sher rahman alhanafi

  • Home
  • sher rahman alhanafi

sher rahman alhanafi ulama e haq

17/07/2023

داوداسه تازه کولو په وخت کي دا دعاوي وایاست】
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ :::::::::::🌺🌻🌺::::::::::
محترم محمد اسلم مسلیم پوښتنه کـړی ده چي ګله یو څوک اودس کوي نو د اوداسه داندامو دویمنځلو په وخت کي کـوم اذگار او دعاء ګاني ووائی: بینوا بالکتاب توجروا بالثواب .

🌺【الجواب والله الموفق للصواب: حامدًا ومصلیًا】👇
محترم محمد اسلم مسليم صاحب ستاسو ددغـه پوښتني پـه جواب کي باید ووایم .
چي داوداسه دتازه کولو پـه وخت کي باید هـر انسان کوشش وکي چي اودس په داسي طریقه باندي تازه کي چي داوداسه دټـولو فرائضو او سنتو او مستحباتـو خیال پکي وساتل سي، او داشان باید انسان کـوشش وکي چي د اوداسه دتـازه کـولو په وخت کي دټولو مکروهاتو څخه خپل ځان وساتي نـو دلته دیو سو خبرو ذکر کول ضروری دي .
اوله خبره】👇
ګله چي یو څوک اودس تازه کوي نو مستحب او بهترین عمل دا دی چي انسان به د اوداسه د تازه کولو پـه وخت کي اذکار دعاوي وائی: ځکه چي اودس کـول یــو ډیر بهترین او دثواب څخه ډک او والله ﷻ، تـه خــوښ عــمل دی ځــکه الله ﷻ، د اوداســه پـه وخت کي دانسان دعا قـبلوي نـو هـر انسان به دا کوشش کـوي چي هغه مـأثوره یعني رانقل سـوي دعـاګاني او اذکار ووائی: چي هغه زمـوږ او سـتاسو دعـلماء کــرامو څخه رانقل سـوي دي او داشان انسان بـه دخپل ځان او دټول امت مسلمه دپاره دالله ﷻ، څخه مغفرت او بخښنه غواړي .
دوهمه خبره】👇
انسان باید د اوداسه د تازه کـولو پـه وخت کي دپالتو مجلس او خـبرو څخه پـه کلکه اجتناب او پرهیز وکي ځکه د اوداسه دتازه کـولو پـه وخت کي بلا ضرورته خبري کول مکروه او بد عمل دی .
دریمه خبره】👇
د اوداسه دتازه کـولو پـه وخت کي چي د انسان کوم اذکار او دعـاء یاد وي بس هغه اذکار او دعـاء دي د خـپل وس مـطابق وائی: خو بیا هم زموږ علماؤ او فقهاؤ بعضي مخصوص اذکار او دعاګاني ذکر کړی دي چي هغه په لاندي ډول باندي دي .

اولًا عـلماء وائی: چي ګله یـو څـوک اودس کـوي دټـولو څخه مخکي به تسمیه یعني بسم الله شریفه دي ووائی .
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ

🌺【ددواړو لاسو د پریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُـــمَّ اِنِّيْ اَسْـئَلُكَ الْــيُمْنَ وَالْــبَرَكَتَ وَاَعُـوْذُبِكَ مِـــنَ الْــشُمِّيْ وَالْهَلَاكَتِ .
🌺【دمسواك دوهلو په وخت کي دعاء】👇
اَللَّهُـــمَّ طَهِرْ فَمِيْ وَنَوِرْ قَلْبِيْ وَحَرِمْ جَسَدِ عَلَی النَّارِ .
🌺【دخولي دوینځلو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ أَعِنِّيْ عَلَي تِلَاوَةِ الْقُرْأنِ وَذِكْرِكَ وَشُكْرِكَ وَحُسْنِ عِبَادَتِكَ .
🌺【دپزي دپریولو په وخت کي دعاء】👇
اَللَّهُمَّ أرْحِنِيْ رَائِحَةُ الْجَنّّةِ وَلَا تُرِحْنِيْ رَائِحَةَ النَّارِ .
🌺【دمخ دپریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ بَيِضْ وَجْهِيْ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوْهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوْهٌ .
🌺【د راسته لاس د پریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ اَعْطِنِيْ كِتَابِيْ بِيَمِيْنِيْ وَحَاسِبْنِيْ حِسَابًا يَّسِيْرًا .
🌺【دچپه لاس د پریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُـــــــمَّ لَا تُعْطِنِيْ كِــتَابِيْ بِشِمَالِيْ وَلَا مِـــنْ وَّرَاءِ ظَــهْرِىْ وَلَا تُحَاسِبْنِيْ حِسَابًا عَسِیْرًا .
🌺【دسر دمسحي دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ أَظِلْنِيْ تَحْتَ ظِلِ عَرْشِكَ يَوْمَ لَاظِلَ اِلَّا ظِلِ عَرْشِكَ .
🌺【دغوږو دمسحي دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ أجْعَلَنِيْ مِنَ الَّذِيْنَ يَسْتَمِعُوْنَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُوْنَ أَحْسَنَهُ .
🌺【دغاړي دمسحي دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ اَعْتِقْ رَقَبَتِيْ مِنَ النَّارِ .
🌺【دراسته پښي د پریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ ثَبِّتْ قَدَمَىَّ عَلَى الصَّرِاطِ يَوْمَ تَزِلُ الْاَقْدَامِ .
🌺【د چپه پښي د پریولو دپاره دعاء】👇
اَللَّهُمَّ اجْعَلْ ذَنْبِيْ مَـغْفُوْرًا وَّسَعْيِ مَـشْكُوْرًا وَّتِجَارَتِيْ لَنْ تَبُوْرًا .
🌺【داوداسه دپوره کيدو څخه بعد دعاء】👇
أَشْـــهَدُ أَن لَّا اِلَهَ اِلَّا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَـرِیْكَ لَهُ وَأَشْــهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ .
🌺【او په آخره کي درود شریف ووایاست】👇
اَللَّهُــــمَّ صَــلِّ عَـلَى مُحَمَّدٍ، وَّعَـلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَــمَا صَلَّيْتَ عَـلَى إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيْمَ، إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ .
اللَّهُــــمَّ بَارِكْ عَـلَى مُحَمَّدٍ، وَّعَـلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَـــمَا بَارَكْتَ عَــلَى إِبْرَاهِيْمَ، وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيْمَ، إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ .
الفتاوی العالمکیریة المعروفة بالفتاوی الهندیة: جـــ: ۱: صــ: ۹: کـتاب الــطهارة: الـباب الأول في الوضــوء: الفصل الثالث في المستحبات: مطبع: مکتبه رشیدیه: کوئته، باکستان .

💐【دوهمه طریقه】👇
او داشان بعضي علماء کرام فرمائی: چي د اوداسه دهر اندام د پریولو پـه وخت کي دي صرف کلمه دشـهادت وویل سي نو هم کفایت کوي:👇
أَشْـــهَدُ أَن لَّا اِلَهَ اِلَّا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَـرِیْكَ لَهُ وَأَشْــهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ .
🌺【داوداسه څخه بعد دعاء】👇
سُــبَّحَانَكَ اللَّهُــمَّ وَبِحَـمْدِكَ أَشْـــهَدُ أَن لَّا اِلَهَ اِلَّا أَنْتَ أَسْــتَغْفِرُكَ وَأتُوْبُ اِلَيْكَ وَأَشْــهَدُ أَن لَّا اِلَهَ اِلَّا اللَّهَ وَأَشْــهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ .

