24/03/2026
DỊ VẬT TAI MŨI HỌNG Ở TRẺ NHỎ
1. Đại cương
Dị vật tai mũi họng là tình trạng vật lạ mắc kẹt trong tai, mũi hoặc đường thở – họng của trẻ. Đây là tai nạn thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt từ 1–5 tuổi do tính hiếu động, thích khám phá và hay đưa đồ vật vào cơ thể.
Dị vật tai mũi họng có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện và xử trí kịp thời.
⸻
2. Nguyên nhân thường gặp
Trẻ vô tình hoặc cố ý nhét vật lạ vào tai, mũi; hoặc nuốt, hít phải dị vật khi ăn uống, chơi đùa.
Các loại dị vật thường gặp:
🔹 Hữu cơ
• Hạt đậu, hạt bắp, hạt dưa
• Thức ăn
• Xương cá, xương gà
🔹 Vô cơ
• Hạt cườm, viên bi
• Pin cúc áo
• Mảnh đồ chơi
• Bông gòn, giấy
🔹 Động vật
• Kiến, gián, côn trùng nhỏ bay vào tai
⸻
3. Phân loại dị vật
3.1 Dị vật tai
Vật lạ mắc trong ống tai ngoài.
Triệu chứng:
• Đau tai
• Trẻ quấy khóc, dụi tai
• Nghe kém
• Chảy dịch tai, có thể hôi
• Côn trùng trong tai gây đau dữ dội, ù tai
Biến chứng:
• Viêm ống tai ngoài
• Thủng màng nhĩ
• Viêm tai giữa
3.2 Dị vật mũi
Thường gặp ở trẻ nhỏ do tự nhét.
Triệu chứng:
• Nghẹt mũi một bên
• Chảy mũi hôi, có thể lẫn máu
• Hắt hơi liên tục
• Trẻ khó chịu, thở khò khè
Biến chứng:
• Viêm mũi xoang
• Loét niêm mạc mũi
• Dị vật rơi xuống họng gây sặc
3.3 Dị vật họng – đường thở
Nguy hiểm nhất vì có thể gây tắc thở cấp.
Triệu chứng:
• Ho sặc sụa đột ngột khi ăn
• Tím tái, khó thở
• Thở rít
• Nói khó, khóc không thành tiếng
• Trường hợp nặng có thể ngưng thở
Biến chứng nguy hiểm:
• Suy hô hấp
• Viêm phổi hít
• Tử vong nếu không cấp cứu kịp
4. Xử trí ban đầu
✅ Nguyên tắc chung
• Không cố móc dị vật bằng tay nếu không nhìn thấy rõ
• Không dùng vật sắc nhọn lấy dị vật
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng càng sớm càng tốt
✅ Sơ cứu dị vật đường thở
🔹 Trẻ < 2 tuổi
• Vỗ lưng 5 cái
• Ấn ngực 5 cái
• Lặp lại đến khi dị vật bật ra
🔹 Trẻ > 2 tuổi
Áp dụng nghiệm pháp Heimlich:
• Đứng sau trẻ
• Vòng tay ôm bụng
• Ép mạnh vùng thượng vị hướng từ dưới lên trên
⚠️ Không nên làm
• Không đổ nước vào tai khi chưa rõ dị vật
• Không nhỏ thuốc tùy ý
• Không dùng mẹo dân gian (đổ dầu, kẹp tóc…)
5. Điều trị tại cơ sở y tế
Tùy vị trí dị vật, bác sĩ có thể:
• Soi tai – gắp dị vật
• Nội soi mũi xoang
• Nội soi thanh khí phế quản gắp dị vật
• Phẫu thuật khi dị vật sâu hoặc có biến chứng
Trường hợp nguy hiểm cần xử trí cấp cứu tại khoa Tai Mũi Họng Bệnh viện Chợ Rẫy hoặc các bệnh viện có chuyên khoa.
6. Phòng ngừa
✅ Không cho trẻ chơi đồ vật nhỏ
✅ Không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy
✅ Loại bỏ xương khỏi thức ăn của trẻ
✅ Trông trẻ cẩn thận
✅ Dạy trẻ không nhét vật vào tai mũi miệng
7. Giáo dục sức khỏe cho phụ huynh
• Khi trẻ ho sặc đột ngột → nghĩ ngay đến dị vật đường thở
• Chảy mũi hôi một bên → nghĩ dị vật mũi
• Trẻ đau tai, quấy khóc sau khi chơi đồ nhỏ → kiểm tra tai
Đưa trẻ đi khám sớm giúp:
✔ Giảm biến chứng
✔ Lấy dị vật dễ dàng
✔ Tránh nguy hiểm tính mạng
