සමයං DOTcom

27/11/2025

ශ්‍රී ලංකාව වට කළ යෝධ වලාකුළු පවුර සහ එන මහා කුණාටු අවදානම

බෙංගාල බොක්ක මුහුදු ප්‍රදේශයේ නිර්මාණය වී ඇති කාලගුණ පද්ධතිය මේ වන විට ඉතා තීරණාත්මක අදියරකට පැමිණ ඇති අතර එය හුදෙක් සාමාන්‍ය වැසි තත්ත්වයක් නොව පීඩන අවපාතයක් ගැඹුරු පීඩන අවපාතයක් දක්වා වර්ධනය වී ඇති අවස්ථාවකි. අභ්‍යවකාශ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපවලට අනුව ශ්‍රී ලංකාවට ගිනිකොන දෙසින් සහ නැගෙනහිර දෙසින් යෝධ වලාකුළු ස්කන්ධයක් භ්‍රමණය වන ආකාරය පැහැදිලිව දැකගත හැකි අතර මෙය ඉදිරි පැය කිහිපය තුළ සුළි කුණාටුවක් දක්වා වර්ධනය වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී. මෙම දැවැන්ත වලාකුළු පද්ධතිය මේ වන විටත් ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළ තීරය සහ ගොඩබිම ආවරණය කරමින් පවතින බැවින් දිවයින පුරා අහස වලාකුළින් බරව පවතී.

කාර්මිකව 05B ලෙස හඳුන්වන මෙම පද්ධතිය ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර සහ ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයට ඉතා ආසන්නයෙන් ගමන් කරමින් තිබේ. මෙම ගැඹුරු පීඩන අවපාතයේ කේන්ද්‍රය දිවයිනට ඉතා ආසන්න වීම හෝ ඇතැම් විට ගොඩබිමට ඉහළින් පිහිටීම හේතුවෙන් එහි සෘජු බලපෑම අපට එල්ල වෙමින් පවතී. විශේෂයෙන් මෙම පද්ධතිය වයඹ දෙසට හෙවත් ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු වෙරළ දෙසට ගමන් කිරීමට නියමිත වුවත් එහි ගමන් මාර්ගය සහ වේගය අනුව ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන වර්ෂාපතනයේ ප්‍රමාණය සහ සුළගේ වේගය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යනු ඇත. කාලගුණ විද්‍යා අංශ පෙන්වා දෙන පරිදි මෙය තවත් සුළි කුණාටුවකට සත්කාරකත්වය සැපයීමට සූදානම් වන අවස්ථාවක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම කාලගුණ විපර්යාසය හේතුවෙන් දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට තද වැසි සහ තද සුළං බලාපොරොත්තු විය හැකි අතර විශේෂයෙන් උතුරු සහ නැගෙනහිර මෙන්ම ඌව සහ උතුරු මැද පළාත්වල ඇතැම් ස්ථානවලට මිලිමීටර් 100 හෝ 200 ඉක්මවූ ඉතා තද වැසි ඇද හැලිය හැකි බවට අනතුරු අඟවා තිබේ. මුහුදු ප්‍රදේශවල සුළගේ වේගය පැයට කිලෝමීටර් 60 සිට 70 දක්වා ඉහළ යා හැකි අතර මුහුද ඉතා රළු ස්වභාවයක් ගනී. එබැවින් ධීවර සහ නාවික ප්‍රජාව මේ මොහොතේ මුහුදු යෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටීම ඉතා වැදගත් වන අතර වෙරළාසන්න ජනතාව ද මුහුදු රළ ගොඩබිමට පැමිණීමේ අවදානම ගැන සැලකිලිමත් විය යුතුය.

ගොඩබිම වෙසෙන ජනතාව ද ගංවතුර සහ නායයෑම් අවදානම පිළිබඳව විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතු අතර දැවැන්ත වලාකුළු ස්කන්ධය දිවයින ආවරණය කරමින් පවතින බැවින් හදිසි ජල ගැලීම් සහ ගස් කඩා වැටීම් වැනි ආපදා සිදුවිය හැකිය. ඉදිරි පැය 24 හෝ 48 කාලය ඉතා තීරණාත්මක බැවින් කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව නිකුත් කරන නිවේදන පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් විමසිලිමත් වීමත් අනතුරුදායක ප්‍රදේශවලින් ඉවත් වී ආරක්ෂිත පියවර අනුගමනය කිරීමත් සැමගේ වගකීමකි. සොබාදහමේ මෙම චණ්ඩ ස්වභාවය පහව යන තෙක් විමසිල්ලෙන් සිටීම නුවණට හුරුය.