🌺【او یا دي دغه دعاء ووائی】👇
اَللَّهُمَّ اجْعَلَنِيْ مِنَ التَّوَابِيْنَ وَاجْعَلَنِيْ مِنَ الْمُتَطَهِّرِيْنَ .
الفتاوی العالمکیریة المعروفة بالفتاوی الهندیة: جـــ: ۱: صــ: ۸: کـتاب الــطهارة: الـباب الأول في الوضــوء: الفصل الثالث في المستحبات: مطبع: مکتبه رشیدیه: کوئته، باکستان .
💐【فـــائـده】👇
مـعـززو ملگـرو او عامو مسلمانانو وروڼو دغه دعاګاني خامخا یادي کی دا ډیــري ښي او مــفیدي دعـاوي دي او مـا پـه ډیـر تکلیف سره راجمع کړي دي .
او داشان دعاوي یواځي داودسه ســره تعلق نـه لري بلکي هر وخت انسان دا دعاء ګاني ویلی سي .
✍🏻: محــرر المسئلة: محبکـــم العــبد الفقــیر الی عـفو مـولاه عبدالولی الوقـار الأفغاني: .
【اَللَّهُمَّ إِنِّا نَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا】
【وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبِّلًا】

12/07/2023

څلور ❹ شیان خلګ او ښار دتکالیف څخه ساتي】
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ 🌺🌻🌺
قال الإمـام القـرطبي المالكي الأنصـاري، رحـمه الله: كل بلــدة يكـون فـيها أربـعة، فأهـلها معصومون من البلاء: إمام عادل لا يظلـم، وعـالم على سـبيل الـهدى، ومشايخ يأمـرون بالمعروف وينهـون عـن المنكــر ويحـرضون على طلب العلــم والـــقرآن، ونساؤهم مستورات لا يتبرجن تبرج الجاهلية الأولى .
تفسیر الجامع لأحکام القـرآن للقرطبي: جــ: ۴: صــ: ۵۳: سورة آل عمران: الآیة {۲۲} مطبع: مکتبه سلطانیه: کوئته، باکستان .
🌺【تــرجـمه】👇
مـعـززو مسلمانانو ورڼو حضرت امام قرطبی رحمه الله تعالی، داسلامی نړی مشهوره عالم او مفسر دی، دی مـبارکه فرمائی: څلور (۴) شـیان خلګ او ښار دبلا او تکالیف څخه ساتي .
💐1⃣✅👈: عـادل باچا او وزیــر چي هغه پر خلکـو باندي ظلم نه کـوي .
💐2⃣✅👈: رباني او تقـواداره عــــلماء چي هــغه واقـــعًا دهدایت او د شریعت پر سمه لار باندي روان وي .
💐3⃣✅👈: هـغه مــشران او مــشایخ چي هغه همیشه په أمر بالمعروف او نهی عن المنکر باندي مشغول وي، او همیشه خلګ د علم او دقرآن وزدکولو ته تشویق وي .
💐4⃣✅👈: هــغه زنانــه او ښځي چې هــغه هــمیشه پــه اسلامي حجاب کي وي، او دجاهلیت دزماني د ښځـو غوندي دتجمّل او آرایش خاونداني نه وي .
محرر: محبکـم العـبد الفقـیر الی عـفو مـولاه عبدالولی الوقـار الأفغاني سلمه القوي .

11/07/2023

ثبوت وجد، جذب و طرب صوفیه یا حالات شریفه صوفیان کرام.

الحمد لله وحده والصلواه والسلام علی من لا نبی بعده ولا رسول بعده وهو خاتم النبیین .اما بعد:
فاعوذباالله من الشيطن الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم
(فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً)
مسئله وجد علی الصوفیه
مسئله که علاوه از گروه های غیر مقلدین تعدادی ازعلمای مذهبی نیز بنا بر نداشتن علم کافی در این زمینه بالای حالات وجد صوفیه کرام حسب خواهش طبع خویش اعتراضات مینمایند
*- البته روی سخن ما با گروه های مخالفین مذاهب اهل سنت والجماعت نبوده زیرا آنها در بسیاری از مسائل در مقابل اهل حق خلاف را اختیار نموده نه تنها بالا صوفیه کرام بلکه بالای ائمه اربعه نیز اعتراضاتی داشته اند وآنانی که گستاخانه بالای ائمه وفقها رد مینمایند استدلالاتی که در این رساله کوچک درج میگردد نیز برای شان قابل قبول نمیباشد.
*- همچنان به آنانی که با استفاده ازنام مذهب حنفی عملاًعلیه مذهب حنفی فعالیت میکنند (وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَکُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ) هم سخن ما متوجه آنها نمیباشد همینکه خداوند(ج) فرموده (ان المنفقین فی الدرک الاسفل من النار) به حال شان کافیست .
*- اما بنده با آنانی که دارای عقیده درست بوده ودرمورد وجد معلومات ندارند مبحث وجد صوفیه فی مجالس ذکر را مورد بحث قراردادمیدهم تاچشم بصیرت ماباز گردیده وبالای حالات شریفه صوفیه کرام لب به اعتراض نگشائیم چرا که حدیث قدسی است پیامبر(ص) فرموده که خداوند(ج) میفرماید(من عادلی ولیاً فقد اذنته باالحرب) وحضرت امام ربانی مجدد ومنور الف ثانی(رح) درجلد 1 ص 82 م 106 ازمکتوبات شریف میفرماید (محبت این طایفه از اجل نعم خداوند(ج)است وبغض ایشان زهر قاتل است که به موت ابدی وعذاب سرمدی رساند
باید دانست: که رقص کردن بازی کردن خاصتاً آن رقصی که در آن آلات موسیقی نواخته شود ورقصی که در آن تکسر وتخنث(خم وچم شدن) باشد را فقهای کرام حرام گفته اند وهمچون رقص را همه علما وصوفیه کرام وهمه مسلمانان حرام میدانند ودرحرمت آن اتفاق دارند
اما رقص صوفیه فی مجالس ذکربمحض دوران بدون اختیاربلاتکسروتخنث که آنراحالت اضطراب واضطرارمینامند مسئله جدااست وفقهای کرام بالای صوفیه کرام وحالات وجددرمجالس ذکررد نکرده اند
قبل از اینکه داخل مبحث وجد شویم دانستن چند اصطلاحات ضروری میباشد
صوفیه کرام:آنانی اندکه به طریفت وشریعت محمد الرسول الله(ص)همیشه موبه مو روان هستندوعمل میکنندوکارایشان تقوی وپرهیزگاری بوده وازکارهای خلاف شریعت جداًپرهیز مینمایند وقرار فرموده امام ربانی علم از،عمل، صحت عقیده وعلوم ومعارف نصیبه ایشان باشد
متصوفه :آنانی اند که ازعلم دین وعمل کردن به شریعت بهره ندارند واعمال خلاف شرع را بشمول سازوسرود رقص ورقاصی وبسی اعمال نامشروع راانجام میدهند وخودرااهل طریقت وصوفی میداند

وجد : عبارت از نور یافیض است که من جانب الله در دل ذاکر پیدا میشود وآثار آن به انواع مختلف دروجود ذاکر ظاهر میگردد که منجمله تحرک الاطراف ، دور خوردن ، چک زدن ،گریه وفریاد ، خنده ، آه ، اوه بوده وبلا اختیارمیباشد .

تواجد : عبارت از حالاتی اختیاری است که از شوق ومحبت بوده وبدون ریا باشد .
*- دراینجا مسئله ضروری را یاد آور میشویم اینکه درتواجد اگر حرکت یاعملی انجام داده شود که مفسد کننده نماز باشد قطعاًنماز فاسد میشود - اما درحالت وجد درهمچوصورت درصورتی که وجد دائمی ویا طولانی باشد که تمام اوقات نماز را دربر گیرد بنا به قول علما حکم معذور را دارد نمازش فاسد نمیشود .
تعریف وجد وانواع آن
*- احیاءالعلوم دین از امام محمد غزالی(رح) در جلد 3 ص 237 باب سماع را ذکر نموده مینویسد که مراد از سماع سازکردن وقوالی خواندن نیست بلکه مراد از آن سماع معروف عند سلف است که آن عبارت است از شنیدن تلاوت قرآنکریم ویا اشعارخوب با صدای خوب است ومینویسد که در مجلس صوفیه در حالات ابتدایی از سماع در دل حالتی پیدا میشود که آنرا وجد میگویند وآثار آن این است که در دست وپای شخص مجذوب حرکت پیدا میشود گاهی آن حرکات غیرموزون میباشد که آنرا حالت اضطراب میگویند وگاهی آن حرکات موزون میباشد که مسمی میشود به رقص کردن وچرخ زدن وچک زدن .
*- علامه سهروردی(رح) درعوارف المعارف جلد 1ص187گریه وفریاد،خنده کردن وبیهوشی بلا اختیار را نیز در اقسام وجد داخل کرده .
همچنان در عوارف المعارف درجلد 1 ص 491 انواع مختلف وجد را ذکر نموده مانند اینکه ترس خداوند(ج)برصوفی غالب شود و آه آه آه یا اوه اوه اوه از زبانش براید ویا گاهی ذوق رحمت خداوند(ج) چنان بر او غلبه کند که بی اختیار بخندد .
*- امام محمد غزالی در احیاءالعلوم دین در جلد 3 ص 248 مینویسد که آواز های موزون بالای انسانها وجد می آورد که بدون اختیار در دست وپا وسرحرکات موزون ویاغیرموزون پیدا میشود وهمچنان مینویسد حسن صوت حتی بالای حیوانات هم تاثیر دارد .
*- همچنان علامه سهروردی(رح) درعوارف المعارف جلد 1 ص 188 مینویسد که هنگام شنیدن اشعارموزون بالای صوفی وجد می آید ومینویسد وجد حالتی است از جانب خداوند(ج) به دل صوفی می آید که اثرات ظاهری آن حرکات دست پا وسر موزون ویا غیر موزون میباشد .

