30/01/2026
"ලීක් වුණාට පස්සේ අඬලා වැඩක් නෑ!" - නංගියේ, අක්කේ.. මේ ටික නොදැන Social Media එන්න එපා. 🚫📲
අද "පණ වගේ ආදරේ කරන" කෙනා, හෙට "තරහකාරයෙක්" වෙන්න පුළුවන්. අද ඔයාගේ ෆෝන් එකේ විතරක් තියෙන දේ, හෙට ලෝකයක් බලන්න පුළුවන්. තමන්ගේ අතිශය පෞද්ගලික ජායාරූප හෝ වීඩියෝ ලීක් වෙලා ජීවිතේ නැති කරගන්න තැනට වැඩ සිද්ධ කරගන්නේ නැතුව, ඔලුව කල්පනා කරලා මේ විදිහට ඉන්න.
සමාජ මාධ්ය පාවිච්චි කරන හැම කෙල්ලෙක්ම දැනගත යුතුම රන් නීති 10 මෙන්න. 👇
01. යතුරයි ඉබ්බයි විතරක් මදි, "මුරකරයෙක්" දාන්න (Two-Factor Authentication - 2FA) 🔐
ඔයාගේ Password එක කවුරුහරි දැනගත්තත්, එයාට Account එකට ලොග් වෙන්න බැරි වෙන්න හදන්න පුළුවන්. ඒකට කියන්නේ Two-Factor Authentication කියලා. මේක On කළාම, පාස්වර්ඩ් එක ගැහුවත් ඔයාගේ ෆෝන් එකට එන Code එක නැතුව කාටවත් ලොග් වෙන්න බෑ. (Settings > Security > Two-Factor Authentication යන්න). මෙය අනිවාර්යයෙන්ම දාගන්න.
02. "ඩිජිටල් පච්ච" කොටා ගන්න එපා (The Digital Tattoo Rule) 📸
හොඳට මතක තියාගන්න. ඔයා අන්තර්ජාලයට හෝ චැට් එකකට මුදා හරින යමක් නැවත කවදාවත් 100%ක් මකන්න බෑ. ඔයා යවන වීඩියෝ එකක් හෝ ෆොටෝ එකක් එහා පැත්තේ කෙනා Save කරගත්තොත්, එයා ඒක ජීවිත කාලෙම ආයුධයක් කරගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා විශ්වාසය මත පදනම් වෙලා ඔයාගේ පුද්ගලික දේවල් කාටවත් යවන්න එපා. යැව්වොත්, ඒක ලීක් වෙන්න තියෙන සම්භාවිතාව 50%යි.
03. අද ඉන්න පෙම්වතා හෙට තරහකාරයෙක් විය හැක 💔
ලංකාවේ සිදුවන ලීක් වීම් වලින් 90%ක්ම වෙන්නේ "පලිගැනීමක්" විදිහට හිටපු පෙම්වතා විසින් මුදා හැරීමෙනුයි. ආදරේ කරන කොට "මට ඔයාව විශ්වාස නැද්ද?" කියලා අහලා ඉල්ලන දේවල් දෙන්න යන්න එපා. ඔයාගේ ශරීරය ඔයාගේ පුද්ගලික දෙයක් මිසක්, ආදරේ ඔප්පු කරන්න පාවිච්චි කරන දෙයක් නෙවෙයි.
04. ඔයා ඉන්න තැන ලෝකෙට කියන්න එපා (Real-time Location Sharing) 📍
ගොඩක් අය කරන්නේ කැෆේ එකකට ගිය ගමන් "Check-in" දාන එක. මේකෙන් ඔයාට අනතුරක් කරන්න බලන් ඉන්න කෙනෙක්ට ඔයා ඉන්න තැන ලේසියෙන්ම හොයාගන්න පුළුවන්. ෆොටෝ ගන්න, විනෝද වෙන්න. හැබැයි ඒ ෆොටෝ ටික Upload කරන්න ඔයා ගෙදර ආවට පස්සේ. (Post later, not now).
