05/06/2026
Đứng trên Chim Lạc: Khi một hình ảnh trong MV biến thành cuộc tranh luận về văn hóa, biểu tượng và cách người trẻ đối thoại với truyền thống
Mỗi lần một sản phẩm âm nhạc lớn ra mắt, điều khiến công chúng chú ý đôi khi không chỉ là giai điệu, ca từ hay vũ đạo. Có những khoảnh khắc chỉ vài giây trên màn hình nhưng đủ sức kéo theo hàng nghìn bình luận, tranh luận, phân tích và cả những cuộc “đấu khẩu” về văn hóa. Hình ảnh Sơn Tùng M-TP đứng trên biểu tượng Chim Lạc trong MV mới là một ví dụ như vậy.
Có người xem đó là một hình ảnh nghệ thuật táo bạo. Có người lại cho rằng đó là sự thiếu tiết chế khi đặt một cá nhân lên trên biểu tượng mang tính văn hóa, lịch sử. Cũng có người không quá gay gắt, nhưng cảm thấy “cấn” vì Chim Lạc vốn không đơn thuần là một họa tiết trang trí, mà là hình ảnh gắn với trống đồng, với văn minh Đông Sơn, với ký ức biểu tượng về cội nguồn người Việt.
Vậy câu hỏi đặt ra là: một nghệ sĩ có được quyền sử dụng biểu tượng văn hóa theo cách mới không? Câu trả lời chắc chắn là có. Nghệ thuật nếu chỉ lặp lại những gì đã an toàn thì sẽ rất khó tạo ra đối thoại. Văn hóa cũng không thể sống mãi nếu bị đặt trong tủ kính, chỉ được nhìn ngắm từ xa mà không được tái diễn giải trong đời sống hiện đại.
Nhưng mặt khác, quyền sáng tạo không đồng nghĩa với việc mọi cách sử dụng biểu tượng đều sẽ được công chúng chấp nhận. Biểu tượng văn hóa càng mạnh thì càng nhạy cảm. Nó không chỉ thuộc về người sáng tạo, cũng không chỉ thuộc về một thế hệ, một nhóm khán giả hay một fandom. Nó thuộc về ký ức chung. Vì vậy, khi biểu tượng đó xuất hiện trong một sản phẩm đại chúng, đặc biệt là sản phẩm có độ lan tỏa lớn, công chúng có quyền đặt câu hỏi: hình ảnh này đang tôn vinh, đang tái hiện, đang cách điệu, hay đang vô tình làm nhẹ đi ý nghĩa vốn có?
Điều thú vị là, tranh cãi lần này không chỉ xoay quanh Sơn Tùng. Nó phản ánh một vấn đề rộng hơn: người Việt hiện đại đang nhìn truyền thống như thế nào?
Trong nhiều năm, chúng ta thường kêu gọi đưa văn hóa Việt vào âm nhạc, thời trang, điện ảnh, game, thiết kế và đời sống hằng ngày. Nhưng khi văn hóa thật sự bước ra khỏi bảo tàng, bước vào MV, sân khấu, áo quần, phụ kiện, sản phẩm thương mại, thì lập tức xuất hiện một ranh giới rất khó phân định: đâu là sáng tạo, đâu là phản cảm; đâu là làm mới, đâu là lạm dụng; đâu là tự hào dân tộc, đâu là “mượn chất liệu” cho có màu sắc?
Thật ra, bản thân Chim Lạc không chỉ là một hình vẽ cổ. Nó là một biểu tượng thị giác rất mạnh. Chỉ cần nhìn thấy hình dáng cánh chim, nhiều người lập tức liên tưởng đến trống đồng, đến văn hóa Việt cổ, đến cảm giác “đây là của mình”. Chính vì vậy, Chim Lạc có một sức sống đặc biệt: vừa cổ xưa, vừa hiện đại; vừa trang nghiêm, vừa có thể trở thành chất liệu thiết kế cực kỳ thời trang nếu được xử lý tinh tế.
Vấn đề không nằm ở việc có nên dùng Chim Lạc hay không. Vấn đề nằm ở cách dùng.
