28/08/2026
Một vài FACTs khoa học khá hữu ích
👉Ngủ thất thường và dementia
Người ngủ rất thất thường có nguy cơ mắcchứngsasúttrí tuệ cao hơn khoảng 1,3–1,5 lần so với người ngủ đều đặn..
ngủ theo nhịp sinh học (rèn việc ngủ và thức dậy cùng 1 thời điểm còn lợi huyết áp, đườnghuyết, thầnkinh, trầmcảm)
* tips: mỗi ngày ngủ và thức lệch nhau không quá 30–60 phút, kể cả cuối tuần
👉 Làm việc theo ca (xoay ca ngày đêm) tăng 30–33% nguy cơ bất lợi về sức khỏetâmthần/trầmkẻm..
rủi ro tăng theo số năm, xoay ca nhanh, ca đêm cố định, sức khỏe nền từng cá nhân
👉 Làm việc ca đêm và IBS
Làm ca đêm/xoay ca có tỷ lệ IBS, trào ngược, đau bụng chức năng cao hơn rõ so với ca ngày.
👉 Phơi sáng liên tục vào ban đêm (làm việc ca đêm dưới ánh đèn LED) có nguy cơ tỉuđườngtype 2 độc lập với các nguyên nhân khác..
chuyển đèn vàng, cam, giảm ánh sáng xanh theo nhịp mặt trời (bắt đầu sang chiều tối thì giảm bớt đèn LED và as xanh) còn hỗ trợ cảhuyếtáp nữa ngoài hệthầnkinh và giấc ngủ
👉 150 phút đi bộ nhanh = +3,5 năm tuổi thọ
So với người gần như không hoạt động, đạt khoảng 150 phút/tuần vận động vừa–mạnh (đi bộ nhanh là một dạng) gắn với khoảng +3 đến +4,5 năm kéo dài tuổi thọ trung bình
👉 Kháng in su lin làm tăng nguy cơ mắc trầmkẻm lên gấp ~ 2 lần
Hai chiều: trầmkẻm làm ít đi lại, ăn đêm, ngủ kém → kháng in su lin; kháng in su lin lại làm não viemm và mệt.
👉 Máu một người sau tập HIIT chống được UT?
Chỉ một buổi tập kháng lực (RT) hoặc tập ngắt quãng cường độ cao (HIIT) cũng có thể làm tăng nồng độ các myokine chống ugthư và giảm sự phát triển của tếbàougthư MDA-MB-231 trong ống nghiệm ở những người sống sót sau ugthưvú, qua đó có tiềm năng giúp giảm nguy cơ tái phát...
thí nghiệm: lấy máo người vừa tập HIIT hoặc tập tạ, nhỏ vào đĩa tế bàougthưvú. Tế bào chậm lớn hơn. Máo sau tập có các tín hiệu từ cơ, gọi nôm na là “chất do cơ tiết ra”.
*nói nhanh thì mỗi buổi tập tạo môi trường hơi khó chịu với tế bào hư, tập đều đặn giúp tối ưu môi trường ngừa UT
👉 Choline đóng vai trò then chốt cho sự phát triển não bộ bình thường; tình trạng thiếu hụt choline trong thai kỳ ở động vật dẫn đến suygiảmnhậnthức suốt đời.
*mẹ bầu ngoài DHA thì phải có Choline nữa
👉 Người trầm kẻm lâu ngày có thể test thử nồng độ kẽm trong cơ thể, 25mg kẽm có thể giúp giảm một nửa triệu chứng trầmkẻm, và liều 50mg có thể làm giảm nồng độ cor ti sol tới 70% (không tự ý dùng kẽm liều cao dài ngày, nó làm thiếu hụt đồng)
👉 Não người trầm cảm đôi khi thiếu creatine
Máy quét não thấy một số người trầmkẻm có creatine (pin tế bào) ở vùng trán thấp hơn. Uống creatine đang được thử như trợ thủ của thuoc', nhất là nữ.
*chỉ ~ 5g/ngày không tự ý dùng nhiều hơn
👉 Sữa non (colostrum) có hiệu quả phòng ngừa khá tốt so với vexcin cúm.
👉 Ở chuột cống, taurine giúp bảo vệtuyếngiápcủa chúng khỏi tác hại khi phơi nhiễm fluoride.
👉 Chế độ ăn giàu vitamin B6 và vitamin E có thể giúp giảm nguy cơ mắc viemmnhachu.
👉 Quer ce tin và tràxanh có thể giúp kẽm vào tế bào, nếu hệ miễndịchkém cần sự trợ giúp của kẽm có thể nhờ 2 chất này
👉 Trẻtựkỷ/ ADHD dường như gặp vấn đề trong việc chuyển hóa/sử dụng vitamin B6.