استدلالات منکرین وجدوجوابات شان
*- منکرین وجد از سه قول استد لال میکنند
1- قول محمد ابن سرین(رح) : که فرموده آن شخص (مجذوب) را بالای دیوار یا پهلوی چاه ایستاده نموده برایش بخوانند تا امتحان شود این قول را امام قرطبی(رح) نیز در تفسیر خویش ذکر نموده .
*- قابل یاد آوریست که امام قرطبی(رح) علیه صوفیه نبوده زیرا در بسیار جاهای تفسیر خویش اقوال صوفیه عالیه را ذکر نموده اما در اینجااز قول ابن سرین صاحب رد بالای متصوفه میباشدنه بالای صوفیه .
*- این مطلب را قاضی ثناءالله پانی پتی(رح) در تفسیر مظهری در جلد 1 ص 368 ذکر نموده وگفته که از قول ابن سرین(رح) صادق وکاذب در وجد تمیز میگردد ومینویسد که بالای خود ابن سرین(رح)هم حالت وجد وبیهوشی آمده هرگاه از مرگ یاد آوری میشد دست وپای اومانند مرده بیحرکت میشد این مطلب را زهد للکبیربیهقی درجلد 2 ص 29 و ابو نعیم درحلیه جلد 2 ص 272 نیز ذکر نموده است
2-- قول بی بی اسماء بنت ابی بکر(رض): که برایش گفتند اینجا شخصی است هرگاه تلاوت قرآنکریم را میشنود بیهوش میشود فرمود (اعوذ باالله من الشیطن الرجیم) این قول از لحاظ سند صحیح بوده ودر سند آن جرح نیست اما روایات دیگری وجود دارد که بالای خود اسماء بی بی(رض)ودر حضور داشت او بالای صحابه کرام بیهوشی آمده است
*- به روایت صحیح بخاری شریف خود اسماء بی بی(رض) میفرمایند که هنگام کسوف نبی اکرم (ص) تقریر نمودند بالای من چند بار بیهوشی آمد قریب افتاده بودم .
*- سنن نسایی حدیثی را به روایت اسماء بی بی(رض)مینویسد که جناب رسول الله صلی الله علیه وسلم عذاب قبر بیان کرد وصحابه کرام آنقدر در فریاد شدند که صدای رسول الله رسول الله صلی الله علیه وسلم را نشنیدم .
*- این حدیث را صحیح بخاری نیز در جلد 2 ص 123 وعمده القاری در جلد 13 ص 111 ذکر نموده اند
3- قول عبدالله ابن عمر(رض): که گفتند شخصی است هرگاه تلاوت قرآنکریم را میشنود بیهوش میشود فرمود که شیطان داخل شکم آنشخص میشود بالای یک راوی این حدیث جرح است ابن حجر(رح)یک راوی آنراکه گفته که )صدوقٌ اوهام) وابن حبان آنرا شدیدآ ضعیف گفته
*- جواب این قول ابن عمر(رض) را تفسیر مظهری در جلد 2 ص 368 تحت آیه کریمه 23سوره الزمر
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَن يُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ .
کرده وقول اورا برین حمل نموده که اگر شخصی قصداً ومکراً خودرا هنگام استماع قرانکریم بیهوش بیندازد
کتاب زهد از امام احمد بن حنبل در جلد 1 ص 192 و حلیه الاولیا در جلد 1 ص 305 حدیثی را ذکر نموده است که بالای خود ابن عمر(رض) هنگام سماع قرانکریم گریه وبیهوشی آمده است *- در اینجا نکته قابل توجه این است که اقوال ابن سرین ، اسماء بی بی و ابن عمر(رض) در مورد بیهوش شدن وارد است
*- آنانی که وجد را چیز جدا وبیهوش شدن هنگام سماء را که از صحابه کرام(رض) ثابت است از نوع وجد نمیدانند پس چگونه با استفاده از این سه اقوالفوق الذکر علیه وجد صوفیه کرام رد مینمایند اگر بیهوشی را از نوع وجد میدانند پس وجداز صحابه کرام ثابت است واعتراض را در آن گنجایش نیست واگر بی هوش شدن در حالات فوق الذکر را از حالات وجد نمیدانند پس چگونه با استفاده از اقوال متذکره بالای وجد صوفیه کرام رد مینمایند.
*- این مطلب راکه منکرین میگویند در وجود ذاکر شیطان داخل میشود واو را به مستی می آورد خلاف نصوص قرآنکریم است
دلیل اول : پاره 25 سوره الزخرف آیه 36 خداوند(ج) میفرماید
وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ ﴿۳۶﴾
ترجمه : وهرکه کور سازد خود را از یاد رحمن بر میگماریم بر او شیطانی را پس اوباشد برای اورفیق (دائمی) . (۳۶)

دلیل دوم: پاره 28 سوره مجادله آیه 19 خداوند جل و جلاله میفرماید :
اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُوْلَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ۱۹
ترجمه :(غلبه کرده است برایشان شیطان پس فراموش گردانید از ایشان یاد خداوند(ج)را این جماعه گروه(لشکر) شیطان اند آگاه باشید هرآئینه گروه (لشکر) شیطان ایشان اند زیانکاران) (۱۹)
*- کتاب زهد از امام ابو داود در جلد 1 ص 364 ومسند ابو یعلی در جلد 7 ص 278 هم ذکر نموده که شیطان از ذاکر دور میشود وبا غافل رفیق میشود ومسند ابو یعلی در همین جلد 7 ص 278 حدیث مرفوعی را به روایت از حضرت انس(رض)روایت میکند که شیطان از ذاکر دورمیشود وبه غافل قرین میشود .