27/11/2025

ජීවිත කිසිවක් හානි නොවේවා කියලා ප්‍රාර්ථනා කරනවා...... හැමෝම පරිස්සමෙන් ඉන්න තෙරුවන් සරණයි 🙏🙏🙏

27/11/2025

එකම පවුලේ තිදෙනෙක්ට දිවි අහිමි කල අවාසනාවන්ත් සිදුවීම...😥😥😥😥

27/11/2025

අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් බදුල්ල නෙලුම්ගම ප්‍රදේශයේ නාය යෑමකින් ජීවිත 4 ක් මරුට.... 😥😥😥

27/11/2025

27/11/2025

ඊළඟ පැය 48 ඇතුළත 100 mm වලටත් එහා වර්ශාවක් ඇති වෙන්න ලොකු ඉඩකඩක් තියෙනව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වල පවා මේ ගැන කතාවෙනවා. අනිත් පැත්තෙන් ජලාශ සියල්ල පිටාර මට්ටමක තියෙන්නෙ.

ඒත් ජනතාව ඒ ගැන දැනුවත් නෑ ගාණක් නෑ ලොකු සූදානමක්වත් නෑ සමහර මිනිස්සු එහෙම එකක් අහලවත් නෑ. හැමෝම පරිස්සමෙන් 🥺

27/11/2025

🔴 "සෙන්යාර්" (Senyar) සුළි කුණාටුවේ අවදානම සහ ඉදිරි දින කිහිපය

ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්නව නිර්මාණය වෙමින් පවතින නව වායුගෝලීය කැළඹීමත් සමඟ ඉදිරි දින කිහිපය රටට ඉතා තීරණාත්මක විය හැකි බව කාලගුණ අංශ අනතුරු අඟවයි. විශේෂයෙන්ම බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිතව වර්ධනය වන මෙම පද්ධතිය හුදෙක් සාමාන්‍ය වැස්සකට එහා ගිය බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි බව ජාත්‍යන්තර කාලගුණ අංශ පවා තහවුරු කර තිබේ.

🌪️ සිදුවන්නේ කුමක්ද? කොමරින් මුහුද සහ ශ්‍රී ලංකාව ආසන්නයේ "INVEST 96B" ලෙස හඳුනාගත් අඩු පීඩන කලාපය මේ වන විට බලවත් වෙමින් පවතී. මෙය ඉදිරියේදී "සෙන්යාර්" (Senyar) ලෙස නම් කිරීමට නියමිත සුළි කුණාටුවක් දක්වා වර්ධනය වීමේ වැඩි ඉඩකඩක් පවතී.

📅 බලපෑම කවදාද? එළඹෙන නොවැම්බර් 28 සහ 29 දෙදින තුළ මෙම පද්ධතිය එහි උපරිම වර්ධනයට ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මූලිකව මෙය ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු වෙරළ දෙසට ගමන් කළද, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට මෙයින් එල්ල විය හැකි බලපෑම සුළුපටු නොවේ.

⚠️ ජනතාවට පණිවිඩයක්: දැඩි වර්ෂාපතනය සමඟ ගංවතුර තර්ජන ඇති විය හැකි බැවින් පහත් බිම්වල වෙසෙන ජනතාව සහ ධීවර ප්‍රජාව මේ පිළිබඳව දැඩි විමසිල්ලෙන් පසුවිය යුතුය. නිල කාලගුණ නිවේදන පිළිබඳව අවධානය යොමු කරමින්, අනවශ්‍ය බියක් ඇති කර නොගෙන කල් තියා සූදානම් වීම තුළින් සිදුවිය හැකි හානි අවම කර ගත හැකිය.

26/11/2025

දන්තුරේ සටන
( ඉතිහාසයේ දන්තොටවතුර නමින් හැදින්විය... )

ක්‍රි. ව. 16 සියවස වනතෙක්‌ ලාංකීය දේශපාලනයට බලපෑම් කළේ ඉන්දියාව ප්‍රමුඛ පෙරදිග රටවල්ය. නමුත් ක්‍රි. ව. 1505 පමණ වනවිට පෙරදිගට පැමිණි පරංගින් තම ආයුධ බලය භාවිත කරමින් ඒ ප්‍රදේශයේ රටවල් යටත්කර ගන්නට විය. එලෙස පෙරදිගට පැමිණි ප්‍රතිකාලුන් ලාංකීය දේශපාලනයට තම බලය දිගු කරන්නට වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ ක්‍රි. ව. 1505 නොවැම්බරයේදී පමණ ලංකාවේ ගාලු වරායටත් එතැනින් කොළඹ වරායටත් ආ පෘතුගීසීන් මෙරට දේශපාලනය සමඟ යහන්ගත වීමය. නොසිතු ලෙස ලංකාවට ආ පරංගින් සමඟ මෙරට පාලකයන් සමීප වීමත් සමඟ ඔවුහු අපේ දේශපාලනයට ඇඟිලි ගැසීමට පටන් ගති. ප්‍රථමයෙන් කෝට්‌ටේ රාජ්‍යයටත් ඉන් අනතුරුව යාපනයටත් අවධානය යොමු කළ පරංගි සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ මරණයෙන් අනතුරුව සීතාවකටත් තම බලය මුදා හළහ.

