14/05/2026
Quy trình chăm sóc lỗ mở khí quản tại nhà
Sau gần nửa năm điều trị tích cực tại phòng ICU của 2 BV lớn, mẹ mình được xuất viện về nhà trong tình trạng còn mở khí quản và nằm liệt giường. Và đây là cách mình chăm mẹ tại nhà tới lúc đóng khí quản (kéo dài hơn 1 năm).
Chăm sóc bệnh nhân mở khí quản tại nhà cần tập trung vào 4 việc chính: hút đờm dãi, vệ sinh lỗ mở khí quản, xông khí dung và thay nòng (canyun) hằng ngày.
1. Cách hút đờm dãi. Thực hiện mỗi ngày khi bệnh nhân có nhiều đàm, khó thở.
Chuẩn bị: Máy hút đờm, dây hút đờm vô khuẩn, nước muối sinh lý và găng tay y tế.
Cách làm: Trước khi hút thì cần sẽ rửa tay thật sạch và đeo găng. Bật máy hút, đưa dây hút vào trong nòng (canyun). Chú ý là không hút khi đưa vào. Sau đó bấm tay vào nút hút trên đây hút đàm và hút. Vừa hút vừa xoay ống hút và rút dần ra.
Chú ý: Mỗi lần hút không quá 15 giây. Không lạm dụng việc hút đàm và chú ý làm đúng kĩ thuật.
2. Cách vệ sinh lỗ mở khí quản: Cần phải làm mỗi ngày để đảm bảo vết thương ổn định và không bị nhiễm khuẩn.
Chuẩn bị: Nước muối sinh lý, dung dịch sát khuẩn (povidine 10%), gạc vô khuẩn, bông gòn, băng dính y tế, kéo, kẹp y tế dùng để gắp giữ bông gòn, dây băng đeo cổ bằng coton hoặc dây chuyên dụng để thay cho dây cũ.
• Cách làm: Rửa sạch tay, đeo găng y tế. Sát khuẩn các dụng cụ như kẹp, kéo. Tháo gỡ gạc cũ, vệ sinh vùng da quanh lỗ bằng gạc thấm dung dịch sát khuẩn theo vòng xoáy ốc từ trong ra ngoài. Sát trùng lại toàn bộ trước khi thay băng, gạc mới rồi dùng gạc mới phủ kín quanh lỗ ống mở khí quản. Cuối cùng là thay dây băng đeo cổ cũ bằng dây mới để buộc cố định canuyn khí quản.
Chú ý: nếu để trầy xướt, có xuất hiện mủ, mùi hôi thì phải báo cho bác sĩ hoặc nhân viên y tế gần nhất để can thiệp.
3. Các xông khí dung: giúp loãng đàm, hạn chế đàm đông cứng trong nòng khí quản gây khó thở. giữ ẩm đường thở cho bệnh nhân.
Chuẩn bị: máy xông khí dung, bộ đồ xông gồm dây và đầu nối chữ T (T-piece) gắn trực tiếp vào ống canuyn, nước muối sinh lý 0.9% hoặc thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, găng tay y tế.
Cách làm: Rừa sạch tay và đeo găng. Pha đúng lượng thuốc vào phần cốc đựng thuốc trong bộ xông khí dung. Gắn bộ xông khí dung vào máy nén, đầu còn lại gắn vào lỗ mở khí quản. Bật máy và nhắc bệnh nhân hít thở đều, sâu. Thời gian xông thường kéo dài từ 10 - 15 phút cho đến khi hết thuốc.
Chú ý: giữ bộ ống xông khí dung cố định không xộc xệch gây khó chịu cho vùng cổ bệnh nhân. Nếu người bệnh phản ứng thì có thể lấy dây cột 2 tay hoặc dừng việc xông lại. Sau khi xông khí dung nên hút đàm hoặc khuyến khích người bệnh tự khạc đàm.
4. Thay nòng (canyun) hằng ngày: Cần thực hiện đầy đủ để đảm bảo vệ sinh và giúp người bệnh thở tốt hơn.
Chuẩn bị: nòng (canyun) mới sạch để thay thế, găng tay y tế, máy hút đàm.
Thực hiện: vệ sinh tay và đeo găng. Hút sạch đàm trong khí quản để tránh bị nghẹt khi thay nòng. Xoay đầu nòng cũ ngược chiều kim đồng hồ và tháo ra nhẹ nhàng. Gắn nòng mới vào trong ống rồi xoay theo chiều kim đồng hồ đến khớp nghe tách 1 cái, không trượt ra nữa là hoàn thành. Nòng cũ cần được ngâm nước muối sinh lý cho loãng phần đờm dính còn lại trên thân nòng, sau đó rửa sạch bằng nước và ngâm lại trong nước muối sinh lý vô khuẩn để bảo quản chuẩn bị cho lần thay thế tiếp theo. Mỗi ngày thay nòng trong từ 1-3 lần tùy tình trạng dờm dãi của người bệnh.
Trên đây là các bước để chăm sóc lỗ mở khí quản cho bệnh nhân tại nhà. Đa phần các bước này đều khá phức tạp và đòi hỏi người chăm phải dạn tay, biết cách làm mới có thể thực hiện an toàn. Lời khuyên của Long Chăm Lo là bạn nên học thật kỹ cách làm khi còn ở Bệnh viện và nhờ các điều dưỡng hướng dẫn chi tiết cho đến khi thành thục. Nếu không nên thuê một nhân viên y tế chuyên nghiệp đến nhà thực hiện các thủ thuật này cho an toàn và đảm bảo vệ sinh cho người bệnh.