22/04/2026
MỘT PHÁT NGÔN LẠC NHỊP
Phát biểu mới đây của ông Donald Trump trên kênh CNBC, trong đó cho rằng nếu ông thay thế các cựu tổng thống như Lyndon B. Johnson hay Richard Nixon thì “có thể thắng Việt Nam trong vòng 5 tháng”, không chỉ gây xôn xao dư luận mà còn đặt ra nhiều lo ngại về nhận thức lịch sử, trách nhiệm chính trị và tác động ngoại giao.
Trước hết, cần khẳng định rằng chiến tranh Việt Nam không phải là một “bài toán thắng – thua” đơn giản để có thể giả định lại bằng những tuyên bố mang tính cá nhân. Đó là một trong những cuộc xung đột phức tạp nhất thế kỷ XX, gắn với bối cảnh Chiến tranh Lạnh, nơi ý chí dân tộc, chiến lược quân sự, yếu tố địa chính trị và sức mạnh lòng dân đóng vai trò quyết định. Việc giản lược một cuộc chiến dài gần hai thập kỷ thành một kịch bản “5 tháng” không chỉ thiếu cơ sở khoa học mà còn thể hiện sự xem nhẹ những mất mát, hy sinh của hàng triệu con người ở cả hai phía.
Đáng chú ý hơn, phát ngôn này xuất hiện trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đang phát triển hết sức tích cực. Sau gần 30 năm bình thường hóa quan hệ, hai nước đã trở thành Đối tác chiến lược toàn diện, hợp tác sâu rộng trên nhiều lĩnh vực từ kinh tế, giáo dục đến an ninh khu vực. Những nỗ lực hàn gắn quá khứ, xây dựng lòng tin và hướng tới tương lai chung đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận như một hình mẫu của hòa giải sau chiến tranh. Vì vậy, một phát biểu mang tính “giả định chiến thắng quân sự” dễ gây tổn thương về mặt lịch sử và cảm xúc, đi ngược lại tinh thần hợp tác và tôn trọng lẫn nhau.
Không chỉ tại Việt Nam, ngay trong dư luận Mỹ và quốc tế, phát ngôn này cũng vấp phải nhiều phản ứng. Nhiều học giả và cựu quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng chiến tranh Việt Nam là “một bài học về giới hạn của sức mạnh quân sự”. Một số nhà phân tích trên các tờ báo lớn như The New York Times hay The Washington Post cho rằng việc “tái viết lịch sử bằng giả định cá nhân” là cách tiếp cận nguy hiểm, có thể dẫn tới những nhận thức sai lệch về chính sách đối ngoại. Một cựu nghị sĩ Mỹ (được trích dẫn trong các chương trình bình luận chính trị) nhận định thẳng thắn: “Không có tổng thống nào có thể ‘thắng nhanh’ một cuộc chiến mà bản chất của nó không chỉ là quân sự, mà còn là chính trị và xã hội”.
Một trong những nhà báo nổi tiếng nhất Hoa Kỳ Mehdi Hasan đùa vui rằng Tổng thống Trump là một người khá trơ trẽn, lấy Việt Nam để bao biện cho thất bại. Cựu Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Adam Kinzinger, vốn là người ủng hộ Tổng thống Trump cho rằng Tổng thống Trump đem đến rất nhiều sự mệt mỏi bởi những phát ngôn. Bên cạnh đó, nhiều nhà báo Mỹ cũng đưa ra các bình luận mang tính châm biếm nhưng sâu sắc. Họ nhắc lại rằng ngay cả những chiến lược quân sự tối tân nhất thời bấy giờ cũng không thể khuất phục được ý chí độc lập của một dân tộc. Một chuyên gia về lịch sử quân sự tại Mỹ từng nói: “Việt Nam không phải là nơi để thử nghiệm các giả thuyết đơn giản về sức mạnh”.
Ở góc độ rộng hơn, những phát ngôn như vậy còn có thể gây tác động tiêu cực tới hình ảnh và uy tín quốc tế của Hoa Kỳ. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều bất ổn, các quốc gia cần những thông điệp có trách nhiệm, tôn trọng lịch sử và đề cao đối thoại. Việc khơi lại những so sánh mang tính quân sự với các cuộc chiến trong quá khứ có thể làm dấy lên những nghi ngại không cần thiết, đặc biệt trong quan hệ với các đối tác từng trải qua xung đột.
Lịch sử không thể thay đổi bằng giả định, và càng không nên bị sử dụng như một công cụ phục vụ cho các lập luận chính trị nhất thời. Điều cần thiết lúc này là sự tỉnh táo, tôn trọng sự thật và tiếp tục củng cố những giá trị hợp tác đã được xây dựng bằng nhiều nỗ lực trong suốt nhiều thập kỷ. Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ hôm nay là thành quả của hòa giải và hướng tới tương lai, không phải là nơi để những phát ngôn thiếu cân nhắc làm lu mờ.
; ;