වසර 153 කට ආසන්න කාලයක්‌ ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශය තුළ (පාලනය හා සම්බන්ධව කටයුතු කළ පෘතුගීසීන් මෙරට තුළ ප්‍රධාන සටන් කීපයකට සම්බන්ධ වී ඇත. ඒ

1. ක්‍රි. ව. 1561-62 අතර වූ මුල්ලේරියා වෙල සටන

2. ක්‍රි. ව. 1594 දී සිදුවූ දන්තුරේ සටන

3. ක්‍රි. ව. 1602/03 අතර සිදු වූ බලන සටන

4. ක්‍රි. ව. 1630 දී සිදුවූ රන්දෙනිවෙල සටන

5. ක්‍රි. ව. 1638 දි සිදු වූ ගන්නෝරුව සටන

යනාදියයි.

මේ සටන් අතුරින් පෘතුගීසීන් මුහුණ දුන්නා වූ ප්‍රබලතම සටන ලෙස ඔවුන්ගේම ලේඛනයන් දක්‌වන්නේ දන්තුරේ නම් නූතන මහනුවර දිස්‌ත්‍රික්‌කය ආශ්‍රිතව ඇති වූ සටනයි. පෘතුගීසි හමුදා සෙබළෙක්‌ වූ ජෝන් රැබෙයිරෝ නම් ලේඛකයා සිය කෘතිය වූ ලංකාවේ කැරැල්ල හෙවත් ලංකාවේ ඉතිහාසයේ ෙ€දවාචකය නම් ග්‍රන්ථයේ මේ සටන පිළිබඳ දක්‌වන්නේ මෙවන් අදහසකි.

“දුනු හී සහ තුවක්‌කු රැගත් හේවායෝ සැඟවී සිට අනාවරණව සිටි හමුදාවට නොකඩවා පහර දෙන්නට වූහ. අපගේ සේනාව බලනට පැමිණීමට තැත් කළ නමුත් විශාල සේනාවක්‌ මාර්ගය අවුරා සිටින බව දක්‌නට ලැබිණි. මේ අන්දමින් කපිතාන් ජෙනරාල් සහ ඔහුගේ බෑණනුවන් දෙදෙනාද ඇතුළු අපගේ සියලු සෙනඟ මහත් අප කීර්තිමත් මරණයකට ගොදුරු වූහ.”

(ලංකාවේ කැරැල්ල – ජෝන් රැබෙයිරෝ )

පෘතුගීසි ලේඛකයන්ගේ අදහසින්ම ඔවුන් පෙරදිගදී ලද අප කීර්තිමත් පරාජය වන්නේ මෙයයි. අදින් හරියටම වසර 417 ට පමණ පෙර මහනුවර දන්තුරේ වෙල්යායේදී සිදු වූ මේ සටන සිංහල ජාතියේ අනාගත පැවැත්ම තීරණය කළ තීරණාත්මක සටනක්‌ වුනි.

පෘතුගීසීන් පෙරදිගට පැමිණෙන්නේ ක්‍රි.ව. 1498 දී පමණය. ඔවුන් පෙරදිගට පැමිණීමට ප්‍රධාන හේතුව වූයේ මුස්‌ලිම්වරුන් අත තිබූ වෙළෙ¹ම සියතට ගැනීමයි. මුස්‌ලිම්වරු පෙරදිග වෙළෙඳාමෙන් ලැබූ ලාභය තමන් සතුකර ගැනීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ විය. එලෙස පැමිණි පෘතුගීසීන්ට පෙරදිග දක්‌නට ලැබුණු දේශපාලන අස්‌ථාවරභාවයන් තුළින් තම අරමුණ ඉටුකර ගැනීම පහසු බව දුටු විට ඔවුන් කළේ තම ආයුධ බලය හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය භාවිත කරමින් ඒ රටවල් යටත්කර ගැනීම හෝ තමන්ට අවනත රාජ්‍ය බවට පත්කර ගැනීමයි. එලෙස ක්‍රියත්මක වූ ඔවුහූ ක්‍රි. ව. 1597 දී ලංකාවේ කෝට්‌ටේ රාජ්‍යයද ක්‍රි.ව. 1619 යාපනය රාජ්‍යයද තමන් සතුකර ගන්නා ලදී. එමෙන්ම ඔවුන් මහනුවර රාජධානිය තමන්ට අවනත රාජ්‍යයක්‌ බවට පත්කර ගැනීමට උත්සාහ දරන ලදී. ඒ සඳහා ඔවුන් යොදා ගත්තේ තම ආරක්‍ෂාව යටතේ සිටි උඩරට කුමාරවරුන්ය. දන්තුරේ සටන ක්‍රි.ව. 1594 වර්ෂයේදී සිදු වූවද මෙහි මූලය ක්‍රි. ව. 1591 දක්‌වා ඈතකට දිවයන්නේ ඒ නිසාය.