Nếu biểu tượng văn hóa chỉ được đặt ở vị trí bất khả xâm phạm, chúng ta sẽ khó đưa nó đến gần người trẻ. Nhưng nếu sử dụng biểu tượng chỉ như một đạo cụ gây chú ý, thiếu bối cảnh và thiếu sự nâng niu, nó rất dễ tạo cảm giác bị thương mại hóa hoặc bị đặt sai vị trí. Đó là lý do cùng một hình ảnh có thể khiến người này thấy tự hào, người khác thấy khó chịu. Cả hai cảm xúc ấy đều có lý do tồn tại.
Từ góc nhìn truyền thông, tranh cãi này cũng cho thấy một điều: biểu tượng truyền thống chưa bao giờ hết sức hút. Người ta chỉ tưởng giới trẻ không quan tâm đến văn hóa dân tộc, nhưng thực tế chỉ cần một hình ảnh Chim Lạc xuất hiện trong MV của một nghệ sĩ nổi tiếng, cả mạng xã hội đã lập tức bàn luận. Điều đó chứng minh biểu tượng văn hóa vẫn sống, vẫn có khả năng tạo cảm xúc, vẫn có thể trở thành một phần của đời sống đương đại.
Vấn đề là chúng ta nên để biểu tượng ấy sống theo cách nào.
Có lẽ thay vì chỉ dừng ở câu hỏi “đứng trên Chim Lạc có đúng hay sai không”, ta có thể mở rộng câu chuyện hơn: làm thế nào để Chim Lạc, trống đồng, họa tiết Đông Sơn, hoa văn dân gian Việt Nam không chỉ xuất hiện trong sách giáo khoa, bảo tàng hay những buổi lễ trang trọng, mà còn hiện diện trong thời trang, phụ kiện, streetwear, đồ dùng hằng ngày — một cách đẹp, tử tế và có gu?
Bởi một biểu tượng văn hóa muốn sống lâu thì không thể chỉ được nhắc đến khi có tranh cãi. Nó phải được mặc lên người, được mang ra phố, được phối với outfit hiện đại, được biến thành thứ người trẻ thấy đẹp và muốn sử dụng. Khi đó, văn hóa không còn là thứ xa vời, mà trở thành một phần của phong cách sống.
Nói cách khác, thay vì chỉ tranh luận xem ai đứng trên Chim Lạc, biết đâu điều quan trọng hơn là: chúng ta có đang thật sự để Chim Lạc bay tiếp trong đời sống hôm nay hay không?
Và nếu bạn cũng thấy Chim Lạc là một biểu tượng đẹp, mạnh, rất Việt Nam, nhưng muốn tiếp cận nó theo cách nhẹ nhàng, thời trang và dễ mặc hơn, thì đây là cú cua hơi gắt nhưng hợp lý:
Không cần đứng trên Chim Lạc.
Mình đội Chim Lạc, mặc Chim Lạc, mang tinh thần Việt Nam ra đường một cách văn minh và có gu là được.
🧢 **Mũ Chim Lạc** – phù hợp để phối đồ casual, đi chơi, đi làm, chụp ảnh, hoặc đơn giản là thêm một điểm nhấn Việt Nam vào outfit hằng ngày:
https://s.shopee.vn/30lNppoW8K
👕 **Áo polo Chim Lạc** – lịch sự hơn áo thun, dễ mặc hơn sơ mi, có thể mặc đi làm, gặp khách, đi cà phê hoặc làm đồng phục nhóm theo phong cách Việt hiện đại:
https://s.shopee.vn/W42r6nnBI
Tranh cãi rồi cũng sẽ qua. MV rồi cũng sẽ có MV mới. Nhưng biểu tượng đẹp thì nên được giữ lại, làm mới và đưa vào đời sống theo cách khiến người Việt thấy tự hào khi sử dụng.
Chim Lạc không chỉ để ngắm trên trống đồng.
Chim Lạc cũng có thể nằm trên chiếc mũ bạn đội hôm nay, hoặc chiếc áo bạn mặc ngày mai.
