28/11/2024
Traveling seeds เมล็ดพันธุ์เดินทาง ไปที่ชุมชนแม่ทา (Maetha Organic Community) by Pa Parich Pa
ชุมชนแม่ทา ตำบลแม่ทา อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย 7 หมู่บ้าน 1,350 ครอบครัว และมีประชากรทั้งหมดประมาณ 4,000 คน ถือเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการเปลี่ยนแปลงทางการเกษตรที่ยั่งยืน ในอดีตชุมชนแม่ทาพึ่งพาการทำเกษตรแบบดั้งเดิมที่ใช้สารเคมีเป็นหลัก ซึ่งส่งผลกระทบต่อดิน น้ำ และสุขภาพของคนในชุมชน นอกจากนี้การสัมปทานป่าไม้ยังทำให้พื้นที่ป่าไม้ลดลง ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ นำไปสู่ปัญหาความยากจนและการขาดแคลนอาหารของชุมชน เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นชุมชนแม่ทาจึงได้ร่วมกันหันมาทำเกษตรอินทรีย์และจัดการทรัพยากรในท้องถิ่นโดยแบ่งการใช้ประโยชน์ที่ดินในตำบลแม่ทา 3 ส่วนหลักๆ คือ ที่ทำกินและที่อยู่อาศัย ป่าใช้สอย และป่าอนุรักษ์ ซึ่งได้รับความร่วมมือสนับสนุนจากองค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่เพียงแต่ช่วยแก้ไขปัญหาความยากจน แต่ยังเป็นการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนอีกด้วย
Maetha Organic Community Enterprise ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2001 มีสมาชิก 109 คน และปัจจุบันมีสมาชิก 700 คน การบริหารจัดการในปัจจุบันเป็น Generation 3rd และกำลังส่งต่อให้กับ 4th Generation ผ่านกระบวนการเรียนรู้จากการลงมือทำและเรียนรู้จากกิจวัตรประจำวันของผู้ปกครอง มีสมาชิกผู้ผลิตทั้งหมด 130 ครอบครัว มีพื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์ 400 ไร่ เป็นพื้นที่คทช. 300 ไร่ ขอมาตรฐาน PGS TOAF 50 ราย ในการรวบรวมผลผลิตส่งเข้าสหกรณ์ที่โรงแพคเพื่อจัดจำหน่ายไปยังห้าง ร้าน โรงแรมต่างๆ จะต้องสมัครเป็นสมาชิกเครือข่ายเกษตรกรรมยั่งยืน โดยมีการเปิดรับเกษตรกรในพื้นที่ที่สนใจและพร้อมที่จะปฏิบัติตามหลักการเกษตรอินทรีย์ ยื่นเอกสารที่ดินตรวจรับรองแปลง(ในการยื่นขอรับรองมาตรฐานจำเป็นต้องมีเอกสารกรรมสิทธ์หรือโฉนดชุมชนในการรับรอง) สมาชิกจะต้องเข้าอบรมแนวคิดเทคนิคการทำอินทรีย์และรับการรับรอง เมื่อผ่านเกณฑ์มาตรฐานก็เริ่มผลิตตามแผนการส่งเสริมได้ โดยการทำการผลิตจะมีการวางแผนการตลาดโดยทีมจะหาออเดอร์ ตกลงซื้อขายก่อนผลิตกับร้านอาหาร โรงเรียน โรงแรมต่างๆ ลงสำรวจพื้นที่เพาะปลูกพร้อมการวางแผนการผลิต
นอกจากนี้จะมีทีมตรวจประเมินระหว่างการผลิต และก่อนการเก็บเกี่ยวของเกษตรกรอีกด้วย เมล็ดพันธุ์ที่ใช้ในการเพาะปลูกส่วนใหญ่จะใช้จากศูนย์เกษตรอินทรีย์กรีนเนท ซึ่งเป็นศูนย์การเรียนรู้และรวบรวม ผลิตเมล็ดพันธุ์ผักพื้นบ้านหลากหลายชนิด เพื่อรักษาความหลากหลายทางพันธุกรรมและส่งเสริมการปลูกพืชที่เหมาะสมกับสภาพท้องถิ่น และมีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผลผลิตทางการเกษตรหลากหลายชนิด เพื่อเพิ่มมูลค่าและขยายช่องทางการตลาด เช่น แยม ผลไม้อบแห้ง น้ำผลไม้ ชาสมุนไพร ชีส โยเกิร์ต เป็นต้น