05. ඔයාගේ ෆෝන් එකේ "ඔත්තුකරුවෝ" අයින් කරන්න (App Permissions) 🕵️♀️
ඔයා දාගන්න "Flashlight App" එකට ඔයාගේ "Gallery" එක බලන්න අවසර ඕනද? නෑනේ. ඒත් අපි නොබලා 'Allow' කරනවා. සැක සහිත Apps වලින් ඔයාගේ පුද්ගලික ෆොටෝ හොරෙන්ම ගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා Settings > Privacy > Permission Manager ගිහින් බලන්න කැමරාව සහ ගැලරිය පරිහරණය කරන්න දීලා තියෙන Apps මොනවද කියලා. අනවශ්ය ඒවා අයින් කරන්න.
06. "Cloud" එක ගැන සිහියෙන් ඉන්න (Google Photos / iCloud Sync) ☁️
ඔයා ෆෝන් එකෙන් ෆොටෝ එකක් මැකුවට වැඩක් නෑ, සමහර විට ඒක Google Photos හෝ iCloud එකට Auto-Backup වෙලා තියෙන්න පුළුවන්. ඔයාගේ ජීමේල් එක කාටහරි අහුවුනොත්, එයාට පුළුවන් ඒකේ තියෙන ඔක්කොම ෆොටෝ බලන්න. ඒ නිසා අනවශ්ය දේවල් Cloud එකෙනුත් මකන්න. ඒ වගේම ඊමේල් එකටත් 2FA දාගන්න.
07. නාඳුනන ලින්ක් වලට රැවටෙන්න එපා (Phishing Attacks) 🎣
"ඔයාගේ ප්රොෆයිල් එක බලපු අය මෙන්න", "ඔයාගේ පරණ ආත්මේ කවුද බලන්න" වගේ එන ලින්ක් බොහොමයක් ඔයාගේ පාස්වර්ඩ් එක උස්සන්න හදපු ව්යාජ ඒවා. මැසෙන්ජර් එකේ යාලුවෙක්ගෙන් ආවත්, සැක සහිත ලින්ක් Click කරන්න එපා.
08. කැමරාව වහන්න (We**am Security) 💻
ඔයා ලැප්ටොප් එකක් පාවිච්චි කරනවා නම්, හෝ ඇඳුම් මාරු කරන කාමරේ ෆෝන් එක තියෙනවා නම් පරිස්සම් වෙන්න. හැකර් කෙනෙක්ට පුළුවන් ඔයා දන්නෙම නැතුව ඔයාගේ කැමරාව ඔන් කරලා ඔයා දිහා බලන් ඉන්න. ලැප්ටොප් කැමරාවට කුඩා ස්ටිකර් එකක් අලවලා තියන්න.
09. මිතුරු ලැයිස්තුව සුද්ද කරන්න (Audit Your Friends List) 👥
මුහුණ දැකලා නැති, කවදාවත් කතා කරලා නැති අයව "Friends" ලා කරගන්න එපා. ඔයා දාන ෆොටෝ එකක් අරගෙන ව්යාජ ගිණුම් (Fake Profiles) හදන්න වැඩිපුරම ඉඩ තියෙන්නේ මේ නාඳුනන අය අතින්. ඔයාගේ ගිණුම "Lock" කරගන්න. පෝස්ට් දාද්දී "Public" නොදා "Friends Only" දාන්න.
10. සිහිබුද්ධිය සහ පාලනය (Mindfulness) 🧠
මේ තාක්ෂණය හැදිලා තියෙන්නේ අපිව ඇබ්බැහි කරවගන්න. ලයික් එකක්, කමෙන්ට් එකක් වෙනුවෙන් තමන්ගේ ආත්ම ගෞරවය විකුණන්න එපා. සමාජ මාධ්ය කියන්නේ සැබෑ ලෝකය නෙවෙයි. එතන තියෙන්නේ මායාවක් විතරයි.
මේ දේවල් ඔයාගේ හොඳම යාලුවට, නංගිට, අක්කට බලන්න Share කරන්න. එක මොහොතක වැරදීමක් මුළු ජීවිතේම විනාශ කරන්න ඉඩ තියන්න එපා.
ආරක්ෂිතව ඉමු. බුද්ධිමත්ව පාවිච්චි කරමු. 🛡️💙
