25/03/2026
Con người rốt cuộc có thể độc ác đến mức nào?
Bảy ngày trước khi một t/ử t/ù bị thi hành án t/ử h/ình, tôi nhận được lời nhờ vả từ một người bạn học cũ, quan hệ rất thân thiết.
Tôi lập tức xem qua hồ sơ vụ án.
Cô gái tên Triệu Ngọc, vì không chịu nổi blgđ, đã uống th/uốc tr/ừ s/âu 44.
Cặp vợ chồng vốn luôn thật thà, cam chịu ấy lần đầu tiên cứng rắn. Họ gọi cả xe người sang đ/ánh phía nhà trai một trận, rồi đưa thithe Triệu Ngọc về quê, gả âm hôn.
Vài năm sau, người chồng cũ lâm bệnh nặng, không có tiền chữa trị, liền nhớ tới người vợ đã chec.
Hắn dẫn theo người cha tám mươi tuổi đến nhà họ Triệu đòi tiền.
Hắn nói Triệu Ngọc lúc sống là người của hắn, chec cũng là quỷ nhà hắn. Cô đã gả âm hôn thì tiền lễ phải đưa cho hắn.
Hắn còn nói mấy năm qua, do cô chec sớm không làm tròn nghĩa vụ chăm sóc chồng và cha mẹ chồng, nên nhà ngoại còn phải bồi thường tiền phụng dưỡng và tổn thất tinh thần.
Chưa hết, hắn còn đổ lỗi rằng nếu năm xưa không cưới phải con “sao chổi” này thì hắn đã phát đạt từ lâu. Thầy bói nói số hắn có đại tài lộc, tất cả đều bị cái chec của cô ta phá sạch, nhà mẹ đẻ cũng phải đền.
Nhân viên xã hội đứng ra hòa giải cũng vô dụng.
Hai cha con nhà trai, một người bệnh nặng, một người già yếu, đều nửa sống nửa chec, chẳng ai dám động tay.
Nhà họ Triệu chỉ còn lại đôi vợ chồng già, hoàn toàn không chịu nổi sự giày vò của hai người này, cuối cùng đành đưa cho nhà trai hai vạn tệ.
Nhận tiền xong, người chồng còn định lén đào hài cốt đem bán, không ngờ lại bị đ/ánh chec ngay tại nghĩa địa.
Mọi bằng chứng đều chỉ về phía người cha của “chú rể âm hôn” là h/ung th/ủ.
Nhân chứng, vật chứng đầy đủ, động cơ giec người cực kỳ rõ ràng, h/ung th/ủ cũng đã nhận tội và chấp nhận hình phạt.
Dù nhìn thế nào cũng là một vụ án “đóng đinh”.
Thế nhưng bạn học cũ của tôi lại khẳng định chắc chắn: h/ung th/ủ tuyệt đối không thể là kẻ giec người.
1
Lớp trưởng thời cấp hai của tôi, Lâm Minh Viễn, đột nhiên liên lạc.
“Đông Tử, cậu biết Lão Lưu bị tuyên án t/ử h/ình chưa? Tuần sau là thi hành rồi.”
“Lão Lưu? Chủ nhiệm lớp mình á? Không biết.”
Ấn tượng của tôi về Lão Lưu không mấy tốt.
Ngày ấy ở trường làng, ông ta nóng nảy, thường xuyên đ/ánh học sinh.
Không chỉ đ/ánh con trai, ngay cả con gái cũng đ/ánh.
Bởi vậy, chẳng ai gọi ông ta là thầy giáo, tất cả đều gọi thẳng là Lão Lưu.
Sau khi tốt nghiệp, tôi không còn liên lạc gì với ông ta nữa.
Lâm Minh Viễn im lặng một lát rồi nói tiếp:
“Nghe nói bây giờ cậu là chuyên gia bào chữa hình sự. Tôi luôn cảm thấy Lão Lưu bị oan. Cậu có thể giúp ông ta không?”
Những vụ án đã được phê chuẩn t/ử h/ình, tôi chưa bao giờ nhận.
Bởi vì kết quả được xác định qua quy trình tư pháp nghiêm ngặt, khả năng sai sót cực kỳ nhỏ.
Mà người được lật án cứu xuống, nói không chừng chỉ là kẻ giec người ngụy trang giỏi hơn.
Nhưng việc lớp trưởng nói vậy lại khơi lên hứng thú của tôi.
Năm đó, khi học lớp chín, nhà cậu ta và nhà Lão Lưu có tranh chấp đất đai, Lão Lưu từng đ/ánh gãy chân cậu ấy.