ක්‍රි. ව. 1591 වන විට සීතාවක I රාජසිංහ රජුගේ ක්‍රියාකාරකම් නිසා උඩරට නෑකම් කියූ කුමාරවරු ගණනාවක්‌ පෘතුගීසී ආරක්‍ෂාව යටතේ රැකවරණ ලැබීය. ඔවුන් අතර යමසිංහ බණ්‌ඩාර, කොනප්පු බණ්‌ඩාර, කුසුමාසන ආදීන් කැපී පෙනුණි. පෘතුගීසීහු කන්ද උඩරට රාජධානිය තමන්ට අවනත රාජ්‍යයක්‌ බවට පත්කර ගැනීමට යොදා ගත්තේ මේ කුමාරවරුන්ය. අනෙක්‌ අතට පෘතුගීසීන් තම ආරක්‍ෂාව පතා ආ කුමාරවරු සිය ආගමට හරවා ගැනීමටද ක්‍රියා කරන ලදී. යමසිංහ බණ්‌ඩාර දොන් පිලිප් ලෙසද කොනප්පු බණ්‌ඩාර දොන් ජුවන් නමින්ද කුසුමාසන දොaන කතරිනා නමින්ද බෞතිෂ්ම කිරීමට පෘතුගීසීන් ක්‍රියා කරන ලදී. එලෙස තම රැකවරණය යටතේ සිටි උඩරට කුමාරවරුන්ගෙන් දොන් පිලිප් උඩරට රජ කරවීමේ අරමුණින් පෘතුගීසීන් ව. 1591 දී උඩරටට ආක්‍රමණයක්‌ දියත් කරන ලදී. එම ආක්‍රමණයට ඔවුන් කොනප්පු බණ්‌ඩාර හෙවත් ඔස්‌ත්‍රියාවේ දොන් ජුවන්ද සම්බන්ධ කර ගන්නවා දැකිය හැක.

මන්නාරමින් පිටත් වූ පෘතුගීසීන් මාතලේට ආසන්න මහකෝට්‌ටේ නගරයට පැමිණ උඩරට රජු ලෙස දොන් පිලිප් රජ කරවන ලදී. නමුත් පෘතුගීසීන්ටය තම අවසාන ඉලක්‌කය කරා ගමන් කිරීමට නොහැකි වූයේ දොන් ජුවන් ඔවුන්ගේ අරමුණ බිඳ දැමීම නිසාය. මහා වංසය මේ සිදුවීම වාර්තා කරන්නේ මෙසේය.

“ඒ බව දැනගත් ප්‍රතිකාලුන් මුළු ලක්‌දිවම හස්‌ත ප්‍රාප්ත කර ගැනීමට කදිම මාර්ගයක්‌ එළඹි බැව් දැන යුහුසුළුව කටයුතු කරන්නට පටන් ගත්තේය. පළමුවෙන්ම යුද්ධ සේනාවකදු කැටුව මැන්ඩෝසා නම් ප්‍රතිකාල් සේනාපති තැන නැවකින් යාපනයට ගොස්‌ ඒ ප්‍රදේශය යටත්කර ගත්තේය. ඉක්‌බිති සෙංකඩගල පුරයට හෙවත් මහනුවරට ගමන් කරන්නට අදහස්‌ කොට උඩරට වාසීන් අස්‌වසනු සඳහා යටකී දොන් ජෝන් කුමාරයා සහ දොන් පිලිප් යන නාමයෙන් බෞතිෂ්ම ලැබ සිටි සිංහල කුමාරයෙකුත් දූතයන් මෙන් පෙරටුව යෑවීය. ඊට පසු උඩරට වැසියන්ගේ කිසිම විරුද්ධතාවයක්‌ නැතිව සේනාපති තැන සහ ඔහුගේ සේනාවෝ මහනුවරට නිරායාසයෙන් ඇතුල් වූහ. ප්‍රතිකාල්වරු දොන් පිලිප් කුමාරයාට මහනුවර රජකමද දොන් ජුවන් කුමාරයාට අග්‍ර සේනාධිපති ධුරයද භාරදී ඔවුන් දෙදෙනා ප්‍රතිකාල් ජාතියෙන් විනා අන්‍ය ජාතියක ස්‌ත්‍රීන් සරණ පවා නොගන්නා ලෙස ගිවිස්‌සා ගෙන රාජසිංහ රජුගේ යුද්ධ පටිපාටිය අවුල්කර දමන ලෙස ගිවිස්‌සා ගෙන ගන්නෝරුවේ කූඩාරම් ගසාගෙන සිටියෝය. රාජසිංහ රජු විසින් මරවන ලද සුන්දර බණ්‌ඩාරගේ පුත්‍රයා වූ දොන් ජෝන් කුමාරයා, දොන් පිලිප් කුමාරයාට රජකම දීම ගැන කිපී පිලිප් රජු විෂයෙන් මරා රට වැසියන්ගේ සම්මතයෙන් රජ බවට පැමිණියේය.”

