باغي ملا

باغي ملا زه بیا کله دا ستا په څنګل سر ږدم

زه د خسوف لمنځونه کاندم او توبې باسمهچې تورې زلفې د جانان د مخ سپوږمۍ ونیسي (بسمل، ١٤٤٤، ٦٤مخ)🍂🍁
19/11/2024

زه د خسوف لمنځونه کاندم او توبې باسمه
چې تورې زلفې د جانان د مخ سپوږمۍ ونیسي
(بسمل، ١٤٤٤، ٦٤مخ)
🍂🍁

غږ مه لرئ، پريږدئ، آرام وکړي، ځکه دا سړی‏ټول عمر بې خوبه و، ټوک ټوک و له ستړیا  #شهيد #سنوار 💔عبدالستار سعید
18/10/2024

غږ مه لرئ، پريږدئ، آرام وکړي، ځکه دا سړی
‏ټول عمر بې خوبه و، ټوک ټوک و له ستړیا #شهيد

#سنوار 💔
عبدالستار سعید

11/09/2024

په لوستلو يې نه پښېمانه کېږۍ!؟

د ژوند وروستی پیغام

په نه خبره یو بل ته غوسه شوو، زه لاړم په کټ کې پرېوتم مخ مې دېوال ته کړ، ما ویل چې دا غږ را باندې ونکړي زه به تر هغو هيڅ خبره ورته ونکړم.
لږ وروسته مې پام شو لکه چیشی سامان چې ټولوي، زه نور هم غوسې ونیولم.
غلي مې ور وکتل چې بکسه یې تیاره کړې او حجاب یې اغوستی دی له کوټې ووتله.
لږ وروسته زه هم ورپسې را ووتم له یوه ماشوم مې وپوښتل چې هغه چېرته لاړه؟ ماشوم وویل چې ورور یې موټر ورته راوستی و پلار کره به تللې وي، زه بېرته کوټې ته راغلم ورو ورو پښېمانه کېدلم چې څه اړتیا وه دومره مو کیسه غټه کړه؟ راځه ته حال ورکړه بښنه ترې وغواړه، خو بیا به مې شرم هم محسوس کړ چې هغه خپله اشتباه نه مني نو زه یې دومره ژر څنګه ومنم؟
خیر شپه دې تېره شي سهار به خپله حال راکړي. سهار مانځه مهال مې موبایل ته زنکونه را تلل، چې ويښ شوم ومې کتل د اوښي له شمارې زنګونه را روان دي، فکر مې وکړ چې کېدای شي مېرمن به مې پښېمانه شوې وي.
اوس به دوی درته زارۍ کوي چې دا مشکل ژر حل شي ښه ده. خو خبره داسې نه وه، د اوښي اواز له واخطایی ډک و، ویل یې ته یو ځل ژر راشه موږ کره، زما هم زړه درزا شروع کړه، ما ویل څه کیسه ده؟ وایي ته راشه او ژر راشه، ما تلیفون بند کړ، منډه مې کړه کمیس مې واغوست، د موټر کیلي مې را واخیسته او بېرون په منډه ووتلم، لاره کې رقم رقم سوچونه وهم خو نه پوهیږم څه شوي دي؟
د خسر کور ته ورسېدم موټر مې کوڅه کې ودراوه، زه په بیړه کور ته ننوتم، د ښځینه و د ژړا غږ مې لږ لږ تر غوږ شو، زړه مې وښویېده ما ویل خدایه خیر کړې.
اوښی مې مخې ته راغی سترګې یې سرې وې، ما ورته وویل څه خبره ده؟ ده په ژړغوني غږ راته وویل: بېګا چې راغله سخت سخت یې ژړل او کوټه کې ویده شوه، خو اوس چې موږ ورته راغلو حرکت نه کوي، ډېر غږونه مو پرې وکړل خو غلې پرته ده.
زه ژر ور ننوتم هلته راټولې شوې ښځې یوې خوا ته شوې، سر ته یې کېناستم مخ یې ښي خوا ته ځوړوند و، سر مې یې را واخیست په ورانه مې کېښود، غږونه مې پرې وکړل خو وجود یې بیخي یخ و.
زه داسې شوم لکه لېونی، چیغې مې کړې کور والا هم ټول په چیغو شول، څنګ کې یې موبایل پروت و
ژر مې هغه را واخیست، چې خلاص مې کړ زما نمبر یې را اړولی و زما له نوم سره یې لیکلي و (جانان) او د زړه سټېکر یې ورسره لګولی و، د پیغام په ځای کې یې چې لا لېږل شوی نه و، لیکلي و:
ما وبښه تاته مې تکلیف درکړ خو ستا غم او تکلیف مې ونشو زغملی، زه د تل لپاره درنه رخصت شوم خو ته مې وبښه جانان مې!.