นอกจากนี้ชุมชนแม่ทายังมี Cafe & Outlet เพื่อจำหน่ายสินค้าชุมชน และมี Farmstay ให้กับผู้คนที่สนใจเข้ามาเรียนรู้และท่องเที่ยวได้สัมผัสกับวิถีชีวิต ธรรมชาติและได้เรียนรู้การทำเกษตรอินทรีย์ โดยการตอนรับที่เป็นมิตรและอบอุ่นด้วยอาหาร, Welcome drink ใช้วัตถุดิบพื้นถิ่นที่มีคุณภาพ ทำให้ผู้ที่มาเยือนรู้สึกอิ่มเอมและประทับใจ
สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการเดินทางไปที่ชุมชนแม่ทาในครั้งนี้คือ “Keep Going” การลงมือทำและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การเปลี่ยนแปลงไม่อาจจะเกิดขึ้นในระยะเวลาสั้นๆ ทุกอย่างจะต้องใช้เวลาในการเรียนรู้ ลงมือทำและการบริหารจัดการอย่างมีส่วนร่วม นอกจากนี้แล้วยังทำให้เห็นภาพตัวเองและสิ่งที่กำลังทำอยู่ในชุมชนของตัวเองที่เป็น Generation 1st ที่สำคัญคือได้รับแรงบันดาลใจ พลังที่ดีจากพี่ๆ และพื้นที่แห่งนี้เสมอ
Reflection 3rd Mekong Y-Farm Camp in Chiang Mai – Lumpun by PA
การได้เข้าร่วมกิจกรรม 3rd Mekong Y-Farm Camp in Chiang Mai – Lumpun ในครั้งนี้ถือเป็นประสบการณ์ที่ดีมากๆ ที่ได้เรียนรู้ แลกเปลี่ยนจากประสบการณ์ของผู้คนที่มีความหลากหลายจากผู้เข้าร่วมจาก 5 ประเทศ พม่า ลาว เวียดนาม กัมพูชาและไทย ได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการ Sharing ของผู้เข้าร่วมและเครือข่าย พื้นที่จริง Maetha Organic, Sukjai Organic Farm และชุมชนใกล้เคียงเกี่ยวกับประเด็นเกษตรยั่งยืน การแปรรูป เทคโนโลยีเกี่ยวกับการบริหารจัดการในภาคการเกษตร การท่องเที่ยวชุมชน รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศที่ส่งผลต่อการทำการเกษตรในปัจจุบัน
นอกจากผู้เข้าร่วมยังได้ใช้เวลาร่วมกันในการทำกิจกรรม Workshop ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมจัดดอกไม้, Bike Tour, Rice Cracker และ Eco print ด้วยบรรยากาศที่อบอุ่น ได้ชิมอาหารอร่อยๆ จากวัตถุดิบพื้นที่ ได้ Connect กับธรรมชาติและมิตรภาพดีๆ จากทุกๆ คน
เป็นครั้งแรกกับการไปแลกเปลี่ยนเป็นภาษาอังกฤษในเวทีซึ่งเป็นความท้าทายและกังวลมากๆ แต่ก็ผ่านพ้นไปด้วยดี ต้องขอบคุณทีมผู้จัดและเพื่อนๆ ผู้เข้าร่วมทุกๆ คนที่คอยให้กำลังใจ ตั้งใจรับฟังด้วยหัวใจ เป็นพื้นที่ปลอดภัยให้ได้กล้าที่จะพูดและก้าวข้ามผ่านความกลัวนั้น
สุดท้ายนี้ขอบคุณพี่ๆ จาก Isan Y-Farm (พี่เนตติ้ง พี่โตโต้และพี่กบ), และ Mekong Youth Farm Network ที่ให้โอกาสและมอบประสบการณ์ดีๆ ในครั้งนี้ ขอบคุณเพื่อนๆ ร่วมทีม (อั๋น ก๊อกแก๊ก) ที่คอยดูแลและช่วยเหลือกัน
ขอบคุณเพื่อนๆ ผู้เข้าร่วมทุกๆ คนที่เป็นมิตรและแชร์ประสบการณ์ดีๆ ร่วมกัน