(සිංහල මහා වංසය – ප්‍රතිකාලුන්ගේ උෙද්‍යාaගය
පිටුව – 510)

මේ සිදුවීමත් සමඟ පෘතුගීසීන් දොන් ජුවන් කුමාරයා පිළිබඳ විරසක විය. තමන්ට එරෙහිව කළ මේ කටයුත්තට එරෙහිව ප්‍රතිචාර දැක්‌වීමට යුහුසුළු වූ ප්‍රතිකාලුන් මන්නාරමේ සිටි දොන් ජෝන්ද මේලෝ සෙනවි තැනගෙන් ආධාර ඉල්ලා සිටියද ඒවා ලැබීමට පෙර දොන් ජෝන් ප්‍රතිකාල් හමුදාවට ස්‌වකීය රාජධානියෙන් පිටවී යන ලෙස නියෝග කළේය. එසේ නොවුනහොත් ඔවුන් සියල්ලම තමන් ඝාතනය කරන බවට රජු ප්‍රකාශ කර ඇත. මේ බියට පත් ඇතැම් පෘතුගීසි භටයන් තමන් සතු ඇතැම් පෞද්ගලික භාණ්‌ඩ පවා අතහැර කොළඹ නගරයට පලා ගොස්‌ ඇත.

විමලධර්මසූරිය නම් පාලකයාට ක්‍රි. ව. 1592 දී සිදු කළ මේ ක්‍රියාවත් සමඟ උඩරට බෞද්ධ ජන සහාය ලැබුනද අභියෝග කීපයකට මුහුණදීමට සිදුවිය. ඒවා අතර

1. සීතාවක I රාජසිංහ රජුගෙන් ඇති වූ තර්ජනය

2. පෘතුගීසීන්ගෙන් එල්ල වූ අභියෝග

3. රාජත්වයට නිශ්චිත උරුමයක්‌ නොමැතිවීම යනාදිය වැදගත් වේ.

ඕස්‌ත්‍රියාවේ දොන් ජුවන් හෙවත් විමලධර්මසූරිය නමින් උඩරට රජු වූ කොනප්පු බණ්‌ඩාර යන්ගේ පියා වූයේ පේරාදෙණි පෙලපතකට සම්බන්ධ වූ පේරාදෙණියේ වීරසුන්දර බණ්‌ඩාර නමැත්තාය. ඔහු ක්‍රි. ව. 1582 දී සීතාවක රාජසිංහ රජු විසින් තම උඩරට නියෝජිතයා ලෙස පත් කරන ලද අයයි. නමුත් තමන්ට වඩා ඔහු උඩරට ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රිය යෑයි සීතා ක්‍රි. ව. 1585 දී ගොලැබොක්‌ක නම් ස්‌ථානයේදී බොරුවලක දමා ඝාතනය කරවන ලදී. එලෙස තමන් විසින්ම ඝාතනය කරන ලද පුද්ගලයාගේ පුත්‍රයා උඩරට තම බලය ලබා ගැනීම පිළිබඳ වූ උරණ වූ I රාජසිංහ රජු පලමුව තම සේනාපතියා වූ අරිට්‌ඨ කීවෙන්ඩු යටතේද දෙවනුව තම නායකත්වය යටතේද උඩරට ආක්‍රමණ මෙහය වූවත් ඒ දෙකම බලන කපොල්ලේදී පරාජය විය. ක්‍රි. ව. 1592 ට ආසන්නයේ I රාජසිංහගේ මරණය සිදුවීමත් සමඟ උඩරටට සීතාවකින් එල්ල වූ තර්ජන නතරව යනවා දැකිය හැක.

