27/10/2024
Tép trấu là loài tép nhỏ hay còn gọi tép rong, con to nhất cũng chỉ xấp xỉ đầu đũa ăn cơm, có đặc tính sống bám vào các nhành rong, rêu trong ao hồ, mương vườn. Ngày xưa, tép trấu rất nhiều và thường được đánh bắt bằng cách kéo lưới, một buổi đi kéo lưới có khi tép đầy cả thùng thiếc. Vì nhiều và dễ bắt nên giá tép trấu rất rẻ, thường chỉ hiện diện trong bữa cơm của con nhà nghèo.
Tép trấu làm mắm phải lựa từ những con tép tươi rói, còn nhảy xoi xói càng tốt. Sau khi nhặt thật kỹ, đảm bảo không còn sót một con mòng nào (con mòng là một loài bọ nước thường sống ký sinh bên 2 mang của tép rong, dễ gây nôn ói, tiêu chảy cho người ăn), để thật ráo nước đem trộn đều tép với một lượng đường, muối nhất định. Điều đặc biệt là món mắm tép rong miền Tây không theo công thức bắt buộc, lượng muối, lượng đường được tự do gia giảm, tùy người chế biến. Muối nhiều thì con tép lâu thành mắm nhưng để dành được thời gian dài, ít muối thì mau ăn nhưng con mắm cũng mau hỏng trong điều kiện tự nhiên.
Nếu trời đẹp, chỉ cần mang thau tép ra ngoài nắng phơi nửa buổi, cho tép vào keo thủy tinh hoặc keo nhựa loại trong suốt, thêm chút rượu trắng để khử mùi tanh rồi tiếp tục phơi thêm 2- 3 nắng nữa. Sau đó đem keo mắm vô nhà, để chỗ mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Chỉ độ tuần sau, giở nắp keo mắm sẽ ngửi thấy mùi đặc trưng, thơm lừng. Đó cũng là lúc con tép trấu bé xíu chính thức trở thành con mắm.
Không đỏ au, rực rỡ và đẹp mắt như mắm tôm chua đài các xứ Huế, tép trấu miền Tây nhỏ xíu khi trở thành con mắm chỉ phơn phớt hồng nhưng ẩn chứa nét duyên thầm như cái màu gợi thương, gợi nhớ trên đôi má những cô gái miệt châu thổ phù sa.
Ngày nay trong các mương vườn cam của miệt Trà Ôn, thì con tép trấu lại có cơ hội sanh sôi nảy nở nhiều, nên được gia đình em tận dụng làm mắm tép trấu kiểu ngày xưa để cải thiện thu nhập và cũng mong muốn được giới thiệu đến mọi người có thể thử lại một món ngon quê em.
P/S: Mắm tép trấu có cách ăn cũng gần giống món mắm tôm chua xứ Cà Mau hay Huế. Sang thì cuốn bánh tráng với bún, rau sống, thịt luộc. Dân dã hơn thì ra đồng hái thêm mớ rau dại mọc ở vườn, bờ ruộng rồi vào một bóng cây nào đó, dỡ cơm ra, mút miếng mắm và có con cá lóc đồng nướng nữa là có ngay một bữa cơm trưa ngon lành. Gắp con mắm tép trấu mặn mòi, bứt cọng rau đồng mát lành đưa lên miệng nhai nhấn nhá, nếu thêm lon bia mát lạnh hay một ly rượu đế nữa thì chắc quên lối về như Cha em.