👉 Tỏi-B1 và hương thảo có thể chống “đường khét” (AGE)
👉 Hoàng kỳ (Astragalus) hỗ trợ tythể bằng cách dọn sạch các gốctựdo có hại, giảm peroxy hóa lipid, tăng nồng độ glutathione và giúp tăng sức bền lên 127% ở chuột.
👉 Beta-caryophyllene (có trong đinh hương và hạt tiêu đen) làm tăng nồng độ tes tos te rone trong nước bọt lên 16%
👉 Trẻtựkỷ thường không thể chuyểnhóafolate một cách bình thường do các khiếm khuyết về mặtditruyền.
👉 Việc không nạp đủ các vitamin nhóm B (đặc biệt là B12) thực sự có thể làm teo nhỏ các phần của não bộ.
* người ăn chay, người già, phẫu thuật dạ dày, hay tê bì: nên kiểm soát nồng độ B12.
👉 Vitamin B1 đóng vai trò cốt lõi đối với nhu động ruột và kích thích tiết men tiêu hóa.
👉 Inositol liều cao (12–18 g/ngày) có hiệu quả chống trầm cảm tương đương với các thuốc SSRI trong nhiều thử nghiệm RCT, và hầu như không có tác dụng phụ.
* Ino si tol là chất giống đường, não dùng để truyền tin, nghiên cứu này là nghiên cứu nhỏ, nhưng liều cao ino si tol có thể tiêu chảy, buồn nôn, nên chỉ dùng để hỗ trợ thêm, không được thay thuoc'
👉 Mất cân bằng tỷ lệ đồng:kẽm (đồng cao/kẽm thấp) được tìm thấy trong RẤT NHIỀU trường hợp trầm cảm sau sinh
*ý là sau sinh thì nên ưu tiên ăn 1 số TP giàu kẽm nữa :))))
👉 10.800 FU nattokinase mỗi ngày cho thấy sự suy giảm đáng kể trong tiến triển của xơvữađộngmạch (dùng liên tục trong 1 năm)
👉 khoảng 200mg vitamin C và 500µg B12 mỗi ngày giúp cải thiện huyếtáp, lưulượngmáu và giảmđộdày thành độngmạch.
👉 Vitamin C làm giảm tới 40% nồng độ cor ti sol trong một số trường hợp, tăng o xy to cin, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, tăng do pa mi ne và hạ prolactin.
*nhiều người có str esss liên tục or căng thẳng mãn, rốiloạnloâu dùng Vitamin C thấy cải thiện nè
👉 300 mg/ngày ubiquinol (dạng hoạt tính của CoQ10) giúp giảm tần suất đaunửađầu (migraine) từ 50–60%.
👉Việc hiến huyết tương và hiến máu đã được ghi nhận là giúp làm giảm lượng "hóa chất vĩnh cửu" (PFAS) trong cơ thể lính cứu hỏa
*hiến máo đúng cách thực sự là 1 cách detox cơ thể khỏi kim loại nặng và vi nhựa đấy, đặc biệt là với nam giới
👉 PQQ dường như rất tốt cho người cao tuổi bị suygiảmnhậnthức nhẹ.
👉 300 mg/ngày ubiquinol giúp giảm 43% tỷ lệ 4vong do timmạch và 42% tỷ lệ 4vong nói chung trong vòng 2 năm ở những người suytim từ trung bình đến nặng.
👉 Liệu pháp vitamin C trên thực tế có thể giúp tăng tỷ lệ sống sót ở tất cả các loại ugthư lên tới 4 lần (tiêmtĩnhmạch liều cao, đang được nghiên cứu)
👉 Lượng natri florua càng tăng cao thì trẻ em càng trở nên kém thông minh hơn.
👉Tập thể dục (aerobic/cardio) mang lại hiệu quả tốt hơn so với các thuốcchốngtrầmkẻm SSRI.
👉 Nghe hơi kỳ, nhưng nước ép hành tây thực sự có hiệu quả đối với chứng rụng tóc từng mảng.
👉 Tập thể dục sau khi đọc/học điều gì đó khoảng 4 tiếng giúp cải thiện khả năng ghi nhớ.
👉 Creatine là một chất bổ sung bị đánh giá thấp trong việc giúp hạmỡmáo triglyceride.
👉 Các ion âm trong không khí (như khi ở ngoài thiên nhiên) giúp giảm 50% triệuchứngtrầmkẻm.
👉 Quan điểm cho rằng trầm cảm là một phản ứng đối với tình trạng viemmnhiễm có thể đúng trong rất nhiều trường hợp.
* thí nghiệm: một nhóm trầmảm có CRP (chỉ số viemm) cao. Thuốc chống viemm mạnh từng chỉ giúp đúng nhóm này. Người CRP thấp uống cùng thuốc thì không ra. Nghĩa là trầm kẻm không phải một beh.
👉 Dùng NAC liên tục trong nhiều tuần liền sẽ làm suy giảm đồng và gây tổn hại đến màng sinh học biofilm của một số lợi khuẩn đường ruột.