کله مې چې دا ولوست نو مې لویه چیغه له خولې ووته او په ژړا شوم، ناڅاپه چا په مټ ووهلم او د چا غږ مې تر غوږ شو: اې اې دا څه درباندې شوي دي؟ ښه متوجې شوم چې د مېرمنې غږ مې دی، ژر مې سترګې وغړولې، چې ګورم د خپل اطاق کټ کې پروت یم، مېرمنه مې څنګ کې راسره ده او حیرانه راته ګوري، راته وايي څه چیغې وهې خوب کې دې ووېرولم. لږ لږ مې دماغو کار وکړ؛ لکه چې خوب دې لیدلی، نو مې ورټوپ کړ ټینګه مې غېږ ترې تاوه کړه او ښه مې له خوشالۍ وژړل، هغه راته وایي څه کیسه ده؟ ما ویل بیا درته وایم اوس مې لږ پرېږده چې زړه مې ارام شي.

30/08/2024

مبهم سبک

په شعري متن کې ابهام دوه ډوله دی:
ا. هنري ابهام یا پېچلتیا
۲. ضعف التأليف
مخکې تر دې چې په دې دوو ډولو وغږېږو، د دروېش یو بیت به واورو:
دروېشه! تا ته ښايي دغه کار اسانه ښکاري
مګر اسانه شاعري کول اسانه نه وي
دروېش صاحب چې په دې بیت کې کوم منظور لري، هغه ته سهل ممتنع شاعري هم وايي. له سهل ممتنع مطلب هغه اسانه غيرممکن کلام دی چې ظاهراً یې لیکل نامشکله ښکاري، اما هر څوک یې عملي کولای نه شي. په بل عبارت ممکن دې ډول کلام ته «سخته اساني» ووایو. په لیکوالو او شاعرانو کې د متن په اړه یو تصور دا دی چې که یې د متن خاوند په تکلیف نه کړ، هغه به حتماً لوستونکی په عذاب کړي.
هنري ابهام بلاغي غرض لري او تر سپړلو وروسته بې معنا نه پاتې کېږي. دروېش په یو بل بیت کې دغه مفهوم چې «ستا دا له ما تور شوی زړه به بېرته خدای پاک سپین کړي» داسې وړاندې کړی:
دا ستا له ما تور شوی زړه به هغه سپین کړي بېرته
دا ستا په مخ کې چې له سپینو سره سره ګډوي
د صدیق پسرلي په یوه بل بیت کې دغه مفهوم چې «له خدایه وډارېږئ» په ښکلې پېچلتیا کې وړاندې شوی:
اخېر لږ شرم دی په کار له هغه چا پسرليه!
چې همېشه یې مخامخ او یا له څنګه ګڼئ
هنري ابهام په بلاغي فنونو ولاړ وي، یعنې یو بیت به ځکه نېغه معنا نه راکوي چې یا به کنایې نامسقیم کړی وي، یا به استعارې، یا به نادرې تشبیه او یا به ګڼو نورو داسې زاویو او تناسباتو چې تر لږ تامل وروسته یې د معنا کشف هنري لذت راته ډالۍ کوي. په شعر کې نېغه خبره ولې ښه نه بولو؟ ځکه یې بده بولو چې پر نفسیاتو او عاطفي او ذوقي عناصرو او احساساتو یې اغېز کم وي. موږ له هغو مفاهیمو سره عادي شوي یو چې همېشه مو تر غوږ تېر شوي دي. هنر چې له صفري سبک او خنثی اندازه انحراف دی، کله کله شاعران په همدې تمه هغه ابهام ته لوېږي چې تر سپړلو وروسته هيڅ نه پکې پاتې کېږي.
ضعف التأليف بیا دې ته وايي چې کلام له نحوي قواعدو سره خلاف لیکل شوی وي. دا خبره د نثر په حصه کې ډېره واضح ده، مګر کله چې د شعر د ضعف التأليف په اړه خبرې کوو، هلته مساله نوره هم سختېږي. مارسل پروسټ وايي چې د ژوند معنا په دې کې ده چې په راز لړلې دی او ټوله واضح نه دی. روسی ژبپوه رومن یاکوبسن هم ابهام او ایهام د ادبي متن مهم عناصر ګڼي. سمه ده چې په شعر کې ګرامري او نحوي قواعد نه مراعاتېږي، خو په عین حال کې له بلاغي غرضونو پرته د معنا فقدان عیب دی.
