24/05/2026
ළමයින්ට හැදෙන *මෙනින්ජයිටිස් (Meningitis)*
ගැන සම්පූර්ණ දැනුවත් කිරීමක් තියෙනවා. එකින් එක බලමු:
1. *මෙනින්ජයිටිස් කියන්නේ මොකක්ද?*
මොළය සහ සුෂුම්නාව වටේ තියෙන තුනී පටල වලට හැදෙන දැවිල්ලක්/ආසාදනයක්. මේකට කියන්නේ "මොළයේ පටල ප්රදාහය".
බැක්ටීරියා, වයිරස්, දිලීර නිසා හැදෙන්න පුළුවන්. ඒත් බැක්ටීරියා නිසා හැදෙන එක තමයි වැඩියෙන්ම භයානක.
පෝස්ටරේ මැද තියෙන brain picture එකෙන් පෙන්නන්නේ මේ ආසාදනය මොළේ වටේට පැතිරෙන හැටි.
2. *ළමයින්ට පේන ප්රධාන රෝග ලක්ෂණ*
පෝස්ටරේ වම් පැත්තේ තියෙන 6ක්:
1. *අධික උණ* - හදිසියේම උණ ගන්නවා
2. *බෙල්ලේ දඩ ගැස්ම* - බෙල්ල ඉස්සරහට නමන්න, හරවන්න අමාරුයි
3. *අධික හිසරදය / සිහි බද්ධ ගතිය* - දිගටම හිසරදය, ව්යාකූල ගතිය
4. *ආලෝකයට දකින්න බැරි වීම* - එළියට බයයි, ඇස් රිදෙනවා
5. *වමනය/කෑම ප්රතික්ෂේප කිරීම* - කෑම කන්න බෑ, වමනය යනවා
6. *සමේ රතු ලප* - වීදුරුවකින් තද කළත් නොමැකෙන රතු, දම් පාට ලප සමේ එනවා. මේක බැක්ටීරියා මෙනින්ජයිටිස් වල ලකුණක්
මේ ලක්ෂණ එකපාර එන්න පුළුවන්. පැය 24 ඇතුලත නරක අතට හැරෙනවා.
3. *රෝගය පැතිරෙන්නේ කොහොමද?*
දකුණු පැත්තේ උඩින් තියෙනවා:
- කැස්ස, කිවිසුම
- ආසාදිත කෙනෙක්ගේ කෙළ, ශ්ලේෂ්මල
- එකම වීදුරුව, හැන්ද භාවිතා කිරීම
- සමීපව ඉන්න එක, වැළඳගැනීම
School, daycare වගේ තැන් වල ඉක්මනට පැතිරෙනවා.
4. *ආරක්ෂා වෙන්න ගත හැකි පියවර*
දකුණු පැත්තේ මැදින් තියෙනවා:
- *සබන් දාගෙන අත් සෝදන්න* - අත් වල තියෙන germs අයින් කරන්න
- *පෝෂ්යදායී ආහාර* - immune system එක ශක්තිමත් කරන්න
- *එන්නත් ලබාගන්න* - Meningococcal, Hib, Pneumococcal වගේ එන්නත් තියෙනවා. මේවා බැක්ටීරියා මෙනින්ජයිටිස් වලින් ආරක්ෂා කරනවා
- *පිරිසිදු පරිසරයක් පවත්වාගන්න* - School, ගෙදර පිරිසිදුව තියාගන්න
5. *කරන්න ඕන මොකක්ද?*
දකුණු පැත්තේ පහලින් තියෙනවා:
"ළමයා නිතරම වෛද්යවරයෙක් ලඟට ගෙන ගොස් පරීක්ෂා කරවන්න"
*වැදගත්ම දේ:* මෙනින්ජයිටිස් කියන්නේ emergency එකක්.
- ලක්ෂණ පේන ගමන්ම ළඟම රෝහලට/වෛද්යවරයෙක්ට පෙන්වන්න
- ප්රමාද වුනොත් මොළයට හානි, ඇසීම නැතිවීම, අංශභාගය, මරණය වෙන්නත් පුළුවන්
- මුල් පැය 24 ඇතුලත ප්රතිකාර ගත්තොත් 90%+ සුව කරන්න පුළුවන්
"ඔබේ දරුවා ගැන සැකයක් වුනොත්, රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගන්න"