20/02/2026
Xử lý “khủng hoảng cảm xúc” cho trẻ chập chững (1-4 tuổi) sau 3 ngày chạy show
Năm mới, mình xin chúc tất cả các bố mẹ một năm bình an, khoẻ mạnh, và đủ kiên nhẫn để đồng hành cùng con qua mọi cơn ăn vạ ^^
Xin được khai xuân bằng bài viết hỗ trợ cha mẹ xử lý khủng hoảng cảm xúc của trẻ 1-4 tuổi sau mấy ngày liên tục gặp gỡ họ hàng, liên hoan tất niên và đi chúc tết .
---------------
VÌ SAO TRẺ 1-4 TUỔI THƯỜNG "SỤP ĐỔ" SAU 3-4 NGÀY TẾT?
Nhìn chung thì trẻ dưới 7 tuổi (và có thể trẻ lớn hơn) đều bị quá tải cảm xúc sau những ngày Tết chạy “sô” liên tục. Những với trẻ dưới 1 tuổi thì cha mẹ thường lưu tâm hơn vì các con còn nhỏ, ba mẹ có tâm lý sợ con mệt và chuẩn bị đối phó với sự quá tải đầy đủ hơn.
Các bé trên 5 tuổi thì đã có khả năng làm chủ cảm xúc tốt hơn, các bé cũng bắt đầu hướng ra bên ngoài nhiều hơn là chỉ tập trung ở trong gia đình, do đó, những ngày Tết được gặp nhiều người không còn khiến con thấy quá tải nữa.
Trong khi đó, nhóm trẻ 1-4 tuổi là nhóm mà bố mẹ bắt đầu nghĩ con đã lớn hơn, dạn dĩ hơn, lại chưa đủ năng lực làm chủ cảm xúc, đối mạt với sự quá tải giác quan, nên nhóm này thường có biểu hiện khủng hoảng cảm xúc rõ rệt nhất, cường độ cao nhất.
Các nguyên nhân chính khiến con “khủng hoảng” là:
- Quá tải giác quan. Não bé 1-4 tuổi chưa có khả năng lọc kích thích giác quan khi chúng ập đến cùng một lúc và trong nhiều ngày liên tục. Khi con không thể xử lý được các kích thích này nữa, là lúc con bắt đầu quấy khóc nhiều hơn.
- Nếp sinh hoạt bị ảnh hưởng: Bố mẹ nghĩ rằng con lớn rồi nên thức được nhiều hơn rồi, có thể cho đi chúc tết khắp nơi mà không phải lo cho con về đi ngủ nữa. Rồi thì thức khuya hơn, giờ dậy thì vẫn thế (có khi sớm hơn để còn kịp đi chúc tết ^^). Giờ ăn cũng không ổn định như ngày bình thường. Trình tự sinh hoạt ổn định - điểm neo an toàn đáp ứng nhu cầu sinh lý cơ bản của con bị lung lay nên con chao đảo là chuyện đương nhiên.
Vì hai sự xáo trộn bên trên, cộng thêm việc năng lực ngôn ngữ của con vẫn đang trong quá trình phát triển càng khiến con bứt rứt, khó chịu vì không diễn tả được cảm xúc của mình cho mọi người. Cách duy nhất và dễ nhất con có thể nói cho mọi người hiểu là khóc, là bám, là ăn vạ.
Hồi Cốm gần 2 tuổi cũng vậy, sau mấy ngày về nội - ngoại rồi đi nhà họ hàng liên tục, chiều mùng 2 Tết, cả nhà đang đi chơi, con đói quá mà không nói đầy đủ được (dù lúc í biết nói rùi nha), thế là gào khóc ăn vạ ngay giữa đường. Một bức ảnh để đời ra đời! Dù nhìn ảnh thì trông buồn cười đấy, nhưng nó diễn tả hết mọi sự quá tải cảm xúc mà con bộc lộ lúc đó.
---------------
LÀM SAO ĐỂ XOA DỊU CON SAU MẤY NGÀY QUÁ TẢI?
- Khôi phục NẾP SINH HOẠT THƯỜNG NGÀY ngay khi có thể. Khi cả hai bố mẹ không còn bận rộn nữa, là tập trung quay lại giờ ăn, giờ ngủ quen thuộc. Không cần đúng y chang ngay ngày đầu tiên nhưng hãy cứ nỗ lực để quay về guồng nhiều nhất có thể.
Nếu con đang thiếu ngủ thì ưu tiên cho con ngủ sớm hơn bình thường, vì thiếu ngủ tích luỹ mấy ngày Tết cần được "trả nợ."
- Giảm kích thích. Não con cần thời gian để xử lý hết đống thông tin đã nạp vào mấy ngày qua. Do đó, dành ít nhất nửa ngày hoặc cả ngày càng tốt chỉ có gia đình với nhau. Duy trì không gian yên tĩnh và quen thuộc. Cho con chơi tự do ở nhà, ưu tiên các hoạt động tĩnh. Tránh cho con xem tivi, ipad để lại thêm kích thích thông tin.
- Chấp nhận con sẽ "khó ở" vài ngày. Khi bạn chấp nhận, bạn sẽ không thấy căng thẳng vì con không như mình kỳ vọng. Thay vào đó bạn đồng cảm hơn với con, bình tĩnh xử lý các hành vi cảm xúc bùng nổ của con hơn. Cha mẹ bình tĩnh và thấu hiểu là liều xoa dịu hiệu quả nhất cho trẻ quá tải cảm xúc. (Ôm ấp và vỗ về con nhiều, ít nói đi nha ^^)
---------------
VÀ MẸ ĐỪNG QUÊN CHÍNH MÌNH
Sau mấy ngày chạy show, mẹ chắc cũng bị xáo trộn cảm xúc.. Con quấy mà mẹ cáu là chuyện bình thường, không ai trách mình được.
Nếu có thể, hãy nhờ chồng, nhờ ông bà đỡ một tay. Cho mình 30 phút nghỉ ngơi thật sự. Không cần phải "xử lý" hoàn hảo mọi cơn khóc của con.
Con khóc không có nghĩa là Tết hỏng. Mình khóc cũng không có nghĩa là mình tệ.
Năm mới, chúc tất cả các gia đình nhẹ nhàng với nhau, nhẹ nhàng với chính mình. Mình cùng nhau làm cha mẹ đủ tốt nhé ba mẹ!
St.
=======
