21/06/2025
---
🧨 Asalin Rikicin Isra’ila da Iran – Menene ya jawo shi?
1. Bambancin Akida da Siyasa (Tun daga 1979)
A shekarar 1979, an yi juyin juya hali a Iran – gwamnatin mallakar yamma ta Iran ta fadi, kuma ‘yan Shi’a masu ra’ayin addini s**a kafa Jamhuriyar Musulunci ta Iran.
Sabuwar Iran ta ɗauki Isra’ila a matsayin “abokiyar gāba”, tana kiranta da “Shaiɗan ƙarami”, saboda:
Taimakonta ga Amurka,
Rikicinta da ‘yan Palasɗinu (Palestinians),
Da kasancewarta ƙasa Yahudawa.
2. Goyon Bayan Iran ga Makiyan Isra’ila
Iran ta fara goyon bayan ƙungiyoyi da ke yaƙi da Isra’ila, ciki har da:
Hezbollah (a Lebanon),
Hamas da Islamic Jihad (a Gaza),
Kungiyoyin sa-kai a Syria da Iraq.
Wannan yasa Isra’ila ta fara ganin Iran a matsayin barazana kai tsaye ga wanzuwarta.
3. Shirin Nukiliyar Iran
Iran tana kokarin samun makamin nukiliya tun shekaru da dama.
Isra’ila da abokanta, musamman Amurka, suna tsoron cewa idan Iran ta mallaki makamin nukiliya, za ta:
Iya kai wa Isra’ila hari,
Ko kuma ta bawa wakilanta (Hezbollah da Hamas) kayan aiki masu hadari.
4. Hare-hare na ɓoye da martani
Isra’ila tana kai harin sirri (secret attacks) a Iran: tana kashe masana kimiyyar nukiliya da kai harin kwamfuta.
Iran kuma tana kai wa Isra’ila farmaki ta hanyar wakilai (proxy attacks), musamman daga Lebanon da Gaza.
5. Rikicin Gaza a 2023/2024 ya tada husuma sosai
Bayan harin Hamas a ranar 7 ga Oktoba 2023, Isra’ila ta kai hari mai tsanani a Gaza.
Iran, a matsayin babban goyon bayan Hamas, ta fara matsa lamba da kira da kai hare-hare.
A 2024, Iran ta kai farmaki kai tsaye zuwa Isra’ila — wani abu da ya zama sabon salo.
---
🔚 Taƙaitaccen Zance:
> Musabbabin rikicin Isra’ila da Iran shi ne haɗakar bambancin addini da ra’ayi, shirin nukiliya, da goyon baya ga makiya. Kowanne bangare yana ganin ɗayan barazana ne ga rayuwarsa da tasirinsa a yankin Gabas ta Tsakiya.