استدلالات
1ــ قرانکریم پاره 9 سوره اعراف آیه 143 واقعه حضرت موسی (ع)
وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِميقاتِنا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِني أَنْظُرْ إِلَيْکَ قالَ لَنْ تَراني وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَراني فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَيْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنينَ .
ترجمه :چون موسى به میعادگاه ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت، گفت: اى پروردگار من، بنماى، تا در تو نظر کنم. گفت: هرگز مرا نخواهى دید. به آن کوه بنگر، اگر بر جاى خود قرار یافت، تو نیز مرا خواهى دید. چون پروردگارش بر کوه تجلى کرد، کوه را خرد کرد و موسى بیهوش بیفتاد. چون به هوش آمد گفت: تو منزهى،به توبازگشتم ومن نخستین مؤمنانم.
*- تفسیر روح المعانی در جلد 6 ص 79 در تحت این آیه مبارک حدیثی را روایت میکند که چون تجلی شد به موسی(ع) گوسفند های خورد را در10 قرسنگ دور میدید وتا چهل روز هرکسی که به موسی(ع) نظر میکرد وفات میشد از اثرتجلی نور پروردگار
2ــ قرانکریم پاره 9 سوره اعراف آیه 155
وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ ﴿۱۵۵﴾
ترجمه : و موسى از ميان قوم خود هفتاد مرد براى ميعاد ما برگزيد و چون زلزله آنان را فرو گرفت گفت پروردگارا اگر مىخواستى آنان را و مرا پيش از اين هلاك مىساختى آيا ما را به [سزاى] آنچه كمخردان ما كردهاند هلاك مىكنى اين جز آزمايش تو نيست هر كه را بخواهى به وسيله آن گمراه و هر كه را بخواهى هدايت مىكنى تو دوست مايى پس ما را بيامرز و به ما رحم كن و تو بهترين آمرزندگانى (۱۵۵)
*- مراجعه شود تفسیر بغوی جلد 3 ص 286
*- تفسیر روح المعانی از محمود الوسی (رح) که حدود 200 سال قبل از دنیا رفته است در تحت آیه متذکره مینویسد : که هنگام استماع تلاوت قرآنکریم و یا اشعار موزون بالای صوفیه کرام حالات وجد می آید که حتی بعضی آنها قریب میباشد که اندام های شان از هم جدا گردند و می نویسد که به چشم خود دیدم وجد را در مریدان شیخ خالد بابا که در نماز هم به ایشان وجد می آمد بعضی ایشان نماز را اعاده میکردند و بعضی ایشان نمیکردند شنیدم از بعضی منکرین که می گفتند : اگر هنگام وجد عقل شان زایل میگردد وضوی شان میشکند و اگر عقل شان به جای است ریا میکنند محمود الوسی می فرماید : من جواب میدهم : عقل و شعور ایشان به جا است ولی وجد غیر اختیاری است مانند شخص گزنگ زده یا تب لرزه یا عطسه ، یا سرفه .
3- قرآنکریم پاره 23 سوره الزمر آیه 23 (اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَديثِ کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِکْرِ اللَّهِ ذلِکَ هُدَى اللَّهِ يَهْدي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ ).
ترجمه : خدا زیباترین سخن را [ به صورت ] کتابی متشابه ، متضمّن وعده و وعید ، نازل کرده است. آنان که از پروردگارشان می هراسند ، پوست بدنشان از آن به لرزه می افتد ، سپس پوستشان و دلشان به یاد خدا نرم می گردد. این است هدایت خدا ، هر که را بخواهد ، به آن راه نماید ، و هر که را خدا گمراه کند او را راهبری نیست.
4- قرآنکریم سوره هود پاره 12 آیه 75 (إِنَّ إِبْراهيمَ لَحَليمٌ أَوَّاهٌ مُنيبٌ )
ترجمه : حقّا که ابراهیم بسیار بردبار و دلسوز و آه از ته دل کشنده و بازگردنده (به سوی ما) بود
*- تفسیر قرطبی درجلد 8 ص 175 درتحت این آیه مبارک می نویسد که حضرت ابراهیم علیه السلام از محبت خداوند جل جلاله بسیار اوه اوه می کرد و خداوند این کار او را صفت کرده است وهمچنان مینویسدکه آواز سینه حضرت ابراهیم(ع) در نماز از دو مییل راه شنیده میشد .
*- این مطلب را ابن جریرتفسیرطبری درجلد 12 صفحه 42 ، تفسیر ابن کثیر در جلد 2 ص 340 ، مفسیر ابو سعود جلد 4 ص 108 ،تفسیر خازن جلد 2 ص 287 ، تفسیر کبیر جلد 16 ص 211 ، تفسیر مظهری در جلد 2 ص 105 ، تفسیر روح المعانی در جلد 7 ص 51 ومکررا تفسیر قرطبی در جلد 9 ص 49 نیز ذکر نمده اند.
5- صحیح المسلم در جلد 1 صفحه 13 و صحیح البخاری در جلد 9 صفحه 37 احادیث شریف را روایت دارند که در ابتدای نزول وحی حالاتی منجمله لرزیدن بالای وجود شریف جناب رسول مقبول صلی الله علیه و سلم آمده با وجود استعدادبسیار بزرگ آنجناب صلی الله علیه و سلم
6- ابن خزیمه در جلد 3 صفحه 53 حدیثی را روایت میکند که دیدم نبی علیه سلام درنماز بود و سینه مبارک ایشان ماننددیگی که بجوشد آوازمیداد
7- صحیح بخاری جلد 9 صفحه 38 از حالات نبی علیه سلام در زمان فطرت وحی نقل میکند
8- صحیح مسلم شریف جلد 7 ص 92 حدیثی را بروایت انس بن مالک(رض)روایت دارد که هنگام تقریر رسول الله صلی الله علیه وسلم صحابه کرام سرهای خود را پائین گرفته وگریه شدید میکردند
9- شرح سنه جلد 12 ص379 حدیثی را از جابر ابن ثمره روایت میکند میگوید که اضافه
ازصد بار بارسول الله صلی الله علیه وسلم درحالی نشسته ام که رسول الله صلی الله علیه وسلم نشسته بود وصحابه کرام اشعار میحواندند و رسول الله صلی الله علیه وسلم گاهی خاموش نشسته میبود وگاهی تبسم میکرد .
10- تفسیر قرطبی در جلد 19 ص240 مینویسد آنگاه که حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم حضرت جبرئیل (ع) را بصورت اصلی اش دید بالای رسول الله صلی الله علیه وسلم بیهوشی آمد ومینویسد که آمدن همچون حالت بیهوشی حالت صالحان است که بالای رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد وآنرا مجنون گفتن عمل مشرکان است
11- سمعانی در جلد 8 ص 302 مینویسد که چند تن یهود نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدند وگفتند که از ذات ونسب خداوند (ج)برای ما تعریف کن از اثر جهل آن قوم براندام شریف جناب رسول الله صلی الله علیه وسلم لرزه آمد تا آنکه بیهوش شد آنگاه جبرئیل(ع) آمد وسوره اخلاص را آورد ومینویسد پس هر بیهوشی را عمل شیطانی گفتن جهالت است.

