19/02/2019
SỰ TÍCH TẾT NGUYÊN TIÊU
Nguyên là thứ nhất, còn Tiêu là đêm, người xưa nói Tết Nguyên Tiêu là đêm trăng tròn đầu tiên trong năm mới. Song Nguyên Tiêu còn là tên của nàng cung nữ hiếu thảo đời xưa, được lấy tên để đặt cho ngày lễ lớn trong năm này.
Câu chuyện bắt đầu từ thời Tây Hán ở Trung Quốc. Nghe tích xưa kể lại, các cung nữ một khi đã vào cung thì hiếm khi có dịp về thăm nhà, gặp lại người thân, thậm chí có người từ ngày bước chân vào cung cấm là cả một đời ly biệt, chỉ biết ngóng nhìn về nơi quê cha đất mẹ mà dòng lệ hai hàng.
Thời Hán Vũ Đế, có cô cung nữ tên là Nguyên Tiêu. Nguyên Tiêu vào cung đã lâu nhưng mãi chẳng có dịp nào xin về thăm cha mẹ, người thân. Nàng thèm nhớ một cái Tết đoàn tụ bên gia đình nhưng đó dường như là điều không thể, trong lúc nghĩ quẩn, Nguyên Tiêu tìm đến một cái giếng trong cung, toan kết liễu cuộc đời, có vậy mới được về thăm lại mẹ cha.
Nhưng số trời chưa tận, Nguyên Tiêu may mắn được sủng thần của Hán Vũ Đế lúc bấy giờ là Đông Phương Sóc cứu sống. Đông Phương Sóc là người tài năng đức độ, thấu hiểu lòng người, có tấm lòng nhân từ thơm thảo. Gặng hỏi nàng cung nữ và biết được nguồn cơn sự việc, Đông Phương Sóc vô cùng xúc động.
Trước tấm lòng hiếu thảo của người cung nữ xa xứ, Đông Phương Sóc trong lòng cũng muốn giúp chút sức mọn cho cô gái làm trọn chữ hiếu với mẹ cha. Ông bèn nghĩ ra một kế nọ, đảm bảo với nàng Nguyên Tiêu rằng nàng sẽ được về thăm lại cố hương.
Đông Phương Sóc bày một bàn bói quẻ trên đường phố Tràng An, “bài binh bố trận” như một thầy tử vi thứ thiệt. Biết bao người tò mò xúm vào xem quẻ nhưng đều nhận được duy nhất một quẻ giống nhau, trên quẻ có độc một dòng chữ: 16 tháng Giêng kinh thành bị Hỏa thần thiêu rụi.
Một đồn mười, mười đồn trăm, chẳng mấy chốc lời tiên đoán của Đông Phương Sóc đã đến tai Hán Vũ Đế. Hán Vương hoang mang chẳng biết làm sao, vội triệu chính Đông Phương Sóc vào cung để tìm cách hóa giải tai họa sắp tới.
Chuyện do Đông Phương Sóc dựng nên, tất ông đã chuẩn bị kế hóa giải thần kì. Đông Phương Sóc vờ suy nghĩ rất lung rồi tâu với Hán Vũ Đế mà rằng: “Thần nghe nói Hỏa Thần rất thích ăn bánh trôi, bấm độn thấy trong cung có cung nữ Nguyên Tiêu khéo tay, bánh trôi do nàng làm tất sẽ làm Hỏa Thần hài lòng. Thêm nữa, để hóa giải tai họa sắp tới, hãy lệnh cho tất cả các hộ dân trong đêm ngày 15 tháng Giêng sắp tới phải treo một chiếc đèn lồng đỏ trước cửa nhà mình. Hỏa Thần thỏa mãn với bánh trôi, còn Ngọc Hoàng lại lầm tưởng thành Tràng An đã ngập trong biển lửa, sẽ không truy xét gì nữa.”
Hán Vũ Đế y lời làm theo, cứu được Tràng An khỏi cơn “tai họa”. Thưởng công cho nàng Nguyên Tiêu làm bánh ngon đãi Hỏa Thần, Hán Vũ Đế bèn cho nàng về đoàn tụ với gia đình. Còn người dân thì nhớ ơn nàng Nguyên Tiêu dẹp được nạn lửa nên lấy tên nàng đặt cho chiếc bánh trôi, cũng như gọi ngày rằm tháng Giêng với tên gọi khác là Tết Nguyên Tiêu. Từ đó, Tết Nguyên Tiêu hay rằm tháng Giêng còn được xem là ngày đoàn tụ, Tết đoàn viên. Người ta cũng ăn bánh trôi trong ngày Tết này, coi đó là món ăn truyền thống không thể thiếu được trong rằm tháng Giêng hàng năm.