حمزه بابا وايي:
غل د محبت غلطېدای نه شي
څوک چې په محفل کې چا ته نه ګوري
د پښتو د جملو د نحوي جوړښت په لحاظ باید مضاف الیه مخکې او مضاف وروسته راشي، مګر په پاسني بیت کې غل د محبت «د محبت غل» نه دی لیکل شوی، خو د دې نحوي قاعدې شکست د حمزه شینواري د دې بیت معنا نه ده مبهمه کړې او نه یې په لوستلو کې د تاليف ضعف احساسېږي.
نن زه له یوه شعر سره مخ شوم،
په شلمه پېړۍ کې ايراني ليکوالو او شاعرانو یو ځل پر هنري ابهام هم نظریاتي ګوزارونه وکړل، د دوی منطق دا و چې په هنري پېچلي متن کې له مخاطبه معنا لرې کېږي او «هنر تش د هنر» لپاره پاتېږي. که ساده ووايو، یعنې شعر د دې لپاره ليکل کېږي چې فقط دا ثابته شي چې پلانی شعر ليکلای شي.
د دې خبرې د توضيح لپاره ويلای شو چې يو د روایت ګونګتیا ده او بل د روايت ښکلا. د روايت ګونګتیا دا ده چې د شعر کلمې، د شعر تناسبات، د شعر جملې او په ټوله کې د شعر اجزاء يو له بل سره مرتبط او منسجم کړل شوي نه وي، خو د روايت په ښکلا کې د بېلابېلو رنګونو امتزاج یوه معناداره تابلو زېږولې وي.
صديق پسرلی وايي:
نقاشه ټول رنګونه ګډوډ وشینده دېوال ته
شاید چې څه خو ورته شي زما لېوني خيال ته
هغه شاعري چې لوستونکي ته د تخييل «تخيل کولو» زمینه هم نه مساعدوي او تر شننې وروسته یې هم د ښکلا څرک نه شي لګېدای، د مبهم سبک شاعري بللای شو. د مبهم سبک شعر کلمات لري، خو محتوا یې له شاعر سره وي، شاعر فکر کوي چې خپله خبره یې کړې ده، خو کړې یې نه وي. که څوک ګونګی وي ورسره په تکليف کېږو، خو که څوک لاسي پېچلې جملې راته وايي ورته ځير کېږو او کوښښ کوو چې له اشارو او کنایو یې معنا واخلو.
ما زموږ و تاسې د وطن د یوه ځوان شاعر ځينې شعرونه ولوستل، په کلمو لاسبری دی، د لغتونو زېرمه یې هم ژوره ښکاري او د شعري موټيفونو او روایتونو له جریانه هم ناخبره نه دی؛ مګر د شعر محتوا یې تته ده. دغه تتوالی ځينې ممکن په فلسفي شاعري تعبیر کړي، اما خبره دومره وړه او اسانه خلاصېدونکې نه ده.پر مبهمه شاعري چې د فلسفي شاعري کومه ټاپه لګېدلې او جواز يې پید کړی، دا بېلول په نقد کې د وضوح او روڼتیا سبب کېدای شي او باید جلا شي. که جلا شي، ځوان شاعران د هنري پېچلتیا او د روایت ګونګتیا «ضعف التأليف» ښه سره بېلولای شي او د ناخوداګاه ضمير برخه یې ګرځي، چې همداسې وشول بیا یې طبیعي په شعر کې مراعاتېږي.
ځینې نظریات داسې هم شته چې (فلسفي شاعري) ترکیب یو متناقض ترکیب ګڼي، د هغوی استدلال دا دی چې د فلسفه کار له تعقل او منطق سره دی او شعر تخیلي، احساسي او عاطفي بنیادونه لري. د فلسفې هدف د حقیقت درک دی، خو د هنر هدف ښکلا او ذوق دی.
که د فلسفې او شعر امتزاج و هم منو، مګر د مبهم سبک په حیثیت پوهېدل په کار دي. مبهم سبک د هنري پېچلتیا په بنسټ نه جوړېږي، بلکې ابهام پکې له ضعف التأليف څخه پیدا کېږي. تناسبات او د روایت او نوښت پخلاینه پکې نه وي.