بیان آمدن حالات وجد بالای صحابه وتابعین
12- معجم ابن المفری در جلد 1 ص 167 از ابن عمر(رض)حدیثی را روایت دارد که آنگاه که حضرت ابوبکر(رض)تمام مال خودرادرراه خداوند(ج) خرچ کرده بود وجبرئیل امین(ع) آمد وبه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود خداوند(ج) به ابوبکر سلام میگوید ومیگوید که دراین فقر از ما راضی هستی بالای ابوبکر صدیق(رض)با شنیدن این سخن حالتی آمد وباربار تکرار میکرد که راضی ام از پروردگارم
13- شاه عبدالعزیزدهلوی درپاره30صفحه 206 واقعه حضرت ابوبکر(رض)را ذکر نموده مینویسد که از این واقعه حالت وجد صوفیه ثابت میگردد
14- کتاب محض الصواب در جلد 2 ص 616 حدیثی را روایت میکند که چند نفر نزد حضرت عمر(رض)آمدند وعرض کردند که یک جوان امام ما است همیشه قبل از اینکه بنماز بایستد اول در محراب اشعار میخواند وبعداً بنماز می ایستد حضرت عمر(رض) فرمودند نزدآن امام میرویم ورفتند آن امام گفت اگر لازم بود مرا طلب میکردید حضرت عمر(رض) برایش گفت در محراب قبل از نماز شعر میخوانی گفت بلی با اشعار خودرا نصیحت میکنم وبعدا بنماز می ایستم حضرت عمر(رض)فرمود آن اشعار را بخوان گفت در حضور شما خواندن برایم شوخی معلوم میشود حضرت عمر(رض) فرمودند بخوان اگر اشعار خوب بود من نیز همرایت میخوانم واگر خوب نبود منعت میکنم آن شخص سر خود را پائین گرفت وخواند ودر اخیر حضرت عمر(رض) در حالی که میگریست بیت های آخرشعر را با او تکرار میکرد
15- امام محمد غزالی در احیاء علوم دین در جلد 2 ص297 و کنزالاعمال در جلد 12 ص
591 نیزاحادیثی راکه بالای حضرت عمر(رض) فریاد وبیهوشی برای یکشبانه روز وبرای یکماه آمده ذکر نموده اند .
16- سنن الکبری از امام بیهقی در جلد 8 ص6 حدیثی را از حضرت علی(رض)روایت میکند که حضرت علی (رض)فرمود زیدابن ثابت وجعفرطیار (رض) ومن در حضور رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدیم رسول الله صلی الله علیه وسلم به زید گفت ( انت اخونا ومولانا- فحجل) وبعداً به جعفر گفت ( اشبههم خَلقًا وخُلقاً- فحجل) وبعداًبرای من گفت (انت منی وان منک – فحجلت بعد حجل جعفر ) وآنجناب ایشان را منع نکرد .
*- این حدیث را طبرانی در معجم الاوسط درجلد 6 ص 324 ،معجم الشیوخ درجلد 1 ص 171 ، مسند براز درجلد 2 ص 316 ، حلیه الاولیا درجلد 10ص61نیزذکر نموده وگفته اسناده حسن
*- سنن الکبرا از امام بیهقی در جلد 10 ص226 باب وضع نموده بنام باب من رخص فی الرقص اذا لم یکن فیه تکسراًاو تخنثًا ودر آنجا حجل را معنی کرده به معنی رقص وچرخیدن بلا تکسر وتخنث. وابن حجر در فتح الباری درجلد 7 ص 507 وتفسیر ابن جریر طبری در جلد 2 ص 609 نیز حجل را به رقص ترجمه نموده اند
17- تفسیر در منصور در جلد 14 ص138 حدیثی را روایت میکند که بالای یکی از صحابی مبارک از ترس خداوند حالتی آمد که وفات شد
18- شعب الایمان درجلد 2 ص 285 وزهد از احمد بن حنبل احادیثی را روایت دارند که بالای صحابه وتابعین از ترس خداوند(ج) حالاتی آمده که بیهوش شده وحتی وفات نموده اند
19- کتاب حلیه از ابو نعیم روایت داردکه حضرت موسی(ع)از ترس خداوند(ج)یکماه بیهوش شده بود
20- کتاب الرقت والبکا تصنیف ابن ابی دنیا در جلد 1 ص 170 مینویسد که یکشخص زاهد ازترس خداوند(ج) گریه وفریاد نمودووفات شد .
21- جامع الاحادیث در جلد 27 ص 165 از ابن عباس(رض) روایت میکند که یکبار حضرت عمر(رض) چنان فریاد نمود که گمان کردیم که روحش خارج شد.
22- اطلاع القلوب درجلد 1ص292 مینویسد که یک صحابی هنگام آگاه شدن از رسول الله صلی الله علیه وسلم از بخشش گناه خود از فرط شادی وفات نمود
23- کتاب زهد والرقائق از خطیب بغدادی در جلد 1 ص139 روایت دارد که مالک ابن دینار هنگام استماع قرانکریم فریاد کرد وچند بار بیهوش شد و وفات نمود .
24- حلیه از ابو نعیم در جلد 8 ص 293 حدیثی از بیهوش شدن وفریاد کردن یک صحابی مبارک هنگام شنیدن احوال قیامت روایت دارد
25- ترمذی در جلد 2 از حالات ابی هریره (رض)روایت دارد ومینویسد که هنگام یاد نمودن نام رسول الله صلی الله علیه وسلم سه بار بیهوش شد
نصوص فقها دررابطه به وجد وچیغ زدن در نماز
26- امام جلال الدین سیوطی(رح) درالحاوی للفتاوی در جلد 2 ص222 مینویسد درحلقه ذکر صوفیه در مسجد یکنفر ایستاده میشود وذکر میکند اگر اختیاری باشد یا غیر اختیاری . آیا این کار او جائزاست وانکار ومنع آن بکار است . جواب : کسی که اورا منع کند برای منع کننده او تعذیر است ومینویسد که صاحب این حال مغلوب است و منع کننده آن محروم است واز ذوق محبت بهره ندارد ومینویسدهمچنین سوال شده بود ازبرهان الدین امباسی(رح) واو همچون جواب داده وفرمودند صاحب این حال مغلوب است و منکر آن محروم است وشیخ الاسلام سراج الدین فرمودند برای منع کننده او تعذیر است ومینویسد سلامتی ایمان دراین است که سلامتی این قوم تسلیم کرده شود وعلمای حنفی و مالکی همه آنرا جایز دانسته و همه برآن موافقت دارندبغیرمخالفت و برای منع کننده آن تعذیر را مناسب دانسته اند و همچنان امام سیوطی در اخیر مینویسد چگونه انکار میکنند از ذکر که خداوند(ج) فرموده که به هرحالت ذکر کنید و حضرت عائشه صدیقه(رض) فرموده که رسول الله صلی الله علیه وسلم در هرلحظه ذکر خداوند(ج) میکرد و مینویسد اگر چه ضم شود به این قیام رقص کردن ومثل آن چرخ زدن (بلا انکسار) و این حالت به تحقیق وارد شده در حدیث حجل جعفر بن ابی طالب در حضور رسول الله صلی الله علیه وسلم و انکار نکرد ازآن رسول الله صلی الله علیه وسلم و این اصل دلیل است بررقص صوفیه فی مجالس الذکروبه تحقیق درست است درمجالس ذکر،قیام، رقص و سماع این ثابت است نزد جماعه کباراز علماء .
وجد در کتب فقه
27- مجمع الانهر در جلد 1 ص 215 مینویسد که وجد اقسام دارد بعضی بدون اختیار است انکار از آن بکار نیست و مانند تب لرزه است و در مجمع الانهر جلد 1 ص 205 و حلیه الاولیاء درجلد 10 ص 271 حالت جنید بغدادی را ذکر میکند که جنید بغدادی با مریدانش آمد شعرخوانی و ذکر و تواجد راشروع کردندجنیدنیزسر خودرا پائین گرفته وشور میخورد کسی برایش گفت: توهم ازکیفیت اشعارشورمیخوری جنیدگفت:که کوه هاازمحبت وازخوف خداوند(ج)حرکت میکننددر روزقیامت
28- جامع الصغیردر جلد 1 ص 52 در باب مایفسد الصلوت و مالایفسد قول امام اعظم (رح) را ذکر میکند که فرموده( محمد عن یعقوب عن ابی حنیفه فی رجل ان فی الصلات تاوه اوبکاء فارتفع بکاء قال ان کان من ذکر الجنه اوالنار لم یقطع ها وان کان من وجاء او مصیبه قطع ها )
ترجمه: ( چیغ زدن درنماز که ازآن صوت جورنشودمانند ان یا آه یا اوه یا گریه باشد دلیل کسرت خشوع است اگر ازشوق جنت یا خوف دوزخ باشد نماز فاسد نمیشود و اگر بخاطر دنیا باشد نماز فاسد میشود )
*- این قول امام اعظم(رح) ، عنایه شرح هدایه درجلد 2 ص131 ، محیط در جلد 2 ص 72 ، هدایه درجلد 1 ص 61 ، تحفه الفقها درجلد 1 ص221 ، فتح القدیردر جلد 2 ص 279 ، الاختیارلتعلیم المختار درجلد 1 ص68 نیز ذکر نموده .
29- علامه ابن عابدین شامی در جلد 3 ص 308 در مورد وجد مینویسد تحقیق قاطع لنزاع فی امر رقص وسماع همچنان که علامه سمهودی درعوارف المعارف وامام محمد غزالی در احیاءالعلوم نوشته اند: در تواجد جرحه نیست ونه در میلان شدن اگر خاص برای مشابهت باشد وهمچنین درمورد دویدنها به پای مینویسد که بکاراست که در راه خداوند(ج) بسر دویده شود
30- حدیقه الندیه در صفحه 524 مینویسد که در صوفیه کرام عجیبه حالات دیده ام ومردم در مورد آنها سخنان عجیب میگویند اما کسی که بد گویی صوفیه را میکند همه حسد،بغض،بدگمانی واوهام شیطانی است که غالب شده بر قلب بسیاری از مردم ازشدت غفلت واین مردم بسیارغافل وجاهل ونادان هستند که کتابهارا هم نمی بینند وافترا کردن این مردم نیز زیاد شده به تحقیق طریق وجد وتواجد که فقراء صادقین در این زمان تعلیم میکنند و در زمان قبل تعلیم میکردند این نوراست واثر توفیق خداوند(ج) وهدایت اوست و همچنان مینویسد : که به جنید بغدادی(رح)گفتند که یک قوم تواجد میکنند ومیلان به یکطرف وطرف دیگر میکنند جنید فرمود بگذارید این مردمی است که با پروردگار خویش خوشحال هستند این قومی است که درراه محبت خداوند(ج) جگر های خود را پاره کرده وجامه های خود را پاره کردند ذوق محبت را چشیده اند واگر تو میچشیدی ایشان را معذور میدانستی ومینویسد که وجد حالت شریفه است وعلامه صحت آن این است که شخص مجذوب نمازودیگر فرائض را در وقتش ادامیکند ومینویسد که این حالت بسیاراولیاالله میباشد .
*- جهت معلومات مزید به کتابهای ذیل مراجعه شود .
تفسیر جلالین شریف پاره 23 سوره الزمر آیه 23 ، تفسیر روح المعانی جلد 3 پاره 9 سوره اعراف آیه 155 ،تفسیر کبیر جلد 8 ص 28 ، تفسیر مظهری جلد 8 ص 208 ، تفسیر مظهری جلد 4 ص 409 ، تفسیر ابن عباس صفحه 129 ، تفسیر روح البیان جلد 3 ص 522 و523 ،حلیه جلد 8 ص144 ، احیاءالعلوم جلد 2 ص 371 ،البدایه جلد 2 ص 11 ،حلیه جلد 4 ص 39 ، مسلم شریف جلد 1 ص 88 ، مظهری جلد 8 ص 209 ،تفسیر عزیزی ص 206 احیاءالعلوم جلد 2 ص 166 ، حلیه جلد 1 ص52 ، الحاوی للفتاوی جلد 2 ص 234 ، مرقات از ملا علی قاری جلد 3 ص 15 ، هدایه جلد 1 ص 114 و 127، عالمگیری جلد 1 ص100 ، فقه علی المذاهب اربعه ص300 ،خلاصه الفتا وی جلد 1 ص38 ،طحطاوی ص263 و159، التذکرة للعلامه قرطبی ص217 ، فتاوای حامد یه جلد 2 ص 280 و 283، الحدیقه الندیه ص523 ،شامی ص307
جهت اختصارنمودن به همین اکتفا مینمائیم والااین مسئله به همین قدر منحصر نبوده اما اگر کسی را دیده حقیقت بین کور نگردیده باشد معلومات ارائه شده برایش کافی میباشد.
- والسلامثبوت وجد، جذب و طرب صوفیه یا حالات شریفه صوفیان کرام.

