15/08/2026
ĐỪNG ĐỂ NỖI ĐAU CỦA NẠN NHÂN TRỞ THÀNH “MỒI LỬA” KÍCH ĐỘNG GIỚI TRẺ
Vụ việc liên quan đến chiếc xe BMW mang biển kiểm soát 30H-369.09 gây tai nạn nghiêm trọng trên đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là giới trẻ. Sự thương cảm đối với nạn nhân, mong muốn sự việc được làm rõ và người vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật là tình cảm, nguyện vọng hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, đáng chú ý là thời gian gần đây, một số trang, tài khoản và cá nhân có quan điểm chống đối liên tục khai thác vụ việc, gắn với những thông điệp như “Gen Z đứng lên”, “đòi lại công bằng”, “xuống đường”, qua đó có dấu hiệu đẩy một vụ việc cụ thể từ phạm vi pháp lý sang vấn đề xã hội, chính trị và kích động hành động tập thể.
TỪ MỘT VỤ VIỆC CÓ THẬT ĐẾN LỜI KÊU GỌI “XUỐNG ĐƯỜNG”
Các đối tượng chống đối không cần tạo ra một vụ việc mới, mà có thể khai thác chính những sự việc đang gây đau thương, bức xúc trong xã hội để tác động vào cảm xúc của cộng đồng. Từ thương cảm chuyển thành phẫn nộ, từ phẫn nộ chuyển thành nghi ngờ, rồi kêu gọi “đứng lên”, “xuống đường”. Một vụ việc cụ thể vì thế có thể bị biến thành cái cớ để tập hợp đám đông, gây mất an ninh, trật tự và tạo “điểm nóng” xã hội.
Đáng chú ý, trên Threads đã xuất hiện nhiều bài đăng kêu gọi: “Nếu thread không đủ gây áp lực dư luận thì đã đến lúc mọi người cùng ra đường biểu tình rồi ạ”. Nội dung này cho thấy sự chuyển hướng từ việc tranh luận, chia sẻ và tạo áp lực dư luận trên không gian mạng sang kêu gọi tập hợp, biểu tình ngoài thực tế. Khi những lời kêu gọi như vậy tiếp tục được lan truyền, nguy cơ một vụ việc cụ thể bị đẩy thành vấn đề gây mất ổn định xã hội là điều cần được cảnh giác.
KHAI THÁC NỖI ĐAU, KÍCH ĐỘNG CẢM XÚC, TẬP HỢP ĐÁM ĐÔNG
Phương thức trên có những điểm tương đồng với cách lợi dụng các vấn đề xã hội để tạo bất ổn thường được đề cập trong nghiên cứu về “cách mạng màu”: bắt đầu từ một sự kiện cụ thể, khai thác vấn đề gây bức xúc, tác động vào tâm lý xã hội, hình thành sự bất mãn, tập hợp lực lượng trên không gian mạng rồi thúc đẩy hành động ngoài thực tế.
Không thể đồng nhất mọi hoạt động tưởng niệm, bày tỏ sự thương cảm hay yêu cầu làm rõ vụ việc với “cách mạng màu”. Tuy nhiên, những lời kêu gọi “đứng lên”, “xuống đường”, “biểu tình” cần được nhìn nhận thận trọng, nhất là khi chúng xuất hiện cùng những nội dung kích động, quy chụp và tạo tâm lý đối đầu.
“ĐÒI CÔNG LÝ” KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI “XUỐNG ĐƯỜNG”
Mong muốn công lý được thực thi là chính đáng, nhưng công lý không thể được xác lập bằng cảm xúc của đám đông, số lượt chia sẻ hay những lời phán xét trên mạng xã hội. Một vụ việc phải được giải quyết trên cơ sở chứng cứ, xác minh, điều tra và trình tự pháp luật. Nếu cho rằng quá trình giải quyết có sai phạm, người dân có các cơ chế để phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố giác và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Vì vậy, không thể lấy mạng xã hội thay cho cơ quan có thẩm quyền, càng không thể lấy đám đông thay cho pháp luật. Những khẩu hiệu kiểu “muốn có công lý thì phải xuống đường” thực chất dễ đánh vào tâm lý và sự nhiệt huyết của người trẻ, thúc đẩy họ hành động trước khi kịp kiểm chứng thông tin và suy nghĩ về hậu quả.
ĐỪNG ĐỂ THÔNG TIN CHƯA KIỂM CHỨNG TRỞ THÀNH “SỰ THẬT”
Trên mạng xã hội, một đoạn video, một bức ảnh hoặc một câu chuyện được chia sẻ hàng nghìn lần không có nghĩa đó là toàn bộ sự thật. Những bình luận, suy đoán về nhân thân, địa vị hoặc các mối quan hệ của người liên quan cũng không thể thay thế chứng cứ.
Từ một thông tin chưa được kiểm chứng, nếu tiếp tục được thêm thắt, bình luận và chia sẻ, rất dễ hình thành một “sự thật trên mạng” khác với sự thật của vụ việc. Những quy kết như “có bao che”, “có thế lực đứng sau”, “pháp luật không công bằng” nếu không có căn cứ sẽ chỉ làm gia tăng nghi ngờ, định kiến và kích động dư luận.
CẢNH GIÁC VỚI CÁC NGUỒN THÔNG TIN CÓ DẤU HIỆU ĐỊNH HƯỚNG, KÍCH ĐỘNG
Đáng chú ý, vụ việc được một số trang, tài khoản và cá nhân như Luật Khoa tạp chí, Bàn tròn chính trị Việt Nam, Việt Tân, Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài… khai thác, bình luận và định hướng dư luận. Khi tiếp nhận thông tin từ những nguồn này, người đọc cần xem xét kỹ nguồn gốc thông tin, cách lựa chọn vấn đề, cách diễn giải và mục đích cuối cùng mà bài viết muốn hướng người đọc tới.
Một bài viết có thể bắt đầu bằng câu chuyện về nạn nhân, nói về công lý, công bằng và quyền lợi của người dân, nhưng nếu kết thúc bằng lời kêu gọi “Gen Z đứng lên”, “xuống đường”, “biểu tình”, thì cần đặt câu hỏi: Tại sao một vụ việc cụ thể lại được đẩy sang việc tập hợp đám đông? Ai đang hưởng lợi từ sự kích động? Và hậu quả cuối cùng sẽ thuộc về ai?
GEN Z CẦN TỈNH TÁO, NHƯNG KHÔNG THỜ Ơ
Quan tâm đến các vấn đề xã hội không phải là điều đáng phê phán. Điều cần cảnh giác là sự quan tâm bị biến thành tâm lý đám đông và bị dẫn dắt bởi những thông tin chưa được kiểm chứng.
Người trẻ có bản lĩnh không phải là người phản ứng nhanh nhất hay lập tức hưởng ứng một lời kêu gọi trên mạng, mà là người biết kiểm tra thông tin, phân biệt sự thật với suy đoán, phản biện với kích động, quyền bày tỏ chính kiến với hành vi vi phạm pháp luật.
Nếu thực sự thương cảm với nạn nhân, hãy tôn trọng sự thật. Nếu thực sự mong muốn công lý, hãy tôn trọng pháp luật. Nếu thực sự muốn xã hội tốt đẹp hơn, hãy lên tiếng bằng thông tin có căn cứ và hành động có trách nhiệm.
TỈNH TÁO TRƯỚC THÔNG TIN, KHÔNG ĐỂ BỊ LÔI KÉO
Trong thời đại mạng xã hội, một cú nhấp chuột có thể đưa thông tin đến hàng triệu người, nhưng cũng có thể biến một thông tin chưa được kiểm chứng thành nguồn cơn của hiểu lầm và xung đột. Vì vậy, trước mỗi lời kêu gọi “đứng lên”, “xuống đường”, hãy bình tĩnh kiểm chứng: thông tin này từ đâu, đã được xác thực hay chưa, ai đang kêu gọi, họ muốn mình làm gì và hậu quả có thể xảy ra như thế nào?
Nỗi đau của nạn nhân cần được tôn trọng, sự thật cần được làm rõ và người vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nhưng đừng để nỗi đau bị lợi dụng thành công cụ kích động, chia rẽ xã hội. Đừng để lòng thương cảm trở thành “mồi lửa”. Và đừng để sự nhiệt huyết của thế hệ trẻ vô tình bị sử dụng cho những mục đích gây mất ổn định.
TỈNH TÁO TRƯỚC THÔNG TIN, KIỂM CHỨNG TRƯỚC KHI CHIA SẺ, SUY NGHĨ TRƯỚC KHI HÀNH ĐỘNG. ĐÓ MỚI LÀ BẢN LĨNH CỦA GEN Z TRONG THỜI ĐẠI SỐ.
Cre: Phòng An ninh nội địa - Công an tỉnh Nghệ An
