27/12/2025
TÍNH CHẤT CỦA NIẾT BÀN ĐƯỢC SO SÁNH QUA CÁC VÍ DỤ Nāgasena
Tâu đại vương, cây sen có một đức tính được liên quan đến Niết Bàn
1.Sen
2.Nước có hai đức tính
3.Thuốc giải độc có ba đức tính
3.Đại dương có bốn đức tính
4.Vật thực có năm đức tính
5.Bầu trời có mười đức tính
6.Ngọc báu ma-ni có ba đức tính
7.Trầm hương đỏ có ba đức tính
8.Nước trong của bơ lỏng có ba đức tính
9.Đỉnh núi có năm đức tính được liên quan đến Niết Bàn.
Giải Thích
1. “Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Loài sen có một đức tính được liên quan đến Niết Bàn’, loài sen có một đức tính nào được liên quan đến Niết Bàn?”
“Tâu đại vương, giống như loài sen không bị lấm lem bởi nước. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn không bị lấm lem bởi tất cả các phiền não. Tâu đại vương, loài sen có một đức tính này được liên quan đến Niết Bàn.”
2. “Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Nước có hai đức tính được liên quan đến Niết Bàn’, nước có hai đức tính nào được liên quan đến Niết Bàn?”
2.1. “Tâu đại vương, giống như nước mát lạnh có sự làm tắt ngấm sự nóng nực. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn mát lạnh có sự làm tắt ngấm sự nóng nực của tất cả các phiền não. Tâu đại vương, nước có đức tính thứ nhất này được liên quan đến Niết Bàn.
2.2 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, nước xua đi cơn khát của các loài người và thú bị nhọc mệt, bị run rẩy, bị khát, bị thiêu đốt bởi sự nóng bức. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn xua đi cơn khát về dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Tâu đại vương, nước có đức tính thứ nhì này được liên quan đến Niết Bàn.
Tâu đại vương, nước có hai đức tính này được liên quan đến Niết Bàn.”
3. “Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Thuốc giải độc có ba đức tính được liên quan đến Niết Bàn’, thuốc giải độc có ba đức tính nào được liên quan đến Niết Bàn?”
3.1 “Tâu đại vương, giống như thuốc giải độc là nơi nương tựa của các chúng sanh bị hành hạ bởi thuốc độc. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn là nơi nương tựa của các chúng sanh bị hành hạ bởi thuốc độc phiền não. Tâu đại vương, thuốc giải độc có đức tính thứ nhất này được liên quan đến Niết Bàn.
3.2 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, thuốc giải độc làm chấm dứt các căn bệnh. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn làm chấm dứt tất cả các khổ đau. Tâu đại vương, thuốc giải độc có đức tính thứ nhì này được liên quan đến Niết Bàn.
3.3 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, thuốc giải độc đem lại sự bất tử. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn đem lại sự bất tử. Tâu đại vương, thuốc giải độc có đức tính thứ ba này được liên quan đến Niết Bàn.
Tâu đại vương, thuốc giải độc có ba đức tính này được liên quan đến Niết Bàn.”
4. “Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Đại dương có bốn đức tính được liên quan đến Niết Bàn’, đại dương có bốn đức tính nào được liên quan đến Niết Bàn?”
4.1“Tâu đại vương, giống như đại dương là trống không đối với tất cả các xác chết. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn là trống không đối với tất cả các xác chết phiền não. Tâu đại vương, đại dương có đức tính thứ nhất này được liên đến Niết Bàn.
4.2 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, đại dương là rộng lớn, không có bờ này bờ kia, không bị tràn đầy bởi tất cả các dòng sông. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn là rộng lớn, không có bờ này bờ kia, không bị tràn đầy bởi tất cả các chúng sanh. Tâu đại vương, đại dương có đức tính thứ nhì này được liên quan đến Niết Bàn.
4.3 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, đại dương là nơi cư trú của các sinh vật vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn trạng thái của các bậc A-la-hán vĩ đại — những bậc không bị ô nhiễm, có các lậu đã cạn kiệt, đã đạt được năng lực, có trạng thái làm chủ. Tâu đại vương, đại dương có đức tính thứ ba này được liên quan đến Niết Bàn.