Không hận thì thôi, sao lại đứng ra nói đỡ cho Lão Lưu?
Dù vậy, đó cũng chỉ là tò mò, chưa đủ để tôi phá lệ nhận vụ án.
Thấy tôi không đáp ứng, lớp trưởng nói:
“Đông Tử, hay là chúng ta gặp nhau nói chuyện nhé?”
Tôi biết cậu ta định trực tiếp thuyết phục tôi.
2
Ngay trong ngày, Lâm Minh Viễn tới văn phòng luật của chúng tôi.
Vừa ngồi xuống, cậu ta đã lấy từ trong túi ra một xấp tài liệu.
“Lão Lưu chắc chắn bị oan.”
Tôi không xem tài liệu, chỉ nhìn thẳng vào mắt cậu ta:
“Vì sao cậu lại giúp ông ấy?”
Làm bào chữa hình sự lâu ngày, tôi hình thành một thói quen nghề nghiệp: bất cứ ai có liên quan tới vụ án, dù xuất hiện với thân phận gì, đều chắc chắn có mối liên hệ nào đó với vụ án.
Vì vậy, tôi phải xác định mối liên hệ của cậu ta trước.
Cậu ta cúi mắt, không nhìn tôi, nâng cốc nước uống một ngụm.
Động tác nuốt có phần gượng gạo.
Rõ ràng cậu ta không định nói thật, ít nhất là không định nói hết.
Đặt cốc nước xuống, cậu ta cân nhắc rồi nói:
“Nói cho cùng, ông ấy cũng là thầy chủ nhiệm của chúng ta. Nếu không phải ông ấy quản nghiêm, thì sao chúng ta có thể học lên được hết chứ? Chúng ta vẫn nên cảm ơn ông ấy.”
Những lời này nghe cực kỳ không đáng tin.
Năm đó, Lão Lưu từ nơi khác chuyển đến thôn Thủy Tây, hộ khẩu đặt ngay sát nhà Lâm Minh Viễn.
Hai bên xảy ra tranh chấp đất, Lão Lưu đ/ánh gãy chân cậu ta.
Không rõ vì sao cuối cùng nhà họ Lâm lại nuốt trôi nỗi uất ức đó.
Nghe nói sau này mẹ Lâm Minh Viễn vì uất quá mà sinh bệnh tim, không bao lâu thì qua đời.
Nói là mối thù giec mẹ cũng không quá lời.
Cảm ơn ư? Chắc chắn không phải lý do thật.
Tôi cười nhạt, không tiếp lời.
Thấy tôi không tỏ thái độ, cũng không nhận tài liệu, Lâm Minh Viễn bắt đầu sốt ruột:
“Lão Lưu tuần sau đã thi hành t/ử h/ình rồi, sao cậu có thể lạnh lùng như vậy?”
“Lạnh lùng à? Vài năm trước nghe nói ông ta còn mua một x/ác phụ nữ chec trẻ để làm âm hôn cho con trai. Loại người như vậy, tôi thật sự không nhiệt huyết nổi.”
Chuyện này khi đó ồn ào khắp nơi.
Tôi biết được từ nhóm bạn học cấp hai.
“Cậu có biết ông ta giec ai không? Chính là người chồng cũ và bố chồng của cái x/ác nữ đó.”
“Giec ai thì chẳng phải Lão Lưu cũng đã nhận tội rồi sao?”
“Nhận tội thì không thể bị oan à?”
Lâm Minh Viễn rõ ràng có chút kích động.
Tôi châm thêm trà cho cậu ta:
“Minh Viễn, chính ông ta còn không kêu oan, cậu kêu thay làm gì?”
Thứ tôi thật sự muốn nói là: ông ta đã nhận là h/ung th/ủ rồi, cậu bảo không phải, chẳng lẽ cậu là h/ung th/ủ?
Nhưng trong nghề này, người ta rất kiêng nói ra những lời như vậy.
Trực giác là thứ khó giải thích, rất dễ ứng nghiệm thành thật.
3
Nghe tôi nói thế, sắc mặt Lâm Minh Viễn trầm xuống.
“Đông Tử, cậu không còn giống trước đây nữa. Trước kia cậu chẳng phải nói học luật là để thực thi công lý sao? Ở đây có một người sắp chec oan, lại còn là thầy của chúng ta, vậy mà cậu làm ngơ?”
“Minh Viễn, án t/ử h/ình từ điều tra, khởi tố, sơ thẩm, phúc thẩm, đến xét duyệt tử hình, từng tầng từng tầng kiểm soát. Khả năng sai lầm là cực nhỏ.