لفاظي چې د تناسباتو اړیکې و نه لري، داسې وي لکه یو موټر چې پرزه پرزه وي خو لا سره اچولی شوی نه وي. ستاسې اکثره شعرونه چې ما لوستي، سړی یې د محتوا ذهني شکل نه شي کشفولای. لکه څوک چې غږېږي خو کلمې یې د جملو په چوکاټ کې اچولې نه وي. ته د کلماتو او ترکیبونو زېرمه لرې، یوازې د سبک په لحاظ له ابهامه راوتل درته په کار دي. یوه یادونه باید وکړم چې سیمبولیزم او فلسفيانه تخیل له ابهامه لرې مسایل دي، په هغو جلا بحث کېدای شي.
نن چې مې د دغه شاعر شعر ته د اعتراف په توګه ولیکل چې پرې پوه نه شوم، هغه په ميسج کې راته وليکل: «خدای پاک ګواه نیسم، چې هېڅ دعوه نهٔ لرم. نهٔ دا وایم، چې کلام مې د کلام پهٔ شان دی. بس خپل ذات ته ورکوز شم او ګډې وډې رانه وویل شي؛ ځکه چې کله لهٔ لاشعوره د شعور پر لور د خیالونو هجوم راشي او شعور یې پهٔ ټهیک طریقې سره جاج وانخیستی شي، بیا دغسې ابهام لړلې یا بې مانا خبرې ترې جوړې شي.»
زموږ په ټولنه کې چې جادو او نامريي لاسونو ته د تسليمي ذهنيت عام دی، د دې شاعر په دې استدلال هم ممکن قانع شو، خو د نقد د ترازو تقاضا بېله ده او د استدلال او منطق دوې پلې ورته ايښودل کېږي. «خپل ذات ته کوزېدل» به ومنو، دا به هم ومنو چې کله لاشعور پر شعور هجوم راوړي، شعور یې جاج نه شي اخيستلای او بیا بې معنا خبرې کېږي؛ نو بیا دا لازمه ده چې هغه بې معنا خبرې شعر و نه ګڼل شي. په نشه کې، په خوب کې، په هيپنوتیزم «مصنوعي خوب» یا په حتی په غوسه کې ممکن بې معنا الفاظ ووایو، خو شعر یې نه شو بللای. شعر ډېر نامريي معرفي کول هغه لکه جادو داسې کړی چې اکثره خلک یې اوس په رياليستيک وجود باور نه لري. که شعر جوړ تیار له بلې دنیا را واردېږي، بیا خو د نقد دروازه تړل کېږي، ځکه شاعر یې مسوول نه دی، ناقل یې دی. دروېش درانی صاحب تر اوسه په خپله شاعري کې تغييرات راولي، ایا ویلای شو چې هغه مصنوعي کار نه دی؟
څوک چې په شاعري کې نسبتاً لوړ حد ته رسېدلي وي او متاثرین لري، زما هڅه دا وي چې خپل طبیعي او فطري حالت ته را ستانه شي، هغه څه ووايي چې احساس کړي یې وي او هغه څه و نه وايي چې پخپله هم نه پوهېږي چې ولې وايي یا څه وايي؟. شاعر که دا و هم وايي چې د ښې شاعرۍ دعوه نه لري، له نقده نه شي خلاصېدای، ځکه چې که دعوه هم نه لري، ادبي عرضه خو لري او ادبي عرضې باید له کره‌کتنیزو نظریاتو سره مخ شي.
بیدل وايي:
بی سخن باید شنیدن چون نام مرا
زخم دل چندین زبان داده است پیغام مرا
***
سهار ګوهر.

23/08/2024

زه دې پیري منم، خو خره ته دې آس نه وایمه.
ښیرا دې هم وکړه، که زړه ته دې ازار راشي.

Address

Mazar-e Sharif
0093

Telephone

+93786786544

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when باغي ملا posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to باغي ملا:

Share

Category