නමුත් I විමලධර්මසූරිය රජුට පෘතුගීසීන්ගෙන් එල්ල වූ තර්ජනයන් නතර වන්නේ නැත. මේ බල පැහැර ගැනීමත් සමඟ I විමලධර්මසූරිය රජුව පෘතුගීසීන් තම ලේඛන තුළ හඳුන්වන්නේ උඩරට ෙද්‍රdaහියා යන නාමයෙනි. තමන් යටතේ රැකවරණය ලැබ යුද ශිල්ප හදාරා තම හමුදාවක්‌ද රැගෙන උඩරට ආක්‍රමරණය කළ මොහොතේදී තම ආක්‍රමණ විනාශ කිරීමට කටයුතු කළ ඕස්‌ත්‍රියාවේ දොන් ජුවන්ගෙන් පළිගැනීමට පෘතුගීසීන් ශක්‌තිමත් හමුදා නායකයෙක්‌ මෙරටට පත්කර එවන ලදී. ඔහු අන් කවරෙකුත් නොව පෙඩ්රෝ ලෝ පෙස්‌ද සූසා (Pedro Lopesda
Susa) නමැත්තාය.

පෙඩ්රෝ ලෝපෙස්‌ද සූසා මෙරට කපිතාන් ධුරයට පත්ව ඇත්තේ ක්‍රි. ව. 1592 ට ආසන්නයේදීය. මලක්‌කාවේ සිට ඉන්දියාවේ ගෝව බලා පිටත් වූ නාවික නැවිපතියා ලෙස ඔහු මෙරටට පැමිණ ඇත. ලංකාවේ සිටින පෘතුගීසීන් මුහුණ දී ඇති දුක්‌ඛිත තත්ත්වය වටහා ගත් මොහු එයින් ඔවුන් මුදා ගැනීමට යෝජනාවක්‌ කර ඇත. ඒ දැනට තමන් යටතේ මන්නාරම ප්‍රදේශයේ රැකවරණය ලබන දෝන කතරිනා හරහා තම අවශ්‍යතා ඉටුකර ගත හැකි බවයි. උඩරට රජ කරවන ඇය තම වංශවතෙකුට විවාහ කරදීම තුළින් මුළු ලක්‌දිවම ප්‍රතිකාල් බලයට නතුකර ගත හැකි බව සූසාගේ අරමුණ විය. සූසාගේ අරමුණ වී තිබුණේ දෝන කතරිනා හෙවත් කුසුමාසන දේවිය තම බෑණාවරුන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙකුට විවාහ කර දීමය. සූසාගේ මේ යෝජනාවට ගෝවේ ප්‍රතිනේයාද තම අනුමැතිය දුන් බව පෙනේ.

තම අරමුණ ඉටුකර ගැනීමට පෙඩ්රෝ ලෝපෙස්‌ද සූසා නැව්පති තෙම භටයන් 600 ක්‌ද රැගෙන 1594 අප්‍රේල් මාසය අවසානයේදී ලංකාවට පැමිණ ඇත. සූසා මන්නාරමේ සිටි දෝන කතරිනා කුමරිය රැගෙන මීගමුවේ සිට සෙංකඩගල දෙසට ගමන් අරඹා ඇත. මෙම හමුදාව උඩරටට ගමන් ගනිද්දී කුසුමාසනට හිතෛෂී වූ ජයවීර බණ්‌ඩාර නමැත්තා 20000 භට කණ්‌ඩායමක්‌ රැගෙන ප්‍රතිකාල් හමුදාවට එක්‌ වූ බව සිංහල මහා වංසය වාර්තා කරයි. බලාපොරොත්තු නොවූ මේ හමුදා සහායද සමඟ සූසා කන්ද උඩරටට ගමන් ගත්තේ තම අරමුණ සාක්‌ෂාත් කර ගැනීමටය. මේ හමුදාව උඩරටට පැමිණෙනවාත් සමඟ I විමලධර්මගේ හමුදාවත් බලනට පැමිණ කඳවුරු ලාගෙන සිටියහ. මේ දෙපාර්ශ්වය අතර ක්‍රි. ව. 1594 ජුලි මස 05 දින අතිශය බියකරු සටනක්‌ මේ ස්‌ථානයේදී සිදුවී ඇත. නමුත් මේ යුද්ධයෙන් තම ජය පැහැදිලි නැති බව දුටු I විමලධර්මසූරිය රජු වෙල්ලස්‌ස ප්‍රදේශයෙන් පලා ගියේ සෙංකඩගල නගරය ගින්නෙන් දවාලමිනි. රජුගේ පලා යැමෙන් පසු දින ප්‍රතිකාලූන් කන්ද උඩරට රාජධානිය තමන්ට අත්පත් කර ගන්නා ලදී.