Tôi rất rõ năng lực của mình. Trước sự thật, năng lực cá nhân của tôi không thể sánh bằng hệ thống tư pháp vận hành nghiêm ngặt.”
Lâm Minh Viễn hiểu tôi không muốn nhận vụ án, liền đổi đề tài:
“Thôi không bàn án nữa. Mời tôi đi uống một bữa rượu lớn đi. Tôi đi xa thế này, cậu không đến mức không mời bạn cũ ăn một bữa chứ?”
Lý do này thì hợp lý.
Lâm Minh Viễn xem như bạn nối khố cùng tôi lớn lên.
Việc không thành, rượu thì vẫn phải uống.
Tôi bảo trợ lý hủy lịch hẹn tối đó, đưa cậu ta tới một quán ăn tư nhân.
Tới nơi, Lâm Minh Viễn hầu như không đụng đũa, chỉ liên tục é/p tôi uống rượu, bản thân cũng uống đến líu lưỡi.
Cậu ta nói:
“Đông Tử à, hồi đó chúng ta học cấp hai ở cái làng hẻo lánh chim không thèm ỉa ấy, ai mà nghĩ được sau này còn thi đỗ đại học? Nếu Lão Lưu không đ/ánh chúng ta, lớp mình làm sao có thể thi đỗ nhiều người như vậy? Cậu thấy tôi nói có sai không?”
Tôi gật đầu.
Ngày ấy, đàn ông trong làng quản con cái hầu như đều tính khí như Lão Lưu.
Không giảng đạo lý nhiều, sai chỗ nào là ra tay đ/ánh, đ/á thẳng chân.
Tôi cụng ly với cậu ta:
“Không sai. Ông ta nóng tính, ai cũng sợ, kỷ luật lớp mình tốt nhất. Nhưng dù vậy, ông ta cũng đ/ánh gãy chân cậu.
Cậu không t/rả th/ù thì thôi, cũng đâu đến mức giống như báo ân mà vội vàng giúp ông ta thế này chứ? Cậu không hận ông ta chút nào sao?”
Cái chân của cậu ta, nhìn kỹ bây giờ vẫn còn hơi tập tễnh.
“Không hận!” cậu ta đáp dứt khoát.
Dứt khoát đến mức khiến tôi nghi ngờ.
Tôi không biết mục đích thật sự của cậu ta là gì.
Người làm bào chữa hình sự rất dễ bị người khác gài bẫy, trở thành “tay s/úng”.
Huống chi là bào chữa t/ử h/ình.
Bạn vĩnh viễn không biết mình đang cứu một người vô tội thật sự hay không.
Nửa sau buổi nhậu, cậu ta còn nhắc lại chuyện Lão Lưu, tôi đều không tiếp lời.
Cậu ta liên tục mời rượu tôi.
Uống hơn mười ly, thấy tôi vẫn không lung lay, cuối cùng cậu ta t/át mạnh vào mặt mình một cái.
“Đông Tử, tôi không phải là người!”
Sau khi tự t/át, cậu ta lại tu nốt hai ngụm rượu lớn rồi mới nói:
“Cậu hỏi tôi vì sao chắc chắn ông ta bị oan. Bởi vì loại người như ông ta thì không thể giec người.
Cậu không tin ông ta, chẳng lẽ cũng không tin tôi sao?
Chúng ta lớn lên cùng nhau từ nhỏ, tôi còn chưa đủ thật thà à?”
Những lời cậu ta nói, câu nào nghe cũng rất chân thành, nhưng chẳng câu nào hữu dụng, hoàn toàn không đủ để trở thành động lực khiến cậu ta tìm tôi lật án cho Lão Lưu.
Việc không muốn nhận, thì không nên nói thêm nửa câu — đó là kinh nghiệm nhiều năm của tôi.
Vì vậy tôi vẫn không đáp lời, chỉ nâng ly:
“Uống rượu!”
Lúc này, nhân viên phục vụ đến hỏi:
“Hai vị, có tiện thanh toán trước không? Sắp đóng cửa rồi.”
Tôi lấy điện thoại ra vừa tính tiền vừa nói:
“Minh Viễn, uống nhiều rồi. Hôm khác chúng ta uống tiếp.”
Lâm Minh Viễn đột ngột đứng phắt dậy, đặt mạnh ly rượu xuống bàn, như thể đã hạ quyết tâm điều gì cực kỳ lớn.
Cậu ta nói:
“Thôi được rồi, Đông Tử. Tôi liều luôn vậy. Tôi sẽ nói hết cho cậu nghe. Nghe xong rồi hãy quyết định có giúp Lão Lưu hay không.”