الحمد لله وحده والصلواه والسلام علی من لا نبی بعده ولا رسول بعده وهو خاتم النبیین .اما بعد:
فاعوذباالله من الشيطن الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم
(فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً)
مسئله وجد علی الصوفیه
مسئله که علاوه از گروه های غیر مقلدین تعدادی ازعلمای مذهبی نیز بنا بر نداشتن علم کافی در این زمینه بالای حالات وجد صوفیه کرام حسب خواهش طبع خویش اعتراضات مینمایند
*- البته روی سخن ما با گروه های مخالفین مذاهب اهل سنت والجماعت نبوده زیرا آنها در بسیاری از مسائل در مقابل اهل حق خلاف را اختیار نموده نه تنها بالا صوفیه کرام بلکه بالای ائمه اربعه نیز اعتراضاتی داشته اند وآنانی که گستاخانه بالای ائمه وفقها رد مینمایند استدلالاتی که در این رساله کوچک درج میگردد نیز برای شان قابل قبول نمیباشد.
*- همچنان به آنانی که با استفاده ازنام مذهب حنفی عملاًعلیه مذهب حنفی فعالیت میکنند (وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَکُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ) هم سخن ما متوجه آنها نمیباشد همینکه خداوند(ج) فرموده (ان المنفقین فی الدرک الاسفل من النار) به حال شان کافیست .
*- اما بنده با آنانی که دارای عقیده درست بوده ودرمورد وجد معلومات ندارند مبحث وجد صوفیه فی مجالس ذکر را مورد بحث قراردادمیدهم تاچشم بصیرت ماباز گردیده وبالای حالات شریفه صوفیه کرام لب به اعتراض نگشائیم چرا که حدیث قدسی است پیامبر(ص) فرموده که خداوند(ج) میفرماید(من عادلی ولیاً فقد اذنته باالحرب) وحضرت امام ربانی مجدد ومنور الف ثانی(رح) درجلد 1 ص 82 م 106 ازمکتوبات شریف میفرماید (محبت این طایفه از اجل نعم خداوند(ج)است وبغض ایشان زهر قاتل است که به موت ابدی وعذاب سرمدی رساند
باید دانست: که رقص کردن بازی کردن خاصتاً آن رقصی که در آن آلات موسیقی نواخته شود ورقصی که در آن تکسر وتخنث(خم وچم شدن) باشد را فقهای کرام حرام گفته اند وهمچون رقص را همه علما وصوفیه کرام وهمه مسلمانان حرام میدانند ودرحرمت آن اتفاق دارند
اما رقص صوفیه فی مجالس ذکربمحض دوران بدون اختیاربلاتکسروتخنث که آنراحالت اضطراب واضطرارمینامند مسئله جدااست وفقهای کرام بالای صوفیه کرام وحالات وجددرمجالس ذکررد نکرده اند
قبل از اینکه داخل مبحث وجد شویم دانستن چند اصطلاحات ضروری میباشد
صوفیه کرام:آنانی اندکه به طریفت وشریعت محمد الرسول الله(ص)همیشه موبه مو روان هستندوعمل میکنندوکارایشان تقوی وپرهیزگاری بوده وازکارهای خلاف شریعت جداًپرهیز مینمایند وقرار فرموده امام ربانی علم از،عمل، صحت عقیده وعلوم ومعارف نصیبه ایشان باشد
متصوفه :آنانی اند که ازعلم دین وعمل کردن به شریعت بهره ندارند واعمال خلاف شرع را بشمول سازوسرود رقص ورقاصی وبسی اعمال نامشروع راانجام میدهند وخودرااهل طریقت وصوفی میداند

وجد : عبارت از نور یافیض است که من جانب الله در دل ذاکر پیدا میشود وآثار آن به انواع مختلف دروجود ذاکر ظاهر میگردد که منجمله تحرک الاطراف ، دور خوردن ، چک زدن ،گریه وفریاد ، خنده ، آه ، اوه بوده وبلا اختیارمیباشد .

تواجد : عبارت از حالاتی اختیاری است که از شوق ومحبت بوده وبدون ریا باشد .
*- دراینجا مسئله ضروری را یاد آور میشویم اینکه درتواجد اگر حرکت یاعملی انجام داده شود که مفسد کننده نماز باشد قطعاًنماز فاسد میشود - اما درحالت وجد درهمچوصورت درصورتی که وجد دائمی ویا طولانی باشد که تمام اوقات نماز را دربر گیرد بنا به قول علما حکم معذور را دارد نمازش فاسد نمیشود .
تعریف وجد وانواع آن
*- احیاءالعلوم دین از امام محمد غزالی(رح) در جلد 3 ص 237 باب سماع را ذکر نموده مینویسد که مراد از سماع سازکردن وقوالی خواندن نیست بلکه مراد از آن سماع معروف عند سلف است که آن عبارت است از شنیدن تلاوت قرآنکریم ویا اشعارخوب با صدای خوب است ومینویسد که در مجلس صوفیه در حالات ابتدایی از سماع در دل حالتی پیدا میشود که آنرا وجد میگویند وآثار آن این است که در دست وپای شخص مجذوب حرکت پیدا میشود گاهی آن حرکات غیرموزون میباشد که آنرا حالت اضطراب میگویند وگاهی آن حرکات موزون میباشد که مسمی میشود به رقص کردن وچرخ زدن وچک زدن .
*- علامه سهروردی(رح) درعوارف المعارف جلد 1ص187گریه وفریاد،خنده کردن وبیهوشی بلا اختیار را نیز در اقسام وجد داخل کرده .
همچنان در عوارف المعارف درجلد 1 ص 491 انواع مختلف وجد را ذکر نموده مانند اینکه ترس خداوند(ج)برصوفی غالب شود و آه آه آه یا اوه اوه اوه از زبانش براید ویا گاهی ذوق رحمت خداوند(ج) چنان بر او غلبه کند که بی اختیار بخندد .
*- امام محمد غزالی در احیاءالعلوم دین در جلد 3 ص 248 مینویسد که آواز های موزون بالای انسانها وجد می آورد که بدون اختیار در دست وپا وسرحرکات موزون ویاغیرموزون پیدا میشود وهمچنان مینویسد حسن صوت حتی بالای حیوانات هم تاثیر دارد .
*- همچنان علامه سهروردی(رح) درعوارف المعارف جلد 1 ص 188 مینویسد که هنگام شنیدن اشعارموزون بالای صوفی وجد می آید ومینویسد وجد حالتی است از جانب خداوند(ج) به دل صوفی می آید که اثرات ظاهری آن حرکات دست پا وسر موزون ویا غیر موزون میباشد .