සූසා තම අරමුණ සාක්‌ෂාත් කර ගන්නා ලදී. නමුත් සිදුවූයේ පෘතුගීසීන් කෙලෙසක්‌වත් නොසිතූ සිදුවීමකි. ඔවුන් හා එකතු වූ ලස්‌කිරිඤ්ඤ හමුදාව ඔවුහූ අතහැර උඩරට පාර්ශ්වය ගන්නා ලදී. මේ සඳහා බලපා ප්‍රධානම හේතුව වූයේ සූසා අතින් ලස්‌කිරිඤ්ඤ හමුදාවේ නායකයා වූ ජයවීර බණ්‌ඩාරව ඝාතනය වීමයි. මේ ඝාතනයට බලපා හේතු සම්බන්ධයෙන් කිසිදු එකඟතාවයක්‌ මේ වන තෙක්‌ ඉතිහාසඥයන් අතර ගොඩනැගී නැත.

පෘතුගීසි ලේඛක ජෝන් රුබෙයිරෝ අදහස්‌ කරන ආකාරයට ජයවීර බණ්‌ඩාර තැන ඔහුගේම සහකාර ප්‍රතිකාල් සෙනවියා ලවා මරවනු අභිප්‍රායෙන් විමලධර්ම රජුගේ කුමන්ත්‍රණ පෙරදැරිව වුවමනාව පිට යථෝක්‌ත රහස්‌ ලියෑවිලි අමුතුවෙන් ලිපි කරවා ප්‍රතිකාලුන්ගේ අතට පත්වනු නියා යවන ලද බවක්‌ය. තවත් අදහසක්‌ වන්නේ ජයවීර බණ්‌ඩාර කුසුමාසන දේවිය තම මස්‌සිනා කෙනෙකුට විවාහ කර දෙන ලෙස සූසාගෙන් ඉල්ලා සිටි බවය. තවත් අදහසක්‌ වන්නේ ජයවීරම කුසුමාසන විවාහ කර ගැනීමට යෝජනාවක්‌ ඉදිරිපත් කළ බවයි. කෙසේ වෙතත් සූසා අතින් ජයවීර ඝාතනය වීම නම් සත්‍යයකි. මේ ක්‍රියාව හේතුකොට සිංහල කුලී සේනාව පෘතුගීසීන් අතහැර උඩරට පාර්ශ්වය ගන්නා ලදි.

මතු වූ තත්ත්වයෙන් අපහසුතාවයට පත් වූ පෙඩ්රෝ ලෝපෙස්‌ද සූසා ආපසු කොළඹ බලා ඒමට පිටත් වූයේ කුසුමාසන දේවියද රැගෙනය. ඒ ක්‍රි. ව. 1594 ඔක්‌තෝබර් මස 06 දින ප්‍රතිකාල් සේනාව සමඟ මහනුවර සිට බලන දුර්ගය අසලට පැමිණුනි. එම හමුදාවට බලන කපොල්ල අසලදී උඩරට I විමලධර්මසූරිය රජුගේ හමුදාව පහරදෙන්නට වූහ. දෙපාර්ශ්වය අතර සිදුවූ සටන දන්තුරේ නගරයේදී සිදුව ඇත. මේ සටන සිංහල මහා වංසය වාර්තා කරන්නේ මෙසේය.

“වර්ෂ 1594 ක්‌ වූ ඔක්‌තෝබර් මස 06 දින ප්‍රතිකාල් සේනාව බලන අසල ලන්දකට පැමිණියාය. ඒ කණහිම සක්‌හඩද හේවිසි ගැසීමක්‌ද හාත්පස්‌හි පැතිරින. ඒ අසල මාන බලමින් සිටි විමලධර්ම රජුගේ විශාල යුද හමුදාව ප්‍රතිකාලුන්ට පහර දෙන්නට පටන් ගත්තීය. සිංහලයන්ගේ ඊතල සහ වෙඩි උණ්‌ඩ ප්‍රචණ්‌ඩ වාත මේඝයකින් මෙන් ප්‍රතිකාල් සෙන් මත්තෙහි පතිත වන්නට වන”

දන්තුරේ නගරයේදී ඇති වූ මේ ගැටුමේදී ප්‍රතිකාල් සේනාපති පෙඩ්රෝ ලෝපෙස්‌ද සූසා තුවාල අටක්‌ සහිතව සිටි බව මහා වංශය වාර්තා කරයි. සිංහල මහා වංශය මේ සටනින් භටයන් 220 ක්‌ ජීවත් වූ බව කියවුනද පෘතුගීසි ලේඛනයන්ට අනුව ඔවුනගේ කිසිම පුද්ගලයකු ජීවත් වී නැත. මේ සටන උඩරට ඉතිහාසය තුළ කිහිපාකාරයකින් වැදගත් වූ බව පෙනේ. ඒ

* පෘතුගීසි ආධිපත්‍යයට කන්ද උඩරට නතුවීමට තිබූ ඉතාමත් ආසන්න අවස්‌ථාවක්‌ මගහරවා ගැනීමට සමත් වීම.