4.4 Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, đại dương được trổ hoa với vô số làn sóng đa dạng, trải rộng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, Niết Bàn được trổ hoa với vô số sự thanh tịnh, minh và giải thoát, đa dạng, trải rộng. Tâu đại vương, đại dương có đức tính thứ tư này được liên quan đến Niết Bàn.
Tâu đại vương, đại dương có bốn đức tính này được liên quan đến Niết Bàn.”
( còn tiếp )
___________
___________
Bài khác
1.Tính chất của không gian: Vô hình, bất biến, không sinh không diệt, không thể bị trộm cắp, không vướng bận.
Hư không: Vắng lặng, không có hình tướng, không bị dính bẩn, không thay đổi, không giới hạn.
2.Không thể định vị: Niết Bàn không có ở phương Đông, Tây, Nam, Bắc, trên, dưới hay ngang, vì nó vượt ngoài không gian vật lý.
3.Tính chất của ngọc quý/bơ sữa: Thỏa mãn mọi mong cầu, mang lại niềm vui, hương thơm của đức hạnh, vị ngon của sự tự do.
4.Tính chất của đỉnh núi: Cao, bất động, bất khả xâm phạm bởi ô nhiễm.
Sự diệt tận: Là sự chấm dứt của tham ái và phiền não, không phải là hư vô mà là sự giải thoát khỏi khổ
5. Lửa Tắt: Khi lửa cháy hết, nó không đi đâu cả, không ở đâu cả, chỉ đơn giản là không còn nữa. Niết Bàn cũng vậy, đó là sự chấm dứt của Tham, Sân, Si, vô minh... không phải là một thực thể có thể chỉ đến hoặc đi.
Như củi hết lửa tắt: Ngọn lửa sinh tử (tham-sân-si) lụi tàn khi không còn nhiên liệu (vô minh, dục vọng), mang lại sự mát mẻ, thanh lương.
6. Đỉnh Núi: Núi cao vút, không thể chạm tới, không có đường đi rõ ràng, biểu trưng cho sự Vô Biên, Vô Tướng của Niết Bàn. Nó không có hình hài cụ thể và khó có thể miêu tả được.
7. Bàn Tay: Bàn tay trống rỗng không cầm nắm gì, không bị dính mắc. Niết Bàn là sự buông bỏ hoàn toàn, không còn chấp trước vào bất cứ pháp nào (vô ngã, không có "ta" hay "của ta").
8. Bờ bên kia (Đáo bỉ ngạn): Vượt qua bờ bên này (sinh tử luân hồi) để đến bờ bên kia (Niết bàn) bình an
9. Như người uống nước biết nóng lạnh: Chỉ người trực tiếp trải nghiệm mới biết rõ cảm giác của Niết bàn, không ai có thể nói thay được
10. Trạng thái tâm thanh tịnh: Tâm không còn dính mắc, vọng động, đạt đến sự an lạc, sáng suốt
11. Sự giải thoát khỏi ngục tù: Niết bàn được ví như việc một người tù được thả tự do hoặc một người mắc nợ lâu ngày đã trả hết nợ, thoát khỏi sự ràng buộc và áp lực của xiềng xích ngũ uẩn.
12. Hòn đảo giữa đại dương: Giữa đại dương luân hồi đầy sóng dữ và bão tố, Niết bàn được ví như một hòn đảo vững chãi, nơi trú ẩn an toàn nhất mà nước lụt không thể dâng tới.
13. Thành phố an lạc: Kinh tạng thường ví Niết bàn như một "Kinh đô hòa bình" (Vũ trụ của sự tĩnh lặng), nơi không có kẻ thù, không có sự sợ hãi và chỉ có sự an lạc tuyệt đối.
14. Sức khỏe sau cơn bệnh: Niết bàn được ví như trạng thái của một người vừa bình phục sau một cơn trọng bệnh kéo dài. Khổ đau là bệnh, và Niết bàn là sự chấm dứt hoàn toàn mầm mống gây bệnh đó.
15. Ly nước đục trong veo: Tâm tính vốn thanh tịnh (nước trong) nhưng bị phiền não che lấp (bùn đất), khi lắng xuống sẽ thấy lại bản tính thanh tịnh đó.
16.Trạng thái tâm: Không phải một nơi chốn, mà là khi tâm không còn vọng động, đạt đến sự sáng suốt, bình an tuyệt đối, không còn khổ đau và phiền não.
