25/08/2026
ဂေါက်ရောဂါဟာ မျိုးရိုးလိုက်တတ်ပါသလား?
ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်တဲ့နည်းလမ်းရှိလား?
ဂေါက်ရောဂါဟာ မျိုးရိုးဗီဇ (genetics) နဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “မိဘမှာဂေါက်ရှိရင် သားသမီးမှာ မဖြစ်မနေဖြစ်မယ်” ဆိုတဲ့ မျိုးရိုးလိုက်ရောဂါမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ မျိုးရိုးဗီဇ + ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် + အစားအသောက် + ကိုယ်အလေးချိန် + အရက် + အခြားရောဂါ/ဆေးဝါးများ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေကို သတ်မှတ်တာပါ။
၁။ ဂေါက်က မျိုးရိုးလိုက်သလား?
**လိုက်နိုင်ပါတယ်။**
NIAMS က (family history of gout)ကို gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးစေတဲ့ အချက်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
Genetic research တွေမှာလည်း uric acid ကို ခန္ဓာကိုယ်က ပြန်စုပ်ယူ/ဖယ်ရှားတဲ့ (urate transporter genes)တွေ
ဥပမာ (SLC2A9, ABCG2, SLC22A12)ဟာ serum urate level နဲ့ gout risk ကို သက်ရောက်စေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် genetic factors တွေဟာ (ကျောက်ကပ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းက urate ကို ဘယ်လောက်ထိ ထိန်းချုပ်နိုင်သလဲ)ဆိုတာမှာ အရေးကြီးပါတယ်။
ဒါပေမယ့်—
(မျိုးရိုးရှိတာ = ဂေါက်ဖြစ်မယ်) လို့ဆိုလိုတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါ။
ပိုမှန်တဲ့ပုံစံက—
> မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် uric acid မြင့်လွယ် → အခြား risk factors တွေနဲ့ပေါင်း → urate crystal စုပုံ → gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုး
နိုင်တယ်လို့ဆိုတာပါ။
၂။ မိသားစုထဲမှာ ဂေါက်ရှိရင် ဘာကို သတိထားသင့်လဲ?
ဥပမာ—
(ဖခင်/အစ်ကိုမှာ gout ရှိနေခဲ့တယ်ဆိုရင်)
↓
သားသမီးမှာ genetic susceptibility ရှိနိုင်
↓
serum urate မြင့်လွယ်နိုင်
↓
အဝလွန်ခြင်း၊ အရက်၊ အချိုရည်၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကျဆင်းခြင်း စတာတွေ ထပ်ပေါင်းလာမယ်ဆိုရင်တော့
gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုတက်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် မိသားစုရာဇဝင်ရှိသူတွေမှာ လက္ခဏာမပေါ်ခင် serum urate ကို အခါအားလျော်စွာ စစ်ဆေးထားခြင်းက လက်တွေ့ကျတဲ့နည်းလမ်း
တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ဂေါက်ကို 100% ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သလား?
**100% မကာကွယ်နိုင်ပါဘူး။**
အကြောင်းက genetic susceptibility ကို အစားအသောက်နဲ့ ဖျက်ပစ်လို့မရပါဘူး။
ဒါပေမယ့် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သလို၊ gout ဖြစ်ပြီးသားသူမှာ flare ပြန်ဖြစ်ခြင်း၊ crystal စုပုံခြင်းကို အလွန်ထိရောက်စွာ
လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။
၄။ အထိရောက်ဆုံး ကာကွယ်နည်း
#1 — Uric acid ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း
ဂေါက်ဖြစ်ပြီးသားသူအတွက် အရေးကြီးဆုံးက
> အဆစ်နာမှ uric acid ချမယ်” မဟုတ်ဘဲ “urate crystal မဖြစ်အောင် အမြဲထိန်းထားမယ်” ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါ။
American College of Rheumatology(ACR) guideline က urate-lowering therapy သုံးနေတဲ့ gout လူနာတွေအတွက်
(serum urate **Serum urate + gout history + kidney function + risk factors**
တွေက ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ ပိုအသုံးဝင်ပါတယ်။ Genetic variants တွေက serum urate/gout risk ကို သက်ရောက်ပေမယ့် တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို genetic testing တစ်ခုတည်းနဲ့ တိတိကျကျ ခန့်မှန်းဖို့ အသုံးဝင်မှုက ကန့်သတ်ချက်ရှိပါတယ်။
၁၂။ Allopurinol သောက်မယ့်သူတွေအတွက် Genetic test တစ်ခုကတော့ အရေးကြီးနိုင်ပါတယ်။
ဒါက gout ဖြစ်နိုင်ခြေစစ်တဲ့ genetic test မဟုတ်ပါဘူး။
**HLA-B*58:01** genetic testing က (allopurinol hypersensitivity) အန္တရာယ်နဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။ ACR 2020 guideline မှာ လူမျိုး/မျိုးနွယ်အချို့အတွက် allopurinol မစခင် HLA-B*58:01 စစ်ဆေးခြင်းကို အခြေအနေအလိုက် အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် allopurinol ကို ကိုယ်တိုင်စမသောက်ဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ကိုယ့်မျိုးရိုးနောက်ခံ၊ ကျောက်ကပ်အခြေအနေ၊ ဆေးဝါးတွေကို ထည့်စဉ်းစားပြီး ဆုံးဖြတ်တာပိုလုံခြုံပါတယ်။
# # # လက်တွေ့အကောင်းဆုံး Strategy က
**Genetic risk ရှိနိုင်**
↓
**Serum urate စောင့်ကြည့်**
↓
**အစားအသောက် + ကိုယ်အလေးချိန် + အရက်/အချိုရည် ထိန်း**
↓
**Kidney function စစ်**
↓
**Gout ဖြစ်ပြီးသားဆိုရင် urate-lowering therapy လို/မလို ဆရာဝန်နဲ့ဆုံးဖြတ်**
↓
**လိုအပ်ရင် serum urate