* පෘතුගීසි තම පෙරදිග යටත් විජිත ප්‍රතිපත්තිය තුළ ලැබූ දරුණුතම පරාජයට හිමිකම් කීම.

* I විමලධර්මසූරිය රජුට නව රජ පෙළපතක්‌ ආරම්භ කරමින් කන්ද උඩරට රාජධානිය සඳහා වෙනම රජ පෙළපතක්‌ ආරම්භ කිරීමට හැකියාව ලැබීම.

* නියම සිංහාසන උරුමයක්‌ නොකිවූ විමලධර්මසූරිය රජුට උඩරට ප්‍රවේණිකාරී වූ දෝන කතිරිනා හෙවත් කුසුමාසන කුමරිය තම අග මෙහෙසිය කරගත හැකිවීම( සටන් වැදීමේදී තම අත්අඩංගුවට පත් මේ කුමරිය රජුට භාරදී ඇත්තේ ඒකනායක මුදියන්සේ නමැත්තෙකි.

මෙම කාරණා නිසා දන්තුරේ සටන මෙරට ඉතිහාසය තුළ තීරණාත්මක සටනක්‌ ලෙස අර්ථ දැක්‌විය හැකි වන්නේය.

25/11/2025

සුවහසක් සත්සර තරු දරු දැරියන් ශෝකයෙහි රඳවා, අශෝක පුෂ්පකුමාරයන් දිවි ගමනට සමුදෙයි ............................

ප්‍රවීණ සංගීතවේදියෙක් මෙන්ම කීර්තිමත් සංගීත ආචාර්යවරයෙක් ද වන අශෝක පුෂ්පකුමාරයන් අද දින සිය දිවිසැරිය නිමාකළ අතර, පසුගිය දා සිදු වූ හදිසි අනතුරකින් මතු රෝහල්ගතව සිට ප්‍රතිකාර ලත් ඔහු අද සන්ධ්‍යාවේ මෙලෙස ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත.

කුරුණෑගල මලියදේව විදුහලෙන් අධ්‍යාපනය ලද ඔහු ඉන්පසුව සිය වෘත්තිය ලෙස ද ගුරු වෘත්තියම තෝරාගෙන පසුව, කුරුණෑගල ගෝනිගොඩ මහා විද්‍යාලය, කුරුණෑගල මලියදේව ආදර්ශ විද්‍යාලය, කැළණිය ගුරුකුල විද්‍යාලය, කොටහේන මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය සහ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය යන විද්‍යාල ගණනාවක සංගීත ගුරුවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. එමෙන්ම කුරුණෑගල මලියදේව ආදර්ශ විද්‍යාලයේ පාසැල් ගීතයේ තනු නිර්මාණය ද සිදු කළේ ඔහු විසින් වන අතර රාජකීය විද්‍යාලයේ සුප්‍රකට සාගා ප්‍රසංගයේ තේමා ගීත තනුව ද ඔහුගේම නිර්මාණයකි.

ඔහුගේ ප්‍රිය බිරිඳ වන තුෂාරි ධර්මසූරිය කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ සේවය කරන අතර එකම දියණිය ඉමේෂා ධර්මදාස රජයේ අධිනීතිඥවරියක් ලෙස සේවය කරන්නීය. එමෙන්ම පුතු නිඛිල ධර්මදාස මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබන අතර අශෝක පුෂ්පකුමාර යනු නොඇගයුණු නමුදු අතිදක්ෂ වූ තනු නිර්මාණ ශිල්පියෙකි.

මා විසින් ගයන අනිල් මංජුල කුමාර විසින් ලියාදුන් "හඬන්නට කලින්............." සහ "කඳුළු කුමට ද.............." යන ගීත දෙකෙහිම සංගීත නිර්මාණය සිදු කළේ ද ඔහු විසින්ම වන අතර, ඔහු නිර්මාණය කළ ගී තනු අතර වීරසිරි මල්වත්තයන් ගැයූ "තරු පායපු නිල් අහසට.............." නම් ගීතය සුවිශේෂී වේ.

ඔහු මට වඩා ළාබාල වන්නේ මාස කිහිපයකින් වන අතර, මියෙන තුරු ම ඔහු දස දහස් ගණන් දරු දැරියන් හට නොමදව ශිල්ප ශාස්ත්‍ර ලබාදුන් සේවය අනුපමේය බව සටහන් නොකර බැරි ය. අද කලා ලොව වැජඹෙන බොහෝ ගායකයන් සහ සංගීතඥයන් ඔහුගේ ප්‍රියාදර සිසුන් ය.

දේහය පිළිබඳ අවසන් කටයුතු පසුව දැනුම්දෙන අතර ආදරණීය ඔහුට නිර්වාණ සුවය දුරක නොවේවායි පිංපෙත් පමුණුවමි !!!

( උපුටා ගැනීමකි )