20/11/2024
{ وَذَكِّرۡ فَإِنَّ ٱلذِّكۡرَىٰ تَنفَعُ ٱلۡمُؤۡمِنِینَ }
﷽MGA UKIT A KAGKABAGEL NA ITUNGAN NANDU KABUNO SA KALMO MALIPAT،،،
﷽Alhamdulillaah, tabiyat (nature) den nu taw i kabalilipat, mana su bayok o Arab :
وما سُمي الإنسان إلا لنسيه ولا القلب إلا أنه يتقلب
﷽binedtuwan bu man sa taw (insaan) sabap bu
sa kalmo malipat (nasiyaan) , nandu bined
tuwan bu man sa pusong (al-qalb) sabap sa kalengkasin edsalin-salin (yataqallib)
Kanu paganay na niya nilan kadtalo na niya paganayan nakalipat (awwal naasin) na su paganayan a taw (awwal al-naas) niya maito na si Adam alayhis salam. Su kapegkalipat na embida-bida kanu umani mga taw, ped kanilan sobla su kalipat, ped menem na kena bun gid. Ped kanu enggagaisa a makadtabang sa kabuno sa kalmo malipat na su mamakatundog :
1 - الابتعاد عن الذنوب
﷽KADSANGGILA SA KANGGALBEK SA MGA KADUSAN - sabap kanu mga mawag a resulta na kadusan na niya nin unga na kalat a itungan nandu dili makagaga sa makadtangen su ilmo kanu taw. Su kalibuteng o kadusan na dili mapakay a edtagapeda sa sigay na ilmo. Su mga makatundog a katgan na aden lakitin kani Ash-Shaafi'ee rahimahullaah sa pidtalo nin :
شكوت إلى وكيع سوء حفظي ، فأرشدني إلى ترك المعاصي ، وقــال إن علم الله نــورٌ ، ونور الله لا يعطى لعاصي
﷽ migkomplin mimbuko ako kanu shiekh ko a si Wakee makipantag sa mawag gid a memorya ko (malgen ako gid pakalangag) , na pinamando ako nin sa nanget sa laki i katagak sa kadusan nandu pidtalo nin : sabenal benal sa ilmo nu Allaah na sigay na dili nin enggay kanu taw a baladusa
وروى الخطيب في الجامع (2/387) عن يحيى بن يحيى قال سأل رجل مالك بن أنس : يا أبا عبد الله ! هل يصلح لهذا الحفظ شيء قال : إن كان يصلح له شيء فترك المعاصي
﷽Napanudtoli Al-Khateeb sa al-Jaami (2/387) nakaukit kani Yahya ibn Yahya sa pidtalo nin : inidsa na isa a mama kani Malik ibn Anas : Hay Ama ni Abdullaah! ngintu aden pon enggagaisa a makadsisingguman sa kapaham (memory)? tigin :
﷽Oh aden makadsisingguman lon na engaggaisa na su katagak kanu enggagaisa a kadusan kagila, amayka su taw ka makanggalbek sa mga kadusan, na pebpakos lon na niya nin unga na dili makatuganol nandu malido i ginawa nin a kadsabapan a katatapin magitong kanu mga pinggula nin.
Na pakagkalumbat sa mga pilalakaw (senses) nandu pakasikot salkanin ebpon kanu madakel a mga makangguna engaggaisa, ped den su kapedtuntot sa ilmo.
2 - كثرة ذكر الله عزّ وجلّ من التسبيح والتحميد والتهليل والتكبير وغيرها ، قال الله تعالى : ( واذكر ربك إذا نسيت ) .
﷽KAPAKADAKEL SA KATADEM KANU ALLAAHO AZZA WA JALL - mana su Ka'Tasbeeh (kadtalo sa : SUBHAANALLAAH) , kad'Tahmeed (kadtalo sa: ALHAMDULILLAAH), Kad'Tahleel (kadtalo sa : LAA ILAAHA ILLAAH) nandu kad'takbeer (kadtalo sa : ALLAAHO AKBAR) nandu ped pan. Pidtalo nu Allaaho ta'ala :
( واذكر ربك إذا نسيت )
﷽ nandu lugod ka, tademi ka su kadnan nengka amayka nalipat ka. kahf 24
3 - أن لا يكثر الأكل
﷽- DILI KAPADAKEL SA KAKAN - sabap sa su kakan sa madakel makagkalmo edtuladtod, makagkapok nandu makagkalumbat sa kanggalbek na mga pilalakaw (senses, pandama) nandu pakadilikado sa lawas sa sakit. Kagila kadakelan sa sakit a kailay tanu na pedsabap sa unga na pegkanen nandu baginumen
4 - ذكر بعض أهل العلم مطعومات تزيد في الحفظ ومن ذلك شرب العسل وأكل الزبيب ومضغ بعض أنواع اللبان :
﷽Ped kanu mga ulama na linabitilan su mga talatanto a mga pegken a makadsisingguman sa itungan (memory), mana su kainom sa teneb (honey), kakan sa al-zabeeb (mamala grapes/pasas) nandu kapanepa sa balangan na al-lubban a singgam :
قال الإمام الزهري : عليك بالعسل فإنه جيد للحفظ، وقال أيضاً : من أحب أن يحفظ الحديث فليأكل الزبيب من " الجامع " للخطيب (2/394) .
Pidtalo ni Imaam al-Zuhri : nanget salka i kainom sa teneb (honey) kagila su kainom lon na makagkapia sa itungan/kapaham. Pidtalo nin pan : entini kaliniyan nin lemangag su hadith na nanget i kakanin sa al-zabeeb. (ebpon sa al-Jaami by al-Khateeb, 2/394).
وقال إبراهيم : عليكم باللبان فإنّه يشجع القلب ويذهب النسيان . من الجامع للخطيب (2/397 )
Pidtalo ni Ibraahim : nanget salka i kasepa sa al-lubban a singgam, kagila makanggay sa energy sa pusong nandu makaawa sa kabalilipat. (ebpon sa al-Jaami by al-Khateeb, 2/397).
Linabitilan bun i su kakan kainom sa aden acid din a mga pedken na kadsabapan a kagkapok nandu kagkalubay na itungan.
5 - الحجامة في الرأس
﷽- KA'HIJAMAH SIYA SA ULO - ped a makadtabang kagkabagel na itungan nandu makagkulang sa kabalilipat na su ka'hijaamah (cupping) sa ulo, na naamar den inya ebpon sa experience (mailay sa Al-Tibb al-Nabawi by Ibn al-Qayyim).
Wallaaho A'lam
MI-TV
