02/01/2026
🌿 Kalendarz zbiorów – STYCZEŃ
Styczeń to miesiąc ciszy w przyrodzie, co nie oznacza, że my też musimy hibernować. Jeśli pogoda dopisuje, to doskonała pora na to, aby przy okazji spaceru zebrać kilka świeżutkich zielarskich surowców.
1. Igliwie sosny, świerku i jodły 🌲
To właśnie zimą igliwie zawiera największe stężenie witaminy C (znacznie wyższe niż np. latem), a także olejków eterycznych i garbników.
Dlaczego warto je zbierać?
- stanowi bogate źródło witaminy C i antyoksydantów;
- działa rozgrzewająco i wzmacniająco;
- wspiera drogi oddech (przy przeziębieniach i kaszlu);
- ma właściwości antyseptyczne i odświeżające;
- poprawia krążenie i pomaga przy zmęczeniu.
Jak wykorzystać igliwie?
🌿 Napar / herbata – posiekane igły zalać gorącą (nie wrzącą) wodą, parzyć 10–15 minut
🍯 Syrop – warstwy igieł i miodu/cukru, odstawić na kilka tygodni
🛁 Kąpiel – odwar z igieł dodać do kąpieli (świetna na rozluźnienie i odporność)
🫙 Nalewka – igliwie zalane alkoholem, do użytku zewnętrznego lub w małych ilościach
🏠 Inhalacje – odwar z igieł na oczyszczenie dróg oddechowych
🌲 Olejek / macerat – do masażu i domowych maści
2. Owoce jałowca
Zimą owoce jałowca (czyli tzw. „szyszkojagody”) są w pełni dojrzałe i mają najsilniejszy aromat oraz właściwości. Zbieramy je w słoneczny, suchy dzień, z czystych terenów – najlepiej z dala od dróg.
Dlaczego warto?
- działają rozgrzewająco i oczyszczająco;
- wspierają trawienie i pracę żołądka;
- mają właściwości moczopędne i odtruwające;
- wspomagają drogi moczowe;
- działają antyseptycznie i przeciwzapalnie;
- wzmacniają organizm w okresie zimowym.
Jak wykorzystać owoce jałowca?
🌿 Napar – lekko rozgniecione owoce zalać gorącą wodą, parzyć 10 minut
🍯 Syrop – z dodatkiem miodu, stosowany przy osłabieniu i przeziębieniu
🍶 Nalewka – klasyczna jałowcówka, rozgrzewająca i trawienna
🛁 Kąpiele i inhalacje – przy zmęczeniu i problemach oddechowych
🌲 Przyprawa – do potraw ciężkostrawnych (kapusta, dziczyzna, strączki)
🫙 Macerat olejowy – do masażu obolałych mięśni i stawów
Uwaga! Na produkty z jałowca muszą uważać kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami nerek.
3. Korzeń mniszka lekarskiego 🌼
Zimą, gdy część nadziemna mniszka zanika, cała siła rośliny skupia się w korzeniu. To właśnie późna jesień i zima są najlepszym czasem na jego zbiór – korzeń jest wtedy najbardziej zasobny w inulinę i związki mineralne.
Jak zbierać korzeń mniszka zimą?
- wybieramy miejsca czyste, z dala od dróg i chemii;
- korzeń wykopujemy ostrożnie, starając się go nie uszkodzić;
- dokładnie oczyszczamy z ziemi (najlepiej bez długiego moczenia);
- kroimy na mniejsze kawałki i suszymy w przewiewnym, ciepłym miejscu;
- można też delikatnie uprażyć – do zastosowań „kawowych”.
Dlaczego warto?
- silnie wspiera wątrobę i drogi żółciowe;
- pobudza wydzielanie soków trawiennych;
- wspomaga oczyszczanie organizmu;
- korzystnie wpływa na metabolizm;
- działa prebiotycznie (ze względu na obecność inuliny);
- wzmacnia organizm w okresie zimowym.
Jak wykorzystać korzeń mniszka?
🍵 Odwar – suszony korzeń gotować 5–10 minut, pić przy problemach trawiennych
☕ „Kawa” z korzenia – prażony, zmielony korzeń jako napój wzmacniający
🫙 Nalewka – na trawienie i pracę wątroby
🍯 Syrop / wyciąg – wspierający odporność i metabolizm
🛁 Okłady i kąpiele – pomocne przy problemach skórnych
4. Ziele jemioły 🌿
Jemioła pospolita to wyjątkowa roślina zimy – zielona wtedy, gdy inne zapadają w sen. Zbieramy jej młode pędy z liśćmi późną jesienią i zimą, najlepiej w suchy dzień. Jemioła od wieków była symbolem ochrony, harmonii i długowieczności.
Dlaczego warto?
- wspiera układ krążenia;
- pomaga regulować ciśnienie krwi;
- działa uspokajająco i wyciszająco;
- wspomaga odporność;
- korzystnie wpływa na gospodarkę hormonalną;
- stymuluje układ odpornościowy.
⚠️ Jemioła to roślina silnie działająca – stosujemy ją z rozwagą. W większych ilościach może wywoływać skutki uboczne. Nie powinny jej stosować kobiety w ciąży, dzieci ani młodzież.
Jak zbierać i stosować jemiołę?
🌿 Zbiór – ścinamy młode pędy z liśćmi (bez białych owoców), suszymy w cieniu i przewiewie.
🍵 Napar - 1 łyżeczka suszu na szklankę wody.
5. Męskie kwiatostany leszczyny 🌰
Męskie kwiatostany leszczyny, zwane potocznie kotkami, pojawiają się już zimą – często wtedy, gdy przyroda wciąż śpi. Zbieramy je od późnej zimy do wczesnej wiosny, zanim zaczną intensywnie pylić, w suchy i pogodny dzień.
Dlaczego warto?
- działają wzmacniająco i odżywczo;
- wspierają organizm w okresie przesilenia zimowo-wiosennego;
- korzystnie wpływają na układ krążenia;
- wykazują działanie przeciwzapalne;
- pomagają przy osłabieniu i zmęczeniu;
- tradycyjnie były stosowane przy alergiach i problemach skórnych.
Jak wykorzystać kwiatostany leszczyny?
🍵 Napar – suszone kotki zalać gorącą (nie wrzącą) wodą, parzyć 10 minut
🫙 Nalewka – stosowana tradycyjnie przy osłabieniu i dla wsparcia krążenia
🛁 Kąpiele i okłady – pomocne przy problemach skórnych i zmęczeniu
🌱 Proszek – drobno zmielone, jako dodatek do mieszanek ziołowych
❄️ Zimowe zasady zbierania:
- zbieramy tylko to, co znamy;
- nie niszczymy stanowisk;
- bierzemy tyle, ile naprawdę potrzebujemy.
- zbieramy surowce tylko z czystych terenów