08/06/2026
MỘT TẤM GƯƠNG VĨ ĐẠI VỀ SỰ HỌC
Từ cậu học trò nghèo đến nhà khoa học làm việc tại Phòng thí nghiệm quốc gia thuộc Bộ năng lượng Hoa Kỳ và những tấm bằng sáng chế "thương hiệu Mỹ" là hành trình "vĩ đại" của Nguyễn Tất Nghĩa - cựu học sinh Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu - người con ưu tú của xứ Nghệ.
Giữa biết bao câu chuyện về nghị lực vươn lên của tuổi trẻ Việt Nam, hành trình của Nguyễn Tất Nghĩa, chàng trai nghèo sinh năm 1990 quê ở xóm Hồng Sơn 1, xã Lương Sơn, tỉnh Nghệ An, là một câu chuyện đặc biệt truyền cảm hứng về ý chí, tài năng và khát vọng chinh phục đỉnh cao tri thức.
Sinh ra trong một gia đình nghèo, bố là thương binh, mẹ quanh năm gắn bó với ruộng đồng, tuổi thơ của Nghĩa gắn liền với những ngày tháng khó nhọc. Lúc 12 tuổi, Nghĩa đã phải xa nhà ra trường huyện ăn học. Khi mới 15 tuổi, Nghĩa thi đậu vào lớp chuyên Lý của Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An. Trường cách xa nhà Nghĩa gần 80km. Nghĩa bắt đầu cuộc sống tự lập hoàn toàn kể từ đây.
Năm 2007, khi mới là học sinh lớp 11 (Lớp 11A3), Nghĩa đã xuất sắc giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý Quốc tế tổ chức tại Iran, trở thành niềm tự hào của gia đình, nhà trường và quê hương Nghệ An.
Không dừng lại ở đó, năm 2008 tiếp tục đánh dấu một năm thành công rực rỡ trong học tập của chàng trai trẻ. Tại kỳ Olympic Vật lý Quốc tế được tổ chức ở Việt Nam, Nghĩa tiếp tục đoạt Huy chương Vàng. Cũng trong năm này, Nghĩa đã giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, hoàn tất một bộ sưu tập thành tích vĩ đại ở lứa tuổi học sinh..
Sau những thành công vang dội ở bậc phổ thông, năm 2010, anh nhận được học bổng toàn phần để theo học ngành Vật lý hạt nhân tại ngôi trường danh giá tốp đầu thế giới - Đại học công nghệ Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology) - MIT tại Hoa Kỳ. Năm 2014, Nghĩa tốt nghiệp Đại học tại đây với thành tích xuất sắc. Sau đó, anh học chương trình thạc sĩ và tiến sĩ tại Trường Đại học Michigan (The University of Michigan). Năm 2016, anh nhận bằng Thạc sĩ và đến năm 2020 chính thức bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ ngành Kỹ thuật hạt nhân và Khoa học phóng xạ (Nuclear Engineering and Radiological Sciences).
Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ, Nguyễn Tất Nghĩa được tuyển dụng vào Phòng thí nghiệm quốc gia "Argonne National Laboratory" của Bộ năng lượng Hoa Kỳ. Cho đến nay Nghĩa là một trong những thanh viên ưu tú của Phòng thí nghiệm quốc gia này ở thành phố Chicago.
Trong hai năm 2023 và 2024, tại trung tâm thí nghiệm quốc gia này Nghĩa đã có ba bằng sáng chế được vinh danh. Các phát minh của Nghĩa và đồng nghiệp đã được Cơ quan sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ cấp quyền sở hữu trí tuệ. Nghĩa còn trẻ, thành công của em tại một trung tâm nghiên cứu khoa học lớn chuyên nghiên cứu về năng lượng ở Mỹ là niềm tự hào của người Việt. Công nghệ về hạt nhân với nước lớn là đã "xưa". Nhưng với người Việt, Chính phủ ta mới đang bắt đầu tái khởi động nhà máy điện hạt nhân. Những nhà khoa học đầu ngành như Nghĩa và viên kim cương hiếm.
Không chỉ thành công trong học tập và sự nghiệp, Nguyễn Tất Nghĩa còn có cuộc sống gia đình viên mãn. Năm 2025, anh kết hôn với chị Nguyễn Thị Cẩm Nhung, quê ở Huế. Đầu năm 2026, gia đình nhỏ của anh đón chào cô con gái đầu lòng.
Hôm nay 5/6/2026, tôi về xóm Hồng Sơn 1, xã Lương Sơn, tỉnh Nghệ An thăm ông Điểu bà Tuất (bố mẹ Nghĩa) để trò chuyện về cuộc sỗng hiện tại của Nghĩa nhưng ông Điều, bà Tuất cùng chị gái (chị Phượng) đã đáp chuyến bay sang Hoa Kỳ thăm gia đình nhỏ của Nghĩa. Sau nhiều năm xa cách vì bận học tập và công tác, gia đình lớn nhỏ của anh đã có dịp đoàn tụ trong không khí ấm áp, hạnh phúc tại thành phố Chicago ở Miền Trung Tây nước Mỹ.
Từ cậu học trò nghèo lớn lên trên mảnh đất Hồng Sơn giàu truyền thống hiếu học đến nhà khoa học đang làm việc tại Hoa Kỳ, Nguyễn Tất Nghĩa đã viết nên câu chuyện đẹp về nghị lực, tài năng và khát vọng vươn lên. Thành công của anh không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là niềm tự hào của quê hương Đô Lương, của Nghệ An và của nhiều thế hệ học sinh Việt Nam đang nuôi dưỡng những ước mơ lớn trên con đường chinh phục tri thức.
HOÀNG PHÚ