👉 Liệu pháp bổ sung muối mật giúp cải thiện bệnh vảy nến.
👉 Dùng điện thoại nhiều hoặc để điện thoại túi quần nhiều giờ (nóng + sóng) gắn với một số chỉ sốtinhtrùng kém hơn (nồng độ/độ động) trong nghiên cứu quan sát; tes tos tero ne không tụt ổn định.
👉 Thuốcláđiệntử (va pe) có thể chứa lượng chì cao gấp 20 lần so với thuốclátruyềnthống.
👉 Gingerol và shogaol trong gừng giúp tăng độ nhạy in su lin bằng cách tăng cường biểu hiện của GLUT4 và ức chế hấp thu glu co se ở ruột.
Myo-inositol đóng vai trò là chất truyền tin thứ hai trong các con đường truyền tín hiệu của in su lin, giúp cải thiện chức năng thụ thể in su lin và sự hấp thu g lu co se.
*chiến thần của mấy bà PCOS nè
👉 Hai công cụ khá bị xem nhẹ nhưng lại rất hiệu quả trong việc xử lý tình trạng nấm candida phát triển quá mức là axit undecylenic và baicalein.
👉 Cho behnhân đau cơ xơ hóa dùng 300mg CoQ10 trong 40 ngày giúp giảm 53% tổng điểm đánh giá triệu chứng.
👉 Đi bộ nhẹ nhàng (15 phút) sau bữa ăn giúp tăng cường chuyển vị GLUT4 và hấp thu glu co se tại cơ xương mà không phụ thuộc vào insulin.
👉 Vỏ chanh thực sự có thể giúp giảm nồng độ cor ti sol.
👉 Nhịn ăn gián đoạn có thể làm tăng lượng vi khuẩn có lợi như các chủng thuộc họ Lactobacillaceae, Bacteroidaceae và Prevotellaceae, nhưng việc bỏ bữa tối tốt hơn nhiều so với việc bỏ bữa sáng (trừ khi có vấn đề về giấc ngủ liên quan đến cor ti sol/dự trữ glycogen kém...).
👉 Những người có mức magie huyết thanh trên mức trung vị có nguy cơđộttửdotim thấp hơn 42%, và việc khắc phục tình trạng thiếu magie có thể ngăn ngừa chứngxơvữađộngmạch.
👉 Melatonin và vitamin E dường như khá hiệu quả đối với beh viemm dacơđịa (viemm da dịứng)
👉 Nồng độ lipoprotein (a) và protein phản ứng C độ nhạy cao (hs-CRP) trong huyết thanh giảm ở bệnh nhân nam bịxơvữađộngmạch sau khi được bổ sung gừng.
👉 Vitamin A cải thiện RẤT NHIỀU triệu chứng của tựkỷ.
👉 Riboflavin liều cao (400mg) mang lại hiệu quả cho tới 70% beh nhân đaunửađầu trong vòng 6 tuần.
👉 Vitamin A khá ổn so với s te roid trong việc hỗ trợ nam tính hóa trước 12 tuổi (ưu tiên ăn các TP có Vitamin A, không tự ý bsung vì Vitamin A liều cao độc gan)
👉 10–15g glycine vào buổi tối có thể cải thiện độ nhạy in su lin vào ngày hôm sau lên tới 50%
*trong Bone Broth cũng giàu glycine
👉 Nam giới dùng 600 mg/ngày CoQ10 trong 12 tháng ghi nhận mậtđộtinhtrùng tăng 113,7% và độ di động tiến tới tăng 104,8%.
👉 Một liều duy nhất 20g creatine gần như cải thiện đáng kể sự suy giảm nhận thức do mất ngủ suốt 24–36 giờ.
👉 Người ta hoàn toàn có thể khiến bạn trở nên điên loạn chỉ bằng cách thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột của bạn.
*nên có vấn đề về thần kinh or tâm lý thì phải chăm cả hệ vi sinh đó
👉 Sự kết hợp giữa NAC + Glycine đã được chứng minh là giúp kéo dài tuổi thọ ở chuột hơn 20%.
👉 Chế độ ăn không thịt (ăn chay hoàn toàn) làm tăng tần suất xuất hiện các đợt trầm cảm
*dữ liệu từ 1 số tổng hợp, ăn chay ẩu hoặc không đúng với thể trạng khiến não thiếu nhiên liệu
👉 Rối loạnphổtựkỷ dường như là hệ quả của rối loạn chức năng ty thể trong quá trình phát triển thần kinh.
*cái này dưới có bài phân tích sâu hơn rồi
👉 Lượng nạp magie tỷ lệ nghịch với tình trạng vôihóađộngmạchvành, trong đó mức nguy cơ thấp nhất đạt được ở liều 450 mg/ngày magie.
Nguồn: Just Lily
