ahmad argamanitti mata duree, “Gumaacha miidiyaa, ijaarsa seenessa walootiif” jedhuun adeemsifames hojiilee damee miidiyaatiin biyyattiitti hojjetaman kan sakkatta’u ture.
Fooramicha ilaalchisuun Doktar Abiyyi yaada kennaniin, waggoottan saddeettan darban dirree miidiyaa dimokraatawaa taasisuuf adeemsi adeemame ijaarsa
