15/09/2026
Amelisbode
van 16 september 2026
● Rode batavia
● Venkel
● Spitskool (rood of groen)
● Bosui
● Mais
● Bloemkool
● Peterselie (zit bij de spinazie)
Bloemkolen
Een van de moeilijkste teelten op onze tuinderij, vond ik altijd.
Daar kon van alles mee misgaan; en daar ging ook heel veel mee mis.
Superkleine kooltjes, toen de grond nog niet zo goed was.
Knolvoet, de gevreesde en hardnekkige schimmelziekte in de grond, waardoor veel (moes)tuinders de teelt van alle kolen hebben opgegeven. Hadden we ook last van, maar nadat we de vruchtwisseling hadden verruimd zien we soms nog wel stukjes met aangetaste kolen, maar het wordt steeds minder. De bodem is ook rijker geworden, waardoor er veel meer andere schimmels leven en het voor de knolvoet moeilijker wordt om zich zo te verspreiden.
Rupsen. Er zijn zeker tien soorten vlinders en motten die eitjes bij kolen leggen. Daar komen rupsen uit en die vreten. De bekendste zijn het groot en klein koolwitje. De grote legt veel eitjes per kool. Het kleintje legt een paar eitjes op heel veel kolen. Allebei soms erg vervelend.
Een paar jaar geleden hadden we een explosie van rupsen van het groot koolwitje. Een aantal bedden met witte, rode en groene kool helemaal vol met rupsen. Een vrijwilliger heeft nog een uurtje rupsen zitten knijpen, en kwam ontmoedigd van het veld. “Geen beginnen aan.” “Dan zien we wel. Komt goed.” Binnen drie weken was er geen levende rups meer te vinden, en de kolen groeiden alsof er niks was gebeurd. Een of andere sluipwesp. En ach, eigenlijk zijn ze al jaren geen probleem meer. Vroeger hadden we een biologisch middel tegen rupsen. Veel werk, iedere drie weken het hele kolenveld bespuiten. Daar zijn we mee gestopt, nadat we koolmeesjes rupsen zagen vangen in de kolen. De schade van de rupsen bleek enorm mee te vallen. En dat werd bevestig door onderzoekers uit Wageningen die vervolgens meer dan twintig verschillende natuurlijke vijanden vonden op de tuinderij.
Duiven zijn ook gek op jonge koolplantjes. Dat is soms nog steeds een probleem. Sinds de kraaien het gebied rond het landhuis en de Voorlaan hebben overgenomen hebben we geen last meer van de kauwen die er vroeger zaten. Die zijn allemaal verjaagd. Duiven zijn van een andere categorie, veel minder concurrent van de kraaien, dus die worden meer met rust gelaten. Vooral in het voorjaar kan de schade aanzienlijk zijn, vooral omdat ze planten uit de grond trekken die dan verdrogen. Wat aangevreten wordt, groeit er altijd wel doorheen. Zoals deze bloemkolen.
De koolvlieg legt eitjes waar maden uit komen die de stengel kunnen aantasten. Ze zijn er wel, maar geven weinig schade. Het meest nog in de knolkolen, zoals rettich en meirapen.
De grootste plaag in de kolen op de tuinderij, en dan met name in de bloemkolen, is de koolgalmug. Daar hebben de meesten van jullie vast nog nooit van gehoord. Ik weet ook niet of ik er ooit een heb gezien, er vliegt van alles. Ze leggen eitjes in het hart van de kool, waar de uitgekomen maden het groeipunt wegvreten. Funest voor de bloemkool, waar ze een voorkeur voor hebben. Alleen vroeg in het voorjaar en laat in de herfst lukte het soms. Maar ook daar is geleidelijk wat in veranderd. Misschien een of andere natuurlijke vijand, waardoor er veel minder van die muggen zijn. Misschien betere grond met sterkere planten.
Feit is dat we nog nooit in deze tijd van het jaar zulke mooie bloemkolen hebben gehad.
En ze stinken niet als je ze kookt.
Groet, Michel
Contactpersoon Pergola-associatie Amelis’Hof: Michel Smits, Koningslaan 9a, 3981 HD Bunnik, 06-38757626 [email protected] | www.amelishof.nl | www.facebook.com/AmelisHof
Tuinderij Amelis’Hof beheert de prachtige cultuurhistorische moestuin van Oud Amelisweerd. Tuinwinkel open za 10-15 en woe 11-17 uur, mei t/m oktober.