استدلالات منکرین وجدوجوابات شان
*- منکرین وجد از سه قول استد لال میکنند
1- قول محمد ابن سرین(رح) : که فرموده آن شخص (مجذوب) را بالای دیوار یا پهلوی چاه ایستاده نموده برایش بخوانند تا امتحان شود این قول را امام قرطبی(رح) نیز در تفسیر خویش ذکر نموده .
*- قابل یاد آوریست که امام قرطبی(رح) علیه صوفیه نبوده زیرا در بسیار جاهای تفسیر خویش اقوال صوفیه عالیه را ذکر نموده اما در اینجااز قول ابن سرین صاحب رد بالای متصوفه میباشدنه بالای صوفیه .
*- این مطلب را قاضی ثناءالله پانی پتی(رح) در تفسیر مظهری در جلد 1 ص 368 ذکر نموده وگفته که از قول ابن سرین(رح) صادق وکاذب در وجد تمیز میگردد ومینویسد که بالای خود ابن سرین(رح)هم حالت وجد وبیهوشی آمده هرگاه از مرگ یاد آوری میشد دست وپای اومانند مرده بیحرکت میشد این مطلب را زهد للکبیربیهقی درجلد 2 ص 29 و ابو نعیم درحلیه جلد 2 ص 272 نیز ذکر نموده است
2-- قول بی بی اسماء بنت ابی بکر(رض): که برایش گفتند اینجا شخصی است هرگاه تلاوت قرآنکریم را میشنود بیهوش میشود فرمود (اعوذ باالله من الشیطن الرجیم) این قول از لحاظ سند صحیح بوده ودر سند آن جرح نیست اما روایات دیگری وجود دارد که بالای خود اسماء بی بی(رض)ودر حضور داشت او بالای صحابه کرام بیهوشی آمده است
*- به روایت صحیح بخاری شریف خود اسماء بی بی(رض) میفرمایند که هنگام کسوف نبی اکرم (ص) تقریر نمودند بالای من چند بار بیهوشی آمد قریب افتاده بودم .
*- سنن نسایی حدیثی را به روایت اسماء بی بی(رض)مینویسد که جناب رسول الله صلی الله علیه وسلم عذاب قبر بیان کرد وصحابه کرام آنقدر در فریاد شدند که صدای رسول الله رسول الله صلی الله علیه وسلم را نشنیدم .
*- این حدیث را صحیح بخاری نیز در جلد 2 ص 123 وعمده القاری در جلد 13 ص 111 ذکر نموده اند
3- قول عبدالله ابن عمر(رض): که گفتند شخصی است هرگاه تلاوت قرآنکریم را میشنود بیهوش میشود فرمود که شیطان داخل شکم آنشخص میشود بالای یک راوی این حدیث جرح است ابن حجر(رح)یک راوی آنراکه گفته که )صدوقٌ اوهام) وابن حبان آنرا شدیدآ ضعیف گفته
*- جواب این قول ابن عمر(رض) را تفسیر مظهری در جلد 2 ص 368 تحت آیه کریمه 23سوره الزمر
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَن يُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ .
کرده وقول اورا برین حمل نموده که اگر شخصی قصداً ومکراً خودرا هنگام استماع قرانکریم بیهوش بیندازد
کتاب زهد از امام احمد بن حنبل در جلد 1 ص 192 و حلیه الاولیا در جلد 1 ص 305 حدیثی را ذکر نموده است که بالای خود ابن عمر(رض) هنگام سماع قرانکریم گریه وبیهوشی آمده است *- در اینجا نکته قابل توجه این است که اقوال ابن سرین ، اسماء بی بی و ابن عمر(رض) در مورد بیهوش شدن وارد است
*- آنانی که وجد را چیز جدا وبیهوش شدن هنگام سماء را که از صحابه کرام(رض) ثابت است از نوع وجد نمیدانند پس چگونه با استفاده از این سه اقوالفوق الذکر علیه وجد صوفیه کرام رد مینمایند اگر بیهوشی را از نوع وجد میدانند پس وجداز صحابه کرام ثابت است واعتراض را در آن گنجایش نیست واگر بی هوش شدن در حالات فوق الذکر را از حالات وجد نمیدانند پس چگونه با استفاده از اقوال متذکره بالای وجد صوفیه کرام رد مینمایند.
*- این مطلب راکه منکرین میگویند در وجود ذاکر شیطان داخل میشود واو را به مستی می آورد خلاف نصوص قرآنکریم است
دلیل اول : پاره 25 سوره الزخرف آیه 36 خداوند(ج) میفرماید
وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ ﴿۳۶﴾
ترجمه : وهرکه کور سازد خود را از یاد رحمن بر میگماریم بر او شیطانی را پس اوباشد برای اورفیق (دائمی) . (۳۶)

دلیل دوم: پاره 28 سوره مجادله آیه 19 خداوند جل و جلاله میفرماید :
اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُوْلَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ۱۹
ترجمه :(غلبه کرده است برایشان شیطان پس فراموش گردانید از ایشان یاد خداوند(ج)را این جماعه گروه(لشکر) شیطان اند آگاه باشید هرآئینه گروه (لشکر) شیطان ایشان اند زیانکاران) (۱۹)
*- کتاب زهد از امام ابو داود در جلد 1 ص 364 ومسند ابو یعلی در جلد 7 ص 278 هم ذکر نموده که شیطان از ذاکر دور میشود وبا غافل رفیق میشود ومسند ابو یعلی در همین جلد 7 ص 278 حدیث مرفوعی را به روایت از حضرت انس(رض)روایت میکند که شیطان از ذاکر دورمیشود وبه غافل قرین میشود .

استدلالات
1ــ قرانکریم پاره 9 سوره اعراف آیه 143 واقعه حضرت موسی (ع)
وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِميقاتِنا وَ کَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِني أَنْظُرْ إِلَيْکَ قالَ لَنْ تَراني وَ لکِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکانَهُ فَسَوْفَ تَراني فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَکًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَيْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنينَ .
ترجمه :چون موسى به میعادگاه ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت، گفت: اى پروردگار من، بنماى، تا در تو نظر کنم. گفت: هرگز مرا نخواهى دید. به آن کوه بنگر، اگر بر جاى خود قرار یافت، تو نیز مرا خواهى دید. چون پروردگارش بر کوه تجلى کرد، کوه را خرد کرد و موسى بیهوش بیفتاد. چون به هوش آمد گفت: تو منزهى،به توبازگشتم ومن نخستین مؤمنانم.
*- تفسیر روح المعانی در جلد 6 ص 79 در تحت این آیه مبارک حدیثی را روایت میکند که چون تجلی شد به موسی(ع) گوسفند های خورد را در10 قرسنگ دور میدید وتا چهل روز هرکسی که به موسی(ع) نظر میکرد وفات میشد از اثرتجلی نور پروردگار
2ــ قرانکریم پاره 9 سوره اعراف آیه 155
وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ ﴿۱۵۵﴾
ترجمه : و موسى از ميان قوم خود هفتاد مرد براى ميعاد ما برگزيد و چون زلزله آنان را فرو گرفت گفت پروردگارا اگر مىخواستى آنان را و مرا پيش از اين هلاك مىساختى آيا ما را به [سزاى] آنچه كمخردان ما كردهاند هلاك مىكنى اين جز آزمايش تو نيست هر كه را بخواهى به وسيله آن گمراه و هر كه را بخواهى هدايت مىكنى تو دوست مايى پس ما را بيامرز و به ما رحم كن و تو بهترين آمرزندگانى (۱۵۵)
*- مراجعه شود تفسیر بغوی جلد 3 ص 286
*- تفسیر روح المعانی از محمود الوسی (رح) که حدود 200 سال قبل از دنیا رفته است در تحت آیه متذکره مینویسد : که هنگام استماع تلاوت قرآنکریم و یا اشعار موزون بالای صوفیه کرام حالات وجد می آید که حتی بعضی آنها قریب میباشد که اندام های شان از هم جدا گردند و می نویسد که به چشم خود دیدم وجد را در مریدان شیخ خالد بابا که در نماز هم به ایشان وجد می آمد بعضی ایشان نماز را اعاده میکردند و بعضی ایشان نمیکردند شنیدم از بعضی منکرین که می گفتند : اگر هنگام وجد عقل شان زایل میگردد وضوی شان میشکند و اگر عقل شان به جای است ریا میکنند محمود الوسی می فرماید : من جواب میدهم : عقل و شعور ایشان به جا است ولی وجد غیر اختیاری است مانند شخص گزنگ زده یا تب لرزه یا عطسه ، یا سرفه .
3- قرآنکریم پاره 23 سوره الزمر آیه 23 (اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَديثِ کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِکْرِ اللَّهِ ذلِکَ هُدَى اللَّهِ يَهْدي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ ).
ترجمه : خدا زیباترین سخن را [ به صورت ] کتابی متشابه ، متضمّن وعده و وعید ، نازل کرده است. آنان که از پروردگارشان می هراسند ، پوست بدنشان از آن به لرزه می افتد ، سپس پوستشان و دلشان به یاد خدا نرم می گردد. این است هدایت خدا ، هر که را بخواهد ، به آن راه نماید ، و هر که را خدا گمراه کند او را راهبری نیست.
4- قرآنکریم سوره هود پاره 12 آیه 75 (إِنَّ إِبْراهيمَ لَحَليمٌ أَوَّاهٌ مُنيبٌ )
ترجمه : حقّا که ابراهیم بسیار بردبار و دلسوز و آه از ته دل کشنده و بازگردنده (به سوی ما) بود
*- تفسیر قرطبی درجلد 8 ص 175 درتحت این آیه مبارک می نویسد که حضرت ابراهیم علیه السلام از محبت خداوند جل جلاله بسیار اوه اوه می کرد و خداوند این کار او را صفت کرده است وهمچنان مینویسدکه آواز سینه حضرت ابراهیم(ع) در نماز از دو مییل راه شنیده میشد .
*- این مطلب را ابن جریرتفسیرطبری درجلد 12 صفحه 42 ، تفسیر ابن کثیر در جلد 2 ص 340 ، مفسیر ابو سعود جلد 4 ص 108 ،تفسیر خازن جلد 2 ص 287 ، تفسیر کبیر جلد 16 ص 211 ، تفسیر مظهری در جلد 2 ص 105 ، تفسیر روح المعانی در جلد 7 ص 51 ومکررا تفسیر قرطبی در جلد 9 ص 49 نیز ذکر نمده اند.
5- صحیح المسلم در جلد 1 صفحه 13 و صحیح البخاری در جلد 9 صفحه 37 احادیث شریف را روایت دارند که در ابتدای نزول وحی حالاتی منجمله لرزیدن بالای وجود شریف جناب رسول مقبول صلی الله علیه و سلم آمده با وجود استعدادبسیار بزرگ آنجناب صلی الله علیه و سلم
6- ابن خزیمه در جلد 3 صفحه 53 حدیثی را روایت میکند که دیدم نبی علیه سلام درنماز بود و سینه مبارک ایشان ماننددیگی که بجوشد آوازمیداد
7- صحیح بخاری جلد 9 صفحه 38 از حالات نبی علیه سلام در زمان فطرت وحی نقل میکند
8- صحیح مسلم شریف جلد 7 ص 92 حدیثی را بروایت انس بن مالک(رض)روایت دارد که هنگام تقریر رسول الله صلی الله علیه وسلم صحابه کرام سرهای خود را پائین گرفته وگریه شدید میکردند
9- شرح سنه جلد 12 ص379 حدیثی را از جابر ابن ثمره روایت میکند میگوید که اضافه
ازصد بار بارسول الله صلی الله علیه وسلم درحالی نشسته ام که رسول الله صلی الله علیه وسلم نشسته بود وصحابه کرام اشعار میحواندند و رسول الله صلی الله علیه وسلم گاهی خاموش نشسته میبود وگاهی تبسم میکرد .
10- تفسیر قرطبی در جلد 19 ص240 مینویسد آنگاه که حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم حضرت جبرئیل (ع) را بصورت اصلی اش دید بالای رسول الله صلی الله علیه وسلم بیهوشی آمد ومینویسد که آمدن همچون حالت بیهوشی حالت صالحان است که بالای رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد وآنرا مجنون گفتن عمل مشرکان است
11- سمعانی در جلد 8 ص 302 مینویسد که چند تن یهود نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدند وگفتند که از ذات ونسب خداوند (ج)برای ما تعریف کن از اثر جهل آن قوم براندام شریف جناب رسول الله صلی الله علیه وسلم لرزه آمد تا آنکه بیهوش شد آنگاه جبرئیل(ع) آمد وسوره اخلاص را آورد ومینویسد پس هر بیهوشی را عمل شیطانی گفتن جهالت است.

بیان آمدن حالات وجد بالای صحابه وتابعین
12- معجم ابن المفری در جلد 1 ص 167 از ابن عمر(رض)حدیثی را روایت دارد که آنگاه که حضرت ابوبکر(رض)تمام مال خودرادرراه خداوند(ج) خرچ کرده بود وجبرئیل امین(ع) آمد وبه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود خداوند(ج) به ابوبکر سلام میگوید ومیگوید که دراین فقر از ما راضی هستی بالای ابوبکر صدیق(رض)با شنیدن این سخن حالتی آمد وباربار تکرار میکرد که راضی ام از پروردگارم
13- شاه عبدالعزیزدهلوی درپاره30صفحه 206 واقعه حضرت ابوبکر(رض)را ذکر نموده مینویسد که از این واقعه حالت وجد صوفیه ثابت میگردد
14- کتاب محض الصواب در جلد 2 ص 616 حدیثی را روایت میکند که چند نفر نزد حضرت عمر(رض)آمدند وعرض کردند که یک جوان امام ما است همیشه قبل از اینکه بنماز بایستد اول در محراب اشعار میخواند وبعداً بنماز می ایستد حضرت عمر(رض) فرمودند نزدآن امام میرویم ورفتند آن امام گفت اگر لازم بود مرا طلب میکردید حضرت عمر(رض) برایش گفت در محراب قبل از نماز شعر میخوانی گفت بلی با اشعار خودرا نصیحت میکنم وبعدا بنماز می ایستم حضرت عمر(رض)فرمود آن اشعار را بخوان گفت در حضور شما خواندن برایم شوخی معلوم میشود حضرت عمر(رض) فرمودند بخوان اگر اشعار خوب بود من نیز همرایت میخوانم واگر خوب نبود منعت میکنم آن شخص سر خود را پائین گرفت وخواند ودر اخیر حضرت عمر(رض) در حالی که میگریست بیت های آخرشعر را با او تکرار میکرد
15- امام محمد غزالی در احیاء علوم دین در جلد 2 ص297 و کنزالاعمال در جلد 12 ص
591 نیزاحادیثی راکه بالای حضرت عمر(رض) فریاد وبیهوشی برای یکشبانه روز وبرای یکماه آمده ذکر نموده اند .
16- سنن الکبری از امام بیهقی در جلد 8 ص6 حدیثی را از حضرت علی(رض)روایت میکند که حضرت علی (رض)فرمود زیدابن ثابت وجعفرطیار (رض) ومن در حضور رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدیم رسو

Address


Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when sher rahman alhanafi posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

  • Want your business to be the top-listed Grocery